Azərbaycan dövlət idarəçiliyinin uzun dəhlizlərində müəyyən fiqurlar təkcə vəzifə tutduqları illərlə deyil, yaratdıqları aura ilə yadda qalırlar. Ramiz Mehdiyev bu dəhlizlərin ən qaranlıq, sistemə ən çox sirayət etmiş səslərindən biridir - “siyasi strateq”, “tarixi memar”, “qapalı idarəçilik məktəbi” kimi tanınan fiqur.
Şahin Əliyev isə bu məktəbin nizamlı auditoriyalarında yetişmiş, hüquq dillərinin, prezident aktlarının, administrativ mexanizmlərin içində nəfəs alaraq formalaşmış nisbətən sakit, lakin eyni dərəcədə təsir gücünə malik şəxsdir. Onların bağlılığını anlamaq üçün quru tərcümeyi-hallar kifayət etmir; bu, daha çox iki fərqli nəsillə eyni siyasi nəfəs borusunu paylaşan iki addım ritmidir.
Ramiz Mehdiyevin uzun illər Prezident Administrasiyasına hakim olması sadəcə rəhbərlik deyil, bir növ “siyasi laboratoriya” yaratmaq anlamına gəlirdi. O kabinetdə verilən hər tapşırıq, hər düzəliş, hər bəndin dəyişdirilməsi məhz Mehdiyev üslubunun bir hüceyrəsi idi. Şahin Əliyev kimi kadrlar bu üslubu təkcə öyrənmirdilər - onu mənimsəyirdilər, onunla düşünməyi, onun dili ilə danışmağı, dövlət idarəçiliyinə eyni məntiq prizmasından baxmağı həyat tərzinə çevirirdilər. Belə bir məktəbdən keçmiş insanın təkcə hüquqi sənədlərə münasibəti deyil, siyasi situasiyaları anlama üsulu da belə formalaşırdı.
Şahin Əliyevin “25 ildir tanışıq, o mənim idarəçilik məktəbimdir” sözləri bir tərifdən daha artıqdır. Bu cümlə iki şəxsin arasındakı texniki yaxınlığı emosional və siyasi məna qatına daşıyır. Bu, müəllimlə tələbə arasında olan sadə münasibət deyil; bu, eyni strateji düşüncə xəttini bölüşən, bir-birinin mövqeyini instinktiv şəkildə anlayan, dövlət idarəçiliyinin ən çətin məqamlarında eyni reaksiyanı verə bilən iki şəxsin obrazını xatırladır. Mehdiyev illər boyu qurduğu sistemdə özünə ideoloji olaraq yaxın fiqurlar yetişdirirdi, bəzən bu yaxınlıq formal tapşırıqla və danışıqlar yox, səssiz razılıqla formalaşırdı. Şahin Əliyev də bu səssiz razılığın içində formalaşan kadrlardan biri idi.
Bu münasibəti daha da maraqlı edən isə həmin karyera xəttinin sonrakı illərdə aldığı forma oldu. Mehdiyevin siyasi çəkisi dalğalanmağa başlayarkən, onunla eyni orbitdə fırlanmış bir çox kadrların izləri həm mediada, həm də ictimai şüurda daha qabarıq görünməyə başladı. Bu dalğalanma fonunda ən sadiq, ən ideoloji yaxın fiqurların adları təbii olaraq daha çox çəkilirdi. Şahin Əliyev həmin adlardan biri idi - sakit, lakin öz mövqeyi olan, emosional görünməyən, amma administrativ düşüncə baxımından Mehdiyev xəttindən uzaq düşməmiş bir fiqur kimi.
Ədliyyə Akademiyasına rektor təyin olunması da bu yaxınlığın yeni mərhələsi kimi görünürdü. Bu addım bir tərəfdən onun şəxsi peşəkarlığının tanınması idisə, digər tərəfdən Mehdiyev məktəbindən gələn kadrların dövlət strukturlarında hələ də əhəmiyyətli rol oynadığının göstəricisi kimi şərh olundu. Kənardan baxan üçün bu, sıradan kadr yerdəyişməsi yox, bir dövrün davamçısının başqa bir dövrə keçid anı idi — sanki Ramiz Mehdiyevin köhnə kabinetlərindən çıxan dosyaların hamısı yeni bir masanın üzərinə düzülürdü.
İctimai rəydə bu iki şəxsin yan-yana çəkilməsi bəzən faktlara deyil, hisslərə, siyasi yaddaşın yaratdığı assosiasiyalara söykənir. Mehdiyev haqqında danışarkən onun “siyasi xəttinin daşıyıcıları”, “təhlükəsiz etibar dairəsi”, “uzun illərin yaxın çevrəsi” ifadələri tez-tez işlənir. Bu ifadələrin içində Şahin Əliyevin adı daha çox “sakit, amma sadiq”, “görünməyən, amma mühüm” obrazı ilə çəkilir. Onların bağlılığı bir yerdə çəkilmiş foto və ya açıq bəyanatlarla yox, daha çox sistem yaddaşı ilə möhkəmdir. Bu yaddaş isə Azərbaycan dövlət idarəçiliyinin ən dərin qatlarında formalaşıb.
Bütün bunlar onu göstərir ki, Ramiz Mehdiyev və Şahin Əliyevin münasibəti nə sırf rəsmi tabelik, nə də hansısa ekstravaqant siyasi ittifaqdır; bu, Azərbaycanda idarəçiliyinin iki fərqli dövründən keçib, eyni ideoloji xətlə bağlı qalan iki fərdin siyasi-qalaktik yaxınlığıdır. Onların arasındakı bağ dövlət sənədlərinin quru dili ilə yox, bir dövrün siyasi psixologiyası ilə yozula bilər. Şahin Əliyev Ramiz Mehdiyevin məktəbindən çıxmış son nəsil kadrlarından biridir və bu fakt onları istər-istəməz bir-birinə bağlı siyasi-persona kimi göstərmək üçün yetərlidir.
Nurəli Əsədov
