Abutalıb Səmədov: “Rusiyanın Avropaya münasibətdə səsləndirdiyi bəyanatlar təbiidir ki, Trampı qane edir, razı salır”
Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Fransanı Afrikada "arzuolunmaz hökumətləri devirməyə çalışmaqda" günahlandırıb. Paris hökumətinin terror təşkilatlarına güvəndiyini iddia edən Lavrov, Fransa prezidenti Makronu hədəfə alıb. Lavrov həmçinin Avropanı da diqqətdən qaçırmayıb və bildirib ki, Avropa Rusiyanın gözündə etibarını tamamilə itirib.
Strateji sabitliyin pozulduğunu deyən Lavrov, Avropa siyasətçilərinin Rusiyaya qarşı ittihamlarına sərt reaksiya verib: “Poltava, Stalinqrad, bütün bunlar Avropa siyasətçilərinin yeni nəsli tərəfindən unudulub”.
Avropa ilə münasibətlərə gəldikdə isə, o, açıq şəkildə bildirib ki, Moskvadan bu istiqamətdə hər hansı bir işarə və ya təşəbbüs olmayacaq: “Bunu istəyirlərmi? Yenidən düşünəcəklər. Zəhmət olmasa, bizimlə əlaqə saxlayın. Biz də bu istəkləri maraqlarımıza uyğun olaraq qiymətləndirəcəyik".
O, "təhdidlər və şantajların Rusiyanın siyasətinə təsir etməyəcəyini" bildirib.
Lavrov deyib ki, Avropanın ağlı başına gəlib və indi bizə siqnal göndərməyə çalışırlar. Liderlər səviyyəsində əlaqələrə gəldikdə isə, o deyib ki, Putinlə birbaşa əlaqə saxlayan heç bir dünya lideri rədd cavabı almayı".
Göründüyü kimi, Rusiya təkcə Fransanı hədəfə almayıb, bütövlükdə Avropanın üzərinə hücuma keçib.
Rusiya bəyan edir ki, Avropa tərəfə baxmayacağıq, lazım olsa qapımıza gəlsinlər danışaq, biz bir daha onlar tərəfə baxmayacağıq, onları saymayacağıq.
Ola bilərmi ki, Rusiya ilə ABŞ, Putinlə Tramp arasında Avropaya qarşə təzyiq göstərməklə bağlı bir razılaşma olsun? Bu mümkündürmü ki, Putin Trampdan bunun icazəsini alsın və bu barədə Trampla razılaşsın ki, Avropaya qarşı müəyyən bir müddət belə aktiv siyasət aparacaq? Yoxsa Rusiya nəyə arxayın olub Avropanın üstünə belə hücum edir?
“Alyans” SAM-ın sədri Abutalıb Səmədov baki-xeber.com-a bildirdi ki, 2022-ci ilin fevralında Kremldə Makronla görüşdükdən sonra mətbuat konfransında Putin Rusiyanın NATO ilə müharibə etmək gücünün kifayət qədər olmadığını, yəni NATO-nun Rusiyadan güclü olduğunu bəyan etdi. “Putin “biz bunu bilirik” dedi və NATO qarşısında Rusiyanın gücsüzlüyünü etiraf etdi Ancaq Trampın seçilməsindən sonra ABŞ-ın NATO-ya münasibətdə tutduğu mövqe Şimali Atlantika blokunu xeyli zəiflətdi. Məlum oldu ki, NATO-da güman edilən birlik yoxdur və üstəlik ABŞ-ın Tramp açıq şəkildə onu da bəyan etdi ki, indiyə qədər NATO müqaviləsinin 5-ci maddəsi düzgün şərh olunmayıb. Bu günə qədər hamı elə bilirdi ki, NATO-nun bir üzvünə qarşı müharibə digər üzvlərin də hərbi əməliyyatlara aktiv qoşulması ilə nəticələnəcək. Bu da təbiidir ki, NATO-nu cəlbedici edirdi. Elə Ukraynanın da, Gürcüstanın da NATO-ya üzv olmaq istəklərinin kökündə bu dayanırdı ki, əgər Rusiya onların ərazisinə hücum etsə NATO üzvlərinin hamısı onlarla çiyin-çiyinə vuruşacaqlar. Ancaq Tramp izah etdi ki, həmin maddədə bir yerdə vuruşmaq nəzərdə tutulmayıb. Hər hansı bir yardım da həmin maddənin tələblərinə əməl etmək kimi qiymətləndirilməlidir. Yəni NATO-nun bir üzvünə olan hücum digər hər hansı bir üzv tərəfindən müəyyən məhdud miqdarda silahların göndərilməsi ilə məhdudlaşa bilər, bu da 5-ci maddənin tələblərinə əməl etmək kimi qiymətləndiriləcək. Burada ehtiyac yoxdur ki, NATO-nun hər hansı bir üzvünə olan hücuma cavab olaraq yerdə qalan 31 dövlət də onunla birlikdə hərbi əməliyyatlara qoşulsun, ordu hissələri göndərsin və rəqibə qarşı birgə vuruşsunlar. Bu da təbiidir ki, NATO-nu xeyli zəiflətdi. Hətta Avropada özlərinin ordusunu yaratmaq məsələləri müzakirə olunmağa başladı. ABŞ olmadan NATO-nu gücləndirmək barədə müzakirələr keçirilməyə başladı. Təbiidir ki, bud a Rusiyanın əl-qolunu açdı. Rusiya anlayır ki, ABŞ olmadan NATO-nun elə bir gücü yoxdur, bu güc monolit deyil. NATO-nun 32 üzvü arasında Macarıstan kimi kifayət qədər müstəqil siyasət yeritməyə çalışan dövlət də var. Türkiyə kimi Avropa ölkələri ilə kifayət qədər gərgin münasibətləri olan, ancaq böyük hərbi potensiala malik dövlət də var. Bu da təbiidir ki, Rusiyanı şirnikləndirib və NATO üzvü olan Avropa ölkələrinə hədə-qorxular göndərməyə cəsarət verib”.
A.Səmədov qeyd etdi ki, Trampın prezident seçilməsinə qədərki dövrdə NATO-nin Avropadan olan üzvləri hərbi xərclərini təqribən ümumdaxili məhsulun 1 faizi səviyyəsində müəyyən etmişdilər. A.Səmədovun sözlərinə görə, Tramp əvvəlcə 2 faiz səviyyəsində olmasını tələb etdi, 2035-ci ildə isə hərbi büdcənin 5 faiz səviyyəsində müəyyənləşməsi qərara alınıb. A.Səmədov bildirdi ki, NATO-nun baş katibinin düşüncəsinə görə, ABŞ olmadan əgər Avropa öz ordusunu yaratmaq istəyirsə hərbi xərclər ümumdaxili məhsulun 10 faizindən az olmamalıdır. “Buna Avropanın iqtisadi imkanları yoxdur. Ukrayna müharibəsi də Avropa üçün kifayət qədər probelmlər yaradıb. İndi Ukraynanın xərclərinin bütün ağırlığı Avropanın üzərinə düşür ki, onlar da bu xərcləri ödəməkdə ciddi şəkildə çətinlik çəkirlər. Bu səbəbdən vaxt qazanmağa çalışırlar və Ukryana ilə Rusiya arasındakı sülh razılaşmasını mümkün qədər uzatmaq istəklərini gizlətmirlər. Rusiya da Avropanı sülh sazişi qarşısında əsas maneə sayır. Çünki Trampla Alyaskada razılaşmışdılar, Avropa ölkələri müdaxilə etdikdən sonra Tramp müəyyən qədər bu razılaşmalardan uzaqlaşmaq qərarına gəldi. Lavrov da öz müsahibəsində dönə-dönə “Ankoriç formulu”nu xatırladır və həmin formula sadiq olduqlarını deyir. Tramp nəyin bahasına olursa olsun yaxın 1-2 ayda sülhə nail olmaq istəyir. Ondan sonrakı dövrdə də seçkilərə hazırlaşmaq və Konqresə olan seçkilərdə mümkün qədər yaxşı nəticə əldə etmək istəyir. Buna da əsasən mane olan Avropa ölkələridir. Bu baxımdan təbiidir ki, Tramp Avropa dövlətlərindən çox narazıdır. Üstəlik, onların həm Qrelandiya məsələsində tutuqları mövqe, həm Sülh Şurasında iştirak etməkdən imtina etmələri Trampı təbiidir ki, qəzəbləndirib. Çox güman ki, bu narazılığını Putinlə müzakirələrdə də dilə gətirib. Ancaq Putinlə Tramp arasında bu barədə hansısa razılaşmanın olduğunu və Trampın istəyi ilə Rusiyanın bu cür bəynatlar verdiyini söyləmək çox çətindir. Rusiyanın Avropaya münasibətdə səsləndirdiyi bəyanatlar təbiidir ki, Trampı qane edir, razı salır. Çünki bu Trampa imkan verir ki, Avropaya yerini göstərsin və Avropanın öz gücünü real qiymətləndirməsinə imkan versin. Üstəlik o da nəzərə alınmalıdır ki, Avropa dövlətləri artıq Putinlə danışıqlar aparmağın yollarını axtarmağa başlayıblar və Makron belə bir arzusunun olduğunu bildirib. Digər Avropa dövlətləri də Putinlə danışıqların vacib olduğunu söylətyirlər. Bu da çox ciddi dəyişiklik sayılmalıdır. Avropa Rusiyadan çəkinir və açıq şəkildə başa düşür ki, Rusiyaya qarşı ABŞ olmadan Avropanın dayanması asan olmayacaq. Rusiya da and-aman edir ki, onun belə bir fikri yoxdur, yalnız ona qarşı hücum olarsa Avropadan olan işğalçılara kəskin cavab veriləcək və bu Ukraynadakı kimi xüsusi hərbi əməliyyat olmayacaq. Ancaq Avropada da yaxşı anlayırlar ki, bu cür təxribatlar sayəsində Rusiya kifayət qədər təcrübəlidir və özü hücum edib asanlıqla iddia edə bilər ki, o Avronanın hücumuna əks-hücumla cavab verir. Yəni təcavüzkar o deyil, Avropa ölkələridir və Rusiya da onlara cavab vermək məcburiyyətində qalıb. Bu baxımdan Avropa ilə Rusiya arasında kifayət qədər gərgin münasibətlər var”.
A.Səmədovun fikrincə, yaxın vaxtlarda Rusiyanın növbəti müharibəyə başlaması üçün kifayət qədər yoxdur. O, vurğuladı ki, Avropa ölkələrinin hərbi potensialının Rusiyadan nə qədər az olsa da iqtisadi gücləri Rusiyadan dəfələrlə çoxdur, bu Rusiya üçün də çox ağır nəticələrə gətirib çıxara bilər. A.Səmədov qeyd etdi ki, Ukrayna müharibəsi onsuz da Rusiyanı kifayət qədər yaralayıb, zəiflədib, 1 milyon 200 mindən artıq insan sıradan çıxıb və yenidən böyük bir hərbi əməliyyata, böyük bir müharibəyə girmək Rusiyanın imkanları xaricindədir. “Bunu Rusiyada yaxşı anlayırlar. Çox güman ki, Avropa liderlərinin Kremldə aparacaqları danışıqlar münasibətləri müəyyən qədər nizama salmağa imkan verəcək, gərginlik azalacaq. Ola bilsin ki, bundan da Ukrayna ziyan çəkəcək”-deyə A.Səmədov vurğuladı.
İradə SARIYEVA
