ABŞ hakimiyyəti Karib dənizində narkotik daşıdığı iddia edilən gəmilərə zərbə endirməkdən daha irəli getmək qərarına gəlib. Amerika qüvvələri Venesuela və İran nefti daşıyan tankeri ələ keçirib.
Karakas bunu Vaşinqtonun prezident Nikolas Maduroya təzyiq göstərməkdə əsas məqsədinin narkotik qaçaqmalçılığına qarşı mübarizə olmadığının sübutu kimi şərh edib. Ağ Ev bu ölkənin liderini devirmək ümidi ilə ölkəyə qarşı ordusunun istifadəsini genişləndirir.
Qeyd edək ki, elə bu günlərdə ABŞ prezidenti Donald Tramp qaçaqmal neft daşıyan “Skipper” tankerinin saxlanıldığını elan edib: “Biz Venesuela sahillərində bir tankeri, böyük bir tankeri, çox böyük bir tankeri, əslində indiyə qədər ən böyüyünü ələ keçirdik”. Jurnalistin tankerdəki neftin taleyi ilə bağlı bundan sonra nə olacağı barədə sualına Tramp cavab olaraq bildirib ki, neft çox güman, ABŞ-da qalacaq. Gəmi hərəkəti haqqında məlumat verən “MarineTraffic” veb saytına görə, “Skipper” gəmisi Qayana bayrağı altında olub və Kubaya doğru gedirmiş. Lakin ölkənin Dəniz Administrasiyası Departamenti bildirib ki, Qayana məlumat bazasında belə bir gəmi yoxdur. Sanksiyalara görə, Venesuela enerji ehtiyatlarını ixrac etmək üçün tez-tez qaçaqmalçılıq üsullarından istifadə edir. “Skipper” 2022-ci ildən bəri İran neftinin qaçaqmalçılığına görə ABŞ sanksiyaları altındadır. İran və Venesuelanın bu sahədə əməkdaşlığı hamıya məlumdur. Bu əməkdaşlığın bir aspekti İranın iştirakı ilə Venesuelada tikilən Venesuela neft emalı zavodlarına İran neftinin tədarüküdür. Xüsusilə, İslam Respublikası 2022-ci ildə “El Palito” neft emalı zavodunun istismara verilməsinə kömək edib. Hər iki ölkə uzun müddət ABŞ sanksiyaları altında olduğundan ortaq bir əlaqəyə malikdir. ABŞ-ın Baş prokuroru Pam Bondi “X”dəki paylaşımında bildirib ki, tankerin ələ keçirilməsi sanksiyalar tətbiq edilən Venesueladan neft daşıma fəaliyyəti ilə əlaqədar olaraq verilmiş ABŞ orderi əsasında həyata keçirilib. Əməliyyat Pentaqon, ABŞ Sahil Mühafizəsi və FTB tərəfindən həyata keçirilib. Əgər "Skipper"in ələ keçirilməsi Venesuelanın dəniz blokadasına səbəb olarsa, bu, neftin əsas ixrac məhsulu olduğu ölkənin onsuz da zəifləmiş iqtisadiyyatına ciddi ziyan vuracaq. Venesuela hökuməti ABŞ-ı piratçılıqda ittiham edən bəyanat yayıb: “Bu şəraitdə Venesuelaya qarşı uzun sürən təcavüzün əsl səbəbləri nəhayət ortaya çıxdı. Söhbət həmişə təbii sərvətlərimiz, neftimiz, enerjimiz, yalnız Venesuela xalqına məxsus olan resurslarla bağlı olub”. Venesuelanın daxili işlər naziri Diosdado Kabello da Amerika hakimiyyətinin tənqidinə qoşulub. O, “Karib dənizinin quldurları” film seriyasını xatırladaraq, qatilləri, oğruları və piratları adlandırdığı ABŞ ilə müqayisə edib. Lakin Venesuela hakimiyyəti təhqirlərdən və şifahi qəzəbdən başqa bir şey etməyib. Nə Kabello, nə də Maduro heç bir cavab tədbiri elan etməyib.
Venesuela dünyanın ən böyük neft ehtiyatlarına malik ölkəsi kimi tanınır. Düzdür, son onilliklərdə istehsal və inkişaf tempi yalnız iqtisadi böhran, sosialist təcrübələri və sanksiyalar səbəbindən deyil, həm də yerli istehsal olunan "ağır" neftin çıxarılması və emalının çətinliyi səbəbindən əhəmiyyətli dərəcədə aşağı düşüb. Buna baxmayaraq, bu təbii sərvət Venesuelanın dirçəliş ümididir. 1950-ci illərdə məhz neft onun Latın Amerikasının aparıcı və ən çiçəklənən ölkələrindən birinə çevrilməsinə qısa müddətə imkan yaratdı. Venesuelalılar bunu xatırlayırlar. Bəzi məlumatlara görə, hazırkı Venesuela hakimiyyəti də ABŞ-la dialoqlarında ölkənin təbii sərvətlərini arqument kimi nəzərdən keçirir. “The New York Times” qəzetinin yazdığına görə, oktyabr ayında Maduro iki ölkə arasındakı gərginliyi azaltmaq üçün Trampa ölkənin bəzi neft ehtiyatlarına çıxış təklif edib. Tankerin ələ keçirilməsi ayrıca bir hadisə deyil, bu, ABŞ-ın Venesuelaya qarşı tammiqyaslı neft blokadasının başlanğıcı olarsa, belə bir dialoqun indi necə davam edəcəyi açıq sual olaraq qalır. Maduroya təzyiq göstərməyə çalışan təkcə Amerika prezidenti deyil, həm də yerli müxalifətdir. Onun lideri Mariya Korina Maçado Nobel Sülh Mükafatı mərasiminə bir gün geciksə də, Norveçə sağ-salamat çatıb. Siyasətçi 11 aydan sonra ilk dəfə ictimaiyyət qarşısına çıxıb. O, “sona qədər mübarizə aparmaq” qərarına gəldiyini və Venesuelanın azad olacağını bildirib. Onun çıxışı Venesuelada böyük dəyişikliklərin qaçılmaz olduğuna dair işarələrlə dolu olub. Bu mövzu ilə bağlı bir sıra digər hadisələr də fərziyyələri qızışdırır. Venesuelanın Rusiyadakı diplomatik nümayəndəliyinin rəhbəri Xesus Rafael Salazar Velaskes Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenkonu ziyarət edib. Onlar cəmi iki həftə əvvəl görüşüblər. Həmin görüşdən sonra Velaskesin Maduro ilə bir neçə məsələni razılaşdırması lazım olub. Son görüşdən sonra konkret qərarların qəbul edilməsi gözlənilir. Danışıqların mövzusu açıqlanmasa da, bunların iki ölkə arasında münasibətləri gücləndirəcəyi gözlənilir. “Reuters” hesab edir ki, müzakirələr, zərurət yaranarsa, Maduroya Belarusda sığınacaq verilməsi ilə bağlı ola bilər. Venesuela prezidenti Vladimir Putinlə də telefonla danışıb. Rusiya rəhbəri də ona dəstəyini bildirib.
Ramil QULİYEV
