Məhərrəm Zülfüqarlı: “ABŞ Rusiyaya Ermənistanda sabitliyi pozmağa imkan verməz”
ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens İrəvanda Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyanla keçirilən birgə mətbuat konfransı zamanı deyib ki, TRIPP regionda ticarət, tranzit və enerji axınları üçün tamamilə yeni imkanlar açacaq:
“Və Ermənistanla qonşuları arasında misli görünməmiş əlaqələr yaradacaq. Bu, şübhəsiz ki, Ermənistan xalqının rifahına töhfə verəcək, lakin eyni zamanda dayanıqlı sülh üçün də vacibdir. Çünki qarşılıqlı əlaqəli iqtisadiyyatların, enerji sektorlarının və digər sahələrin yaradılması bu regionda möhkəm sülhün bərqərar olmasına imkan yaradır. Biz təkcə sülh yaratmaq yox, həm də bu sülhün uzunmüddətli olmasını təmin etmək istəyirik və bu gün məhz buna nail oluruq”.
Burada Vens deyir “biz təkcə sülh yaratmaq yox, həm də bu sülhün uzunmüddətli olmasını təmin etmək istəyirik”. O da məlumdur ki, indiyə qədər dünyanın heç bir yerində ABŞ uzunmüddətli sülh bərqərar etməyib. Yaxın Şərqdə 50 ildən çoxdur müharibə gedir. Suriyada Əsəd rejimi devriləndən sonra sabitlik yaranmağa başladı. Əfqanıstanda, İraqda hələ dayanıqlı sülh bərpa olunmayıb. Ola bilərmi ki, ABŞ Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sülhü bərpa etsin? Nə dərəcədə güvənmək olar ki, Birləşmiş Ştatlar Azərbaycanla Ermənistan arasında uzunmüddətli sülhü bərpa edəcək?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən tarix elmləri doktoru, professor Məhərrəm Zülfüqarlının fikrincə, Vensin Ermənistan və Azərbaycana səfəri, bir sıra sənədləri imzalaması, xoşməramlı fikirlər söyləməsi böyük marağa səbəb olub: “Təkcə Azərbaycan və Ermənistan əhalisinin deyil, bütün Qafqazın arzusudur ki, regionda sülh bərqərar olsun. Özü də bu, ABŞ-ın ilk təşəbbüsü deyil. 1999-cu ildə İstanbul sammiti ərəfəsində də ABŞ belə bir təşəbbüslə çıxış edib. Azərbaycanla Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşmasında vasitəçiliyi öz üzərinə götürmüşdü. Hamı gözləyəndə ki, burada müsbət nəticə olacaq, amma bunun əksi oldu. Rusiyanın təşkil etməsi ilə Ermənistan parlamenti gülləboran edildi və sülh alınmadı. Sülhə meyli olan aparıcı rəhbər şəxslər gülləndi. ABŞ-ın indiki təşəbbüsünə qarşı da rus amili var, amma vəziyyət fərqlidir. Yəni Rusiya 1999-cu ildə olduğu kimi, Ermənistanda elə bir gücə və imkana malik deyil. Ona görə də hazırda ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə regionda sülhün bərqərar olması və olmasına ümidlər daha çoxdur. Çünki Rusiyanın Ukraynada apardığı işğalçı müharibə, post-sovet ölkələrində Rusiyaya olan münasibəti kökündən dəyişib. Artıq Rusiya daxilində də buna qarşı etirazlar var. O baxımdan Rusiyanın Cənubi Qafqaza təsir etməsi və sülhün qarşısını alması imkanları çox məhduddur. Ancaq Ermənistanda Rusiyanın müəyyən tərəfdarları var və onlar iyunda keçiriləcək parlament seçkilərinə hazırlaşırlar. Rusiya son akkordlarını həmin vaxt Ermənistanda vura bilər. Çevrilişə cəhd göstərməsi ehtimalı var. Ancaq buna qarşı Paşinyan hakimiyyəti güclü hazırlaşır və ABŞ-dan dəstək alır. Fikrimcə, ABŞ Rusiyaya Ermənistanda sabitliyi pozmağa imkan verməz. Ona görə ki, bu, baş versə, birbaşa olaraq ABŞ-ın regionda maraqları zərbə altına düşəcək. O üzdən ABŞ-ın bəlli beyin mərkəzləri də təhdidlərin fərqindədir və önləyici planlara malikdirlər. Ümidverici məqam həm də odur ki, erməni əhalisi də əvvəlki deyil. Yəni Rusiyanın marionetkası olmağa meylli erməni xalqı deyil. O baxımdan iyun seçkilərində Qərbpərəst qüvvlərin qələbəsi daha inandırıcı görünür”.
Vidadi ORDAHALLI
