Azər Həsrət: "Artıq Rusiya bu gün Azərbaycanın əl-ayağına dolaşa biləcək durumda olan dövlət deyil"
Lavrovun “2020-2022-ci illərdə imzalanmış üçtərəfli sənədlər Cənubi Qafqazda iqtisadi, nəqliyyat və kommunikasiya xətlərinin açılması baxımından hələ də aktualdır” deməsi sadəcə keçmiş razılaşmaların xatırladılması deyil, konkret siyasi mesajdır. Bu bəyanatla Rusiya regionda baş verən proseslərin hüquqi və siyasi əsasının hələ də Moskvanın iştirakı ilə formalaşmalı olduğunu vurğulayır. Yəni Cənubi Qafqazda nəqliyyat və kommunikasiya xətlərinin açılması Rusiyanın kənarda qaldığı yeni formatlarda deyil, məhz onun moderator olduğu razılaşmalar çərçivəsində mümkün sayılır.
Bu kontekstdə əsas hədəflərdən biri Zəngəzur istiqamətidir. Lavrovun açıqlaması dolayısı ilə onu göstərir ki, Rusiya Zəngəzur dəhlizinin açılmasını texniki və ya sırf iqtisadi məsələ kimi deyil, siyasi nəzarət aləti kimi görür. Moskva bu sənədləri xatırladaraq demək istəyir ki, dəhliz yalnız Rusiyanın iştirakı ilə, onun müəyyən etdiyi şərtlər və təhlükəsizlik mexanizmləri daxilində açıla bilər. Bu mövqe Rusiyanı prosesdən kənarda qoyan alternativ marşrutların və ya yeni razılaşma formatlarının qarşısını almağa yönəlib.
Eyni zamanda bu mesaj həm Azərbaycana, həm də Ermənistana ünvanlanıb. Rusiya açıq şəkildə bildirir ki, tərəflər arasında birbaşa danışıqlar və ya Qərb vasitəçiliyi ilə əldə ediləcək razılaşmalar Moskvanın maraqları nəzərə alınmadan həyata keçirilə bilməz. Avropa İttifaqının regionda fəallaşdığı və kommunikasiya xətlərinin Rusiyasız modellərlə gündəmə gəldiyi bir dövrdə Lavrovun bu mövqeyi mövcud status-kvonun qorunmasına xidmət edir.
Beləliklə, Lavrov birbaşa “Zəngəzur Rusiyasız açılmaz” deməsə də, verilən mesajın mahiyyəti məhz bundan ibarətdir. Moskva regiondakı nəqliyyat və kommunikasiya arteriyalarını öz geosiyasi təsirini qorumaq üçün əsas alətlərdən biri hesab edir və bu təsiri itirməmək üçün 2020-2022-ci illərdə imzalanmış sənədləri hələ də “aktual” elan edir. Bu isə Cənubi Qafqazda kommunikasiya xətlərinin təkcə iqtisadi deyil, eyni zamanda böyük güclər arasında siyasi rəqabət mövzusu olduğunu bir daha göstərir.
Siyasi şərhçi Azər Həsrət “Bakı-Xəbər” qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, Rusiya indiyə qədər birmənalı şəkildə altına imza atdığı sənədlərə, qaydalara və öhdəliklərə əməl etməyib, yəni etibarsız tərəfdaşdır:
“Biz Rusiyaya heç vaxt güvənməmişik və güvənə də bilmərik. Ona görə də Azərbaycanın Rusiya ilə imzalanmış sənədlərin yaratdığı öhdəliklərə əməl etməmək hüququ yaranıb. Yəni biz buna sadəcə məcburuq. Ümumiyyətlə, düşünürəm ki, həmin dövrdə imzalanan sənədlər bizim üçün əhəmiyyətsiz kağız parçası hesab edilə bilər. Zəngəzur dəhlizi açılacaq və buna heç kim mane ola bilməyəcək. Amerika Birləşmiş Ştatları bu prosesin başında durur, Ermənistan razıdır, Azərbaycan isə buna hazırdır. Belə bir şəraitdə hansısa kənar oyunçunun, xüsusilə də Rusiyanın öz “kirli burnunu” bu məsələyə soxmasına heç kim icazə verməyəcək. Bu, onların xam xəyalları və “bəlkə də qaytararıq” arzularıdır, amma bunlar bizi bağlamır.
Onların danışığının heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Biz öz işimizdəyik. Necə deyərlər, dəyirman öz işindədir, “çax-çax” baş ağrıdır. Görülən işlərimiz də bütün dünyanın gözü önündədir. Hamı görür ki, bu illər ərzində Azərbaycan işğaldan azad edilmiş ərazilərdə hansı böyük tikinti-quruculuq işlərini həyata keçirib. Bundan əlavə, Azərbaycan dövlətinin mövqeləri qlobal müstəvidə nə qədər möhkəmlənib. Artıq Rusiya bu gün Azərbaycanın əl-ayağına dolaşa biləcək durumda olan dövlət deyil. Yaxşı olar ki, dillərini dinc qoyub Azərbaycanın xoşməramlı jestlərini gözləsinlər. Əks halda, boş danışmaqla bizi özlərinə qarşı daha da qıcıqlandıracaqlar və təbii ki, biz də özünə hörmət edən bir millət və dövlət kimi uyğun reaksiya verəcəyik.”
Akif NƏSİRLİ
