İranın Ermənistandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Xəlil Şirqolami bildirib ki, Tehran və İrəvan 2026-cı ildə hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq sənədi imzalaya bilərlər. Diplomat ümid edir ki, bu, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın İslam Respublikasına səfəri zamanı baş verəcək. Lakin ABŞ bu planları poza bilər.
İslam İnqilabının qələbəsinin 47-ci ildönümü münasibətilə keçirilən tədbirdə çıxış edən Xəlil Şirqolami bildirib: "Bu il Ermənistanın müstəqilliyinin 35-ci ildönümüdür. İran onun müstəqilliyini tanıyan ilk ölkələrdən biri olub. Xalqlarımız arasındakı dostluq min il əvvələ gedib çıxır və bu gün gördüklərimiz bu tarixi, mədəni və sivilizasiya əlaqəsinin davamıdır". Eyni zamanda, o, İranın hazırda sanksiyalar və müharibə məsələsi daxil olmaqla çətin sınaqlardan keçdiyini vurğulayıb, lakin qeyd edib ki, bunların heç biri İranın inkişafına mane olmur. Eyni şey Ermənistan-İran münasibətlərinə də aiddir. Xüsusilə, müdafiə sektoru istisna olmaqla, ölkələr arasında ticarət dövriyyəsi 2025-ci ilin ilk 11 ayında 698 milyon dollara yüksəlib. Şirqolami vurğulayıb ki, Ermənistan və İran hakimiyyəti bu rəqəmi 3 milyard dollara çatdırmaq niyyətindədir. Səfir vurğulayıb: "Əməliyyat yol xəritəsi çərçivəsində əməkdaşlığın həm miqyasını, həm də dərinliyini əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirmək üçün münasibətlərimizi hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq çərçivəsində institutlaşdırmağı planlaşdırırıq. İran Cənubi Qafqazdakı sülh prosesini alqışlayır və əmindir ki, region xalqları arasında sülh və dostluq regionun hərtərəfli inkişafı və dərinləşən əlaqələrinin açarıdır". O, həmçinin vurğulayıb ki, İrəvan İslam Respublikası üçün "Tramp Yolu"nun təhlükəsiz olmasına dair Tehrana zəmanət verib. Şirqolami həmçinin bildirib ki, İran hakimiyyəti ABŞ ilə münaqişə etmək istəmir və TRIPP-in Cənubi Qafqazın çiçəklənməsinə töhfə verəcəyinə ümid edərək onlarla ciddi danışıqlara başlayıb. Səfir əlavə edib: "Fars körfəzi ilə Qara dəniz arasında əlaqə yaratmaq üçün Culfa-Naxçıvan-Yerasx dəmir yolunun işə salınması üzərində işləməliyik. Bu, hamımız üçün böyük imkanlar yaradacaq".
Qeyd etmək lazımdır ki, hazırda Paşinyanın İrana səfəri ilə bağlı yalnız ilkin razılaşma mövcuddur. Bu arada, hələ ABŞ-ın vitse-prezidenti Ceyms Vensin İrəvana səfəri ərəfəsində Ermənistanın iqtisadiyyat naziri Gevorq Papoyan bildirib ki, Ermənistan hakimiyyəti Vaşinqtonun Tehranla ticarət edən bütün ölkələrə tətbiq etdiyi 25% tarifləri onunla müzakirə etməyə ümid edir. Lakin danışıqlardan sonra Vens və Paşinyan bu barədə heç nə deməyiblər. Buna baxmayaraq, keçən il İrəvan və Tehran aralarında yerləşən Araz çayı üzərindən ikinci körpü tikmək barədə razılığa gəliblər. Paşinyan iddia edir ki, Vaşinqtonla münasibətlərin gücləndirilməsi respublikanın xarici siyasətinin şaxələndirilməsi strategiyasının bir hissəsidir. Buna uyğun olaraq, İrəvan amerikalıları razı salmaq üçün İran və ya başqa bir ölkə ilə əlaqələrini kəsməyəcək. Bu arada, Vens Ermənistana səfəri zamanı ermənilərə ümumilikdə 13 milyard dollardan çox (doqquz milyard dinc nüvə enerjisinin inkişafına və dörd milyard süni intellektə) investisiya vəd edib. Bundan əlavə, "Tramp Yolu" Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsində sülh prosesinin dəstəkləyici sütunlarından biri olaraq qalır. Aydındır ki, Vaşinqton və Tehranın maraqlarını balanslaşdırmaq çətin olacaq. Məsələn, yanvarın əvvəlində İrəvanda İrandakı hökumət əleyhinə etirazları dəstəkləyən etirazlar keçirildi. Buna cavab olaraq Şirqolami Ermənistanın "düşmən qüvvələrin ciddi mərkəzinə" çevrildiyini bəyan etdi. Paşinyan bu qorxuları aradan qaldırmaq üçün mümkün olan hər şeyi edəcəyinə söz verdi, bundan sonra Milli Təhlükəsizlik Xidməti etiraz iştirakçıları arasında "əməliyyat yoxlamaları" apardı. Buna baxmayaraq, Orbeli Mərkəzinin baş eksperti Conni Melikyan əmindir ki, Ermənistan İranla strateji tərəfdaşlıq müqaviləsi bağlamalıdır: “Bizi ortaq tarix və əməkdaşlıq bağlayır. Müstəqilliyimizin ən çətin illərində belə, Tehran bizimlə birlikdə olub, bizi, ərazi bütövlüyümüzü və suverenliyimizi dəstəkləyib. Eyni zamanda, vurğulamaq vacibdir ki, Rusiya, Aİ, ABŞ və ya İranla münasibətlərimizin heç biri başqa bir oyunçu və ya oyunçularla münasibətlər hesabına inkişaf etmir. Ermənistanın xarici siyasəti yalnız milli maraqlara əsaslanır və bu, mövcud reallıqlarda xarici siyasət və ticarət əlaqələrinin şaxələndirilməsi siyasətinin davam etdirilməsini, eləcə də bütün mümkün sahələrdə - dost ölkələrdən düşmən ölkələrə, ənənəvi tərəfdaşlardan və müttəfiqlərdən digər qlobal aktyorlara qədər əməkdaşlığın qurulmasını və dərinləşdirilməsini tələb edir".
Tahir TAĞIYEV
