Xaqani Cəfərli: "Əbu-Dabidə aparılan danışıqlara Avropanın tərəf kimi cəlb olunması üçün Rusiyaya minnətçi düşməsi Makronun siyasi liderliyinin iflasıdır"
Makron öz diplomatik müşavirini Moskvaya göndərib ki, Ukrayna məsələsində Kremli Avropa ölkələrinin də Rusiya və ABŞ-ın Əbu-Dabidə apardığı danışıqlara cəlb olunmasının vacibliyinə inandırsın. Avropa niyə bunu Ukraynadan və ABŞ-dan xahiş etmir, Rusiyadan xahiş edir? Axı Avropanın müttəfiqləri məhz onlardır. Avropa Ukraynanın maraqlarını müdafiə etmək üçün Trampdan tələb etməlidir ki, bizi də danışıqlara buraxın. Əvəzində isə gedib Putinə yalvarırlar ki, bizi də danışıqlara buraxın. Bu, çox böyük bir biabırçılıqdır. Bu biabırçılığın altında nə yatır?
Makronun öz diplomatik müşavirini Moskvaya göndərməsi Avropanın Ukrayna müharibəsində nə qədər siyasi iradəsiz və asılı vəziyyətə düşdüyünü açıq şəkildə göstərir. Avropa, Ukraynanın taleyinin müzakirə olunduğu ABŞ–Rusiya danışıqlarına cəlb edilmək üçün nə Vaşinqtondan tələb irəli sürür, nə də Kiyevlə birlikdə mövqe ortaya qoyur. Əksinə, gedib Kremlə yalvarır ki, onu masaya buraxsınlar. Bu, sadəcə diplomatik zəiflik deyil, strateji rüsvayçılıqdır.
Burada əsas sual budur: Avropa niyə öz müttəfiqlərinə – ABŞ-a və Ukraynaya təzyiq göstərmir, amma açıq düşmən mövqeyində olan Rusiyadan “icazə” diləyir? Cavab acıdır: çünki Avropa artıq geosiyasi subyekt deyil, obyektə çevrilib. Təhlükəsizlik baxımından ABŞ-a, enerji baxımından isə dolayısı ilə Rusiyaya bağlı olan Avropa öz maraqlarını müdafiə edəcək siyasi cəsarəti itirib.
Əgər Avropa doğrudan da Ukraynanın mənafelərini qorumaq istəyirdisə, Tramp administrasiyasına açıq şəkildə ultimatum verməli idi: “Avropa olmadan Ukrayna ilə bağlı heç bir razılaşma legitim deyil.” Amma bunu etmək əvəzinə, Putinin qapısını döymək Avropanın özünü necə aşağı vəziyyətə saldığını göstərir. Bu davranışla Avropa faktiki olaraq Kremlin Ukrayna üzərində veto haqqını tanımış olur.
Bu biabırçılığın altında yatan əsas səbəb Avropanın illərdir apardığı yanlış siyasətdir: öz ordusunu zəiflətməsi, ABŞ-ın təhlükəsizlik çətirinə kor-koranə güvənməsi və Rusiyaya qarşı prinsipial mövqedən yayınması. Nəticədə Avropa indi nə masanı quran tərəfdir, nə də şərtləri diktə edən. Sadəcə kənardan baxan və “bizi də çağırın” deyən bir aktora çevrilib.
"Bakı-Xəbər" qəzetinə məsələni şərh edən politoloq Xaqani Cəfərli deyir ki, Fransa prezidenti Emmanuel Makronun Ukraynaya yönəlik siyasəti, Rusiyanın işğalçılıq müharibəsinə baxmayaraq birmənalı olmayıb: ”Son dörd ildə Makronun Rusiya ilə Ukraynaya münasibətdə balans yaratmaq, zaman-zaman Moskvanın maraqlarına uyğun addımlar atması diqqəti cəlb edib.
Əbu-Dabidə apardığı danışıqlarına Avropanın tərəf kimi cəlb olunması üçün Rusiyaya minnətçi düşməsi isə Makronun siyasi liderliyinin iflasıdır. Avropanın böyük dövlətlərindən birinin prezidenti olan Makron anlamır ki, diplomatik danışıqlarda təmsil olunmaq üçün güc olmaq lazımdır. Avropanın belə bir gücü var. Sadəcə Makron kimi fərsiz siyasətçilər bu gücü istifadə edə bilmirlər. Rusiya Avropanın enerji bazarlarına, maliyyə sisteminə qayıtmasa və ya başqa heç nə Rusiyanı xilas edə bilməz. Makron Avropanın bu gücünü istifadə etmək əvəzinə Moskvaya minnətçi düşür.
Makronun belə davranışı iki mənbədən qaynaqlanır. Birincisi, Fransanın son 200 illik siyasəti Rusiyaya yarınmaq, öncə Rusiya ilə Britaniya, sonra isə Rusiya ilə ABŞ arasında manevr etmkdən ibarət olub. Həmin siyasət bu gün də davam edir. İkincisi, Makron qəttiyətli qərarlar qəbul etmıkdən çəkinən siyasətçilərdəndir. Buna görə də hazırkı mənzərə yaranır."
Akif NƏSİRLİ
