Qarabağ problemi həll olunub, işğal faktı bitib, Ordumuz Ermənistan Silahlı Qüvvələrini ölkəmizin ərazisindən qovub çıxarıb, Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa edib, artıq sülh prosesi gedir, Azərbaycanla Ermənistan arasında imzalanacaq sülh sazişinin mətni də keçən ilin 9 avqustunda Vaşinqtonda paraflanıb. Bütün bunlara baxmayaraq müəyyən beynəlxalq qüvvələr sülhün gedişinə zərbə vurmaq niyyətindən əl çəkmək istəmirlər. Xüsusən də Qarabağdan könüllü köçüb getmiş ermənilərin geri qayıtması məsələsini yenidən Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində yenidən gündəmə gətirməyə cəhd edirlər. Bu anti-Azərbaycan mövqeyinin genişlənməsinə, ermənilərin yenidən Qarabağa qaytarılması kimi absurd iddiaların gündəmə gətirilməsinə İsveçrə parlamenti başçılıq edir. Eyni zamanda burada Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi (BQXK) də ciddi “fəallıq” göstərir.
İsveçrə parlament təşəbbüsləri, ayrı-ayrı deputatların fəaliyyəti, eləcə də bu ölkədə yerləşən institutlar və beynəlxalq QHT-lər vahid və koordinasiya olunmuş anti-Azərbaycan narrativi formalaşdırıb.
2024-cü ilin dekabrında İsveçrə Parlamenti artıq mövcud olmayan Qarabağ məsələsi üzrə qətnamə qəbul etmişdir. Qətnamədə Azərbaycan və Qarabağ ermənilərini “Beynəlxalq Sülh forumuna” dəvət edilmişdir. Faktiki təşəbbüs bununla Qarabağ ermənilərini münaqişə tərəfi kimi təqdim etməyə çalışıb. İsveçrə parlamentinin bu destruktiv siyasətinin davamı kimi 2025-ci ilin mayında “Swiss Peace Initiative for Nagorno-Karabakh” təşəbbüsü yaradılıb.
İsveçrə parlamentində “İsveçrə Sülh Təşəbbüsü”nün aparıcı simalarından olan Erix Fontobel (Erich von Tobel ) açıq şəkildə bəyan etmişdir ki, İsveçrə Qarabağ məsələsini “bağlanmış” hesab etmir və mövzunu beynəlxalq gündəmdə saxlamaq niyyətindədir. O, Qarabağ ermənilərinin qayıdış hüququnu sülhün əsas şərti kimi təqdim edərək bildirmişdir ki, “qayıdış olmadan məsələ bağlanmış sayıla bilməz və bağlanmamalıdır”.
Ümumiyyətlə bəzi beynəlxalq qurumlar da artıq tarixə qovuşmuş bir məsələni yenidən “diriltməyə” can atırlar. Bütün bunlarla yanaşı İsveşrənin bəzi dövlət qurumları və QHT-ləri, xüsusilə də Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin (BQXK) anti-Azərbaycan mövqeyi sülhə ziyan vuran proseslərdəndir.
Ekspertlər qeyd edir ki, BQXK-nin Azərbaycana qarşı əməlləri birbaşa İçveçrənin mövqeyini əks etdirir. Yəni BQXK beynəlxalq hökumətlərarası təşkilat deyil, o, İsveçrənin beynəlxalq QHT-sidir. Bu qurunmun Qarabağda fəaliyyəti Azərbaycan suverenliyinə zidd təşkil edilib. Bildiyiniz kimi uzun illər beynəlxalq təşkilat adı altında dünyanın ayrı-ayrı yerlərində fəaliyyət göstərən BQXK-nin Xankəndidəki keçmiş ofisi İrəvana tabe idi, bu təşkilat ofisi Bakıya tabe etmək istəmirdi.
İşğal dövründə Qırmızı Xaç komitəsi humanitar yardım adı altında Azərbaycan suveren ərazilərdində qanunsuz ticarət dövriyyəsi təşkil edib.
Münaqişə bölgələrində humanitar fəaliyyət göstərdiyini iddia edən BQXK-nin Qarabağda qanunsuz ticarətlə məşğul olması bir iddia deyil, faktdır. Gəlin, 2020-ci ildən sonrakı dövrdə və Laçın yolu ətrafındakı proseslər zamanı baş verənləri yada salaq.
Humanitar yüklərin və nəqliyyat vasitələrinin üzərində tam şəffaflıq və nəzarət mexanizminin olmaması ilə bağlı narahatlığımız əsaslı idi. BQXK və digər özünü humanitar təşkilat kimi qələmə verən qurumlar “humanitar yük” adı altında Qarabağa silah-sursat daşıdığı haqda məlumatlar yadımızdan çıxmayıb.
2023-cü ilin yayında Dövlət Sərhəd Xidməti Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinə (BQXK) məxsus nəqliyyat vasitələrində Laçın sərhəd-buraxılış məntəqəsindən qaçaqmalın keçirildiyini aşkarladı və onlar bəyan olunmamış mobil telefon və aksesuarları, siqaretlər və yanacaq aparırlarmış. Yəni BQXK-nın Qarabağda qanunsuz fəaliyyətinə dair faktlar mövcud olub. Komitənin ermənilərin daşınmasını “xəstə” adı altında həyata keçirdiyi bilinən məsələlərdəndir.
O dövrdə Komitənin rəhbərliyi erməni əhalisinə “çıxış yolları” yaratmaqla Azərbaycana reinteqrasiya prosesinin qarşısını alırdı. Rəsmi Bakınının erməni əhalisinin təminatının komitə vasitəsilə Ağdamdan təmin edilməsi təklifinin qəbul edilməməsi də bunu deməyə əsas verir.
2023-cü ildə mətbuatda yazılırdı ki, Komitənin yerli nümayəndələrinin həm “xəstə daşınması”ndan, həm də qaçaqmalçılıqdan pul qazandığı istisna deyil.
O dövrdə həm də BQXK-nın qaçaqmalçılıqla yanaşı Qarabağa silah daşınması və ermənilərin xeyrinə casusluq fəaliyyətinə dair də fikirlər mətbuatda yer almışdı.
Yəni özünü beynəlxalq təşkilat kimi qələmə verən “humanitar missiya” adı altında Azərbaycan ərazisində qanunsuzluq törədən BQXK-nın əməllərini unutmamışıq. Uzun illər Qarabağda qanunsuz fəaliyyət göstərən, vaxtilə Azərbaycan ərazisində fəaliyyət göstərən ofisinin Ermənistandakı nümayəndəliyə tabe olması və sair faktlar bu qurumun gerçək mahiyyətini ortaya qoyur. Azərbaycana qarşı çirkin əməlləri ifşa olunan, iç üzü açılan BQXK-nin Bakı nümayəndəliyinin qovulması və digər baş verənlərdən dərs çıxarmayan İsveçrənin bu muzdlu təşkilatı indi də sülh yolu ilə gedən Azərbaycan və Ermənistanın münasibətlərinə ziyan vurmaq üçün hərəkətə keçməsi təəccüblü görsənmir. Məqsədi sülhə mane olamaq istəyən bu qurumlar tarixə qovuşan məsələləri canlandırmağa cəhd etməklə sülhü yox, müharibə, revanşizm və konflikti təbliğ etməyə çalışırlar. Bunun isə heç bir nəticəsi olmayacaq. BQXK kimi təşkilatlar nə qədər çalışsalar da sülh gündəliyini poza bilməzlər. Belə demək olarsa, bu onların son çırpıntılarıdır...
İradə SARIYEVA
