Azər Allahverənov: “Kabel xəttlərini, neft-qaz kəmərlərini və digər kommunikasiyaları özündə birləşdirən dəhliz olacaq”
Azərbaycanla ABŞ arasında imzalanan Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyası sənədində TRIPP marşrutu çərçivəsində Naxçıvana maneəsiz hərəkət və multimodal bağlantı layihəsinin gerçəkləşməsi öz əksini tapıb.
Sənəddə deyilir: “Onlar 8 avqust 2025-ci il tarixli Vaşinqton Sülh Zirvə Görüşünün Bəyannaməsinə uyğun olaraq iştirakçı ölkələrə beynəlxalq və ölkə daxili bağlantı üçün qarşılıqlı faydaları təmin etməklə, Azərbaycan Respublikasının əsas hissəsi və onun Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında maneəsiz bağlantını təmin edəcək və regionun beynəlxalq ticarət və tranzit potensialını reallaşdıracaq multimodal bağlantı layihəsi kimi Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutunun (TRIPP) əhəmiyyətini qəbul edirlər”.
Maneəsiz keçid o deməkdir ki, Naxçıvana gedən yüklərə müdaxilə olunmayacaq. Yoxlanışlar elektron formada olacaq və insan müdaxiləsi olmayacaq. Bu, Azərbaycanın istəyidir. Bir də multimodal bağlantı qurulacaq.
Maraqlıdır, multimodal bağlantının olması ona zəmanət verirmi ki, həmin dəhlizdə Azərbaycanın da nəzərdə tutduğu kimi, dəmir yolu, avtomobil yolu, kabel xətti və neft-qaz kəmərləri keçə bilər? Multimodal bağlantı buna zəmanət verirmi?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən millət vəkili Azər Allahverənovun fikrincə, Naxçıvana gedən yüklər Azərbaycandan Azərbaycana getmə prinsipi ilə təmin ediləcək: “Burada lokal şəkildə Azərbaycan hüdudları daxilində yükdaşımaların və sərnişindaşımaların təmin olunmasıdır. Bu da Naxçıvanın Azərbaycanın materik hissəsi ilə maneəsiz əlaqələndirilməsi kimi dəyərləndirilir. Naxçıvana gedən yüklər zəruri müdaxilələr olmadan Azərbaycandan Azərbaycana prinsipi ilə daşınacaqdır. Multimodal məsələsinə gəldikdə isə, burada dəmir, avtomobil, dəniz və hava nəqliyyatı ilə daşımalardan söhbət gedir. Yəni yük ən azı iki nəqliyyat vasitəsi ilə daşındıqda buna multimodal daşıma deyilir. Nəticə etibarı ilə Naxçıvanla Azərbaycanın əsas ərazisi arasında yüklərin daşınması multimodal şəkildə də həyata keçirilə bilər. Məsələn, elə yüklər ola bilər onları dəmir yolu ilə, eləsi də ola bilər onu avtomobillə həyata keçirilə bilər. İstənilən halda kənar müdaxilələr olmadan Naxçıvana yüklər daşınacaq. Söhbət beynəlxalq tranzit yüklərdən gedirsə, o zaman bununla bağlı müvafiq gömrük ödənişləri olacaq. Yəni Çindən Avropaya və əks istiqamətdə yüklər daşınarkən beynəlxalq yükdaşıma qaydaları həyata keçiriləcək. Eyni zamanda multimodallıq burda da özünü göstərmiş olacaqdır. Çünki söhbət böyük həcmli yüklərin müxtəlif nəqliyyat növləri vasitəsilə daşınmasından gedir. Bir sözlə, TRIPP deyildikdə burada böyük dəhlizdən söhbət gedir. Bu dəhliz üzərindən dəmir və avtomobil yollarının çəkilməsi nəzərdə tutulur. Eyni zamanda, kabel xəttlərini, neft-qaz kəmərlərini və digər kommunikasiyaları özündə birləşdirən dəhliz olacaq. Bu da çox mühüm əhəmiyyətə malik olan bir prosesdir. Bu, TRIPP marşrutunun özünün multimodal layihə olduğunu göstərmiş olur. Buna zəmanət verilir”.
Vidadi ORDAHALLI
