Rəşad Bayramov: “Bu istiqamətdə Türkiyəyə təzyiq heç bir halda Birləşmiş Ştatların marağında ola bilməz”
TRİPP marşrutu çərçivəsində Ermənistan-Türkiyə əlaqələrinin nizamlanması prosesinin məntiqi şəkildə başa çatdırılması, o cümlədən Gümrü-Qars dəmir yolunun açılması da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu barədə Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan İrəvanda ABŞ-ın vitse-prezidenti Ceyms Devid Venslə birgə keçirilən mətbuat konfransında bildirib.
Bununla Paşinyan nə demək istəyir? Bununla sülh sazişinin imzalanmasından əvvəl Paşinyan Türkiyə-Ermənistan sərhədinin açılmasınımı nəzərdə tutur, yoxsa nə? Bunu Venslə görüşdə hallandırması hansı qənaətə gəlməyə əsas verir? Ermənistan ABŞ-dan xahiş edə bilərmi Türkiyəni məcbur etsinlər ki, sülh sazişindən qabaq Gümrü-Qars dəmir yolunu açsın? Biz bilirik ki, bu dəmir yolu Zəngəzur dəhlizi və digər kommunikasiya xətləri ilə eyni vaxtda açılmalıdır. Ancaq nə dərəcədə ehtimal etmək olar ki, Ermənistan sülh sazişindən qabaq Gümrü-Qars dəmir yolunun açılması üçün ABŞ-ı Türkiyəyə təzyiq göstərməyə çağırıb?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən AMİP Ali Məclisinin sədri Rəşad Bayramov buna bir neçə aspektdən yanaşdı: “Düşünmürəm ki, Paşinyanın Gümrü-Qars dəmir yolunun açılmasının region üçün vacib olduğuna dair bəyanatı və bunu Venslə görüşdə dilə gətirməsi ABŞ vasitəsilə Türkiyəyə təzyiq göstərmək məqsədi daşısın. Paşinyan kifayət qədər yaxşı başa düşür ki, Ermənistan-Türkiyə sərhədinin açılması Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişinin imzalanmasından keçir. Onu da yaxşı bilir ki, ABŞ-Türkiyə münasibətləri xüsusilə indiki dönəmdə Ağ Ev adminstrasiyası üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır və bu istiqamətdə Türkiyəyə təzyiq heç bir halda ABŞ-ın marağında ola bilməz. Bu baxımdan onun Gümrü-Qars dəmir yoluna vurğu etməsi strateji və simvolik mesaj xarakteri daşıyır. Məqsəd ABŞ vasitəsilə Türkiyəyə təzyiq göstərmək deyil, regional və beynəlxalq diqqəti bu layihələrin əhəmiyyətinə cəlb etməkdir. Gümrü-Qars dəmir yolu TRİPP marşrutunun kritik elementidir və digər xətlər, o cümlədən Zəngəzur dəhlizi ilə sinxron işləyəcəyinə də şübhə yoxdur. Azərbaycan və Türkiyənin bu mənada əsas götürdüyü strategiya hər kəs üçün aydındır: dəmir yolu və sərhəd yalnız Azərbaycan-Ermənistan sülh sazişi imzalandıqdan sonra istifadəyə veriləcək. Bu baxımdan Paşinyanın Gümrü-Qars dəmir yoluna vurğu etməsi sadəcə layihələrin strateji önəmini qeyd etməyə hesablana bilər. Yəni ABŞ-ın diqqətini TRİPP marşrutunun və Gümrü-Qars dəmir yolunun regional sabitlik və əməkdaşlıq baxımından əhəmiyyətinə yönəltməyə. Belə ki, layihələrin strateji əhəmiyyətinin beynəlxalq tərəfdaşlar tərəfindən başa düşülməsi Ermənistan üçün diplomatik və regional əməkdaşlıq baxımından faydalıdır”.
Vidadi ORDAHALLI
