Mərkəzi Asiya-Azərbaycan birliyi və C5-in C6-ya çevrilməsi bu gün təkcə bizim bölgəmiz üçün yox, dünya üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Çünki bağlantılar, nəqliyyat, logistika bu gün bir çox aparıcı beynəlxalq aktor üçün böyük önəm daşıyır və burada Mərkəzi Asiyanı Qərblə coğrafi nöqteyi-nəzərdən birləşdirə biləcək yeganə etibarlı ölkə Azərbaycandır.
Bu fikri Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev yanvarın 5-də yerli televiziya kanallarına müsahibəsində bildirib: “Təbii ki, coğrafi nöqteyi-nəzərdən digər marşrutlardan da istifadə oluna bilər. Ancaq mövcud geosiyasi vəziyyəti nəzərə alaraq tam qətiyyətlə deyə bilərik ki, Qərb üçün alternativ marşrutlar məqbul sayıla bilməz. Ona görə bizim rolumuz, yəni canlı körpü və etibarlı tərəfdaş kimi, artıq böyük layihələri icra edə bilən ölkə kimi təbii ki, artacaq və biz bunu artıq praktik həyatda görürük”.
Qeyd edək ki, Azərbaycan Mərkəzi Asiyanı Qərblə coğrafi cəhətdən birləşdirə biləcək yeganə etibarlı ölkə kimi müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində xüsusi strateji əhəmiyyətə malikdir. Avrasiya məkanında baş verən geosiyasi dəyişikliklər, yeni nəqliyyat və enerji marşrutlarına artan tələbat Azərbaycanın rolunu daha da ön plana çıxarır. Ölkənin əlverişli coğrafi mövqeyi, siyasi sabitliyi və balanslaşdırılmış xarici siyasəti onu Şərqlə Qərb arasında etibarlı körpüyə çevirir. Azərbaycanın bu strateji rolu ilk növbədə coğrafi mövqeyi ilə bağlıdır. Xəzər dənizi hövzəsində yerləşən Azərbaycan Mərkəzi Asiya ölkələri ilə birbaşa dəniz əlaqəsinə malikdir və eyni zamanda Qara dəniz və Aralıq dənizi hövzələrinə çıxışı təmin edən nəqliyyat dəhlizlərinin əsas halqasını təşkil edir. Bu xüsusiyyət Azərbaycanı Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında ən qısa və təhlükəsiz marşrutun mərkəzinə çevirir. Alternativ marşrutlarla müqayisədə Azərbaycan üzərindən keçən yollar siyasi risklər və təhlükəsizlik baxımından daha etibarlı hesab olunur. Nəqliyyat və logistika infrastrukturu Azərbaycanın bu missiyanı uğurla yerinə yetirməsində həlledici rol oynayır. Bakı–Tiflis–Qars dəmir yolu, beynəlxalq dəniz ticarət limanı, müasir avtomobil yolları və logistika mərkəzləri Şərq–Qərb nəqliyyat dəhlizinin funksionallığını təmin edir. Xüsusilə Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu çərçivəsində Azərbaycan Mərkəzi Asiya yüklərinin Avropa bazarlarına çatdırılmasında əsas tranzit ölkə kimi çıxış edir. Bu marşrut təkcə iqtisadi deyil, həm də geosiyasi baxımdan alternativ və etibarlı yol kimi qiymətləndirilir. Azərbaycanın etibarlılığını təmin edən əsas amillərdən biri də ölkədə mövcud olan siyasi sabitlik və güclü dövlət idarəçiliyidir. Daxili sabitliyin qorunması, hüquqi çərçivənin möhkəmliyi və strateji layihələrin ardıcıl şəkildə həyata keçirilməsi uzunmüddətli tərəfdaşlıqlar üçün əlverişli mühit yaradır. Mərkəzi Asiya ölkələri və Qərb dövlətləri üçün Azərbaycan üzərindən əməkdaşlıq həm təhlükəsiz, həm də proqnozlaşdırıla bilən seçimdir. Enerji sahəsində də Azərbaycan Mərkəzi Asiya ilə Qərb arasında körpü rolunu oynamaq potensialına malikdir. Xəzər regionunun enerji resurslarının dünya bazarlarına çıxarılmasında Azərbaycan uzun illərdir etibarlı tərəfdaş kimi tanınır. Mövcud enerji infrastrukturunun genişləndirilməsi və yeni layihələrin həyata keçirilməsi Mərkəzi Asiya ölkələrinin enerji resurslarının da Qərb bazarlarına təhlükəsiz şəkildə nəqlinə imkan yarada bilər. Bu isə regionun enerji təhlükəsizliyinin şaxələndirilməsinə mühüm töhfə deməkdir.
Ramil QULİYEV
