Rusiya Prezidenti Vladimir Putin “Prezident Qrantları Fondunun beynəlxalq layihələri” fondunun yaradılması haqqında fərman imzalayıb. Sənəddə açıq şəkildə qeyd olunub ki, fond öz proqramlarını xaricdə həyata keçirəcək.
Bununla yanaşı, əcnəbilərin Rusiya Federasiyasına köçürülməsinin dəstəklənməsi haqqında da fərman verilib. Burada açıq şəkildə qeyd ediilr ki, köçürülən şəxslər Rusiya üçün faydalı iş görə bilən və ya artıq bu işi görmüş insanlar olmalıdır.
Beynəlxalq fond Kalininqrad vilayətinin xüsusi inzibati rayonunda, Oktyabrski adasında qeydiyyatdan keçəcək. Fond Rusiya Federasiyası ilə digər ölkələr arasında humanitar və digər sahələrdə ictimai əlaqələrin və əməkdaşlığın inkişafına kömək etmək üçün yaradılır.
Prezidentin fərmanının 1-ci bəndində qeyd olunur ki, belə bir fondun yaradılması məqsədəuyğun hesab edilsin və bu vəzifə hazırda fəaliyyət göstərən Prezident Qrantları Fonduna həvalə edilsin. Sənəddə həmçinin qeyd olunur ki, bu beynəlxalq təşkilatın nizamnaməsinə onun məqsədləri sırasına aşağıdakılar daxil edilsin: “Sosial inkişaf (o cümlədən ehtiyacı olanlara yardım), səhiyyə, mədəniyyət, incəsənət, elm, təhsil, maarifləndirmə, tarixi yaddaşın qorunması, bədən tərbiyəsi, idman, turizm, ekologiya, qeyri-kommersiya təşkilatlarının inkişafı, xarici dövlətlər və könüllülər proqram və layihələrin hazırlanması. Bu cür proqram və layihələrin hərtərəfli dəstəklənməsi, monitorinqi və nəticələrinin qiymətləndirilməsi”. Bundan başqa, Putinin göstərişi ilə Prezident Qrantlar Fondunun “xarici ofisi” Rusiya üçün vacib olan beynəlxalq proqram və layihələrə cəlb olunacaq və ümumilikdə ölkənin beynəlxalq humanitar əməkdaşlıqda iştirakını dəstəkləyəcək. Bununla belə, bu təşkilatın nə üçün yerli ofşor zonaya köçürülməsi, həm də korporasiya kimi qeydiyyata alındığı tam aydın deyil. Ehtimal olunur ki, bu, Rusiyanın fondun öhdəliklərinə və ya fəaliyyətinin nəticələrinə görə birbaşa cavabdeh olmaqdan yayınması üçündür. Fərmanın özü bunun nə ilə nəticələnəcəyini tam aydınlaşdırmır. Bir tərəfdən, tamamilə mümkündür ki, onlar Rusiya ilə ona dost olan ölkələrdə sadəcə olaraq, bu dostluğun möhkəmləndirilməsini maliyyələşdirə biləcəklər. Digər tərəfdən, ola bilsin ki, beynəlxalq fond, əksinə, Rusiya təsirinin agentlərini axtarmaq üçün dost olmayan ölkələrə sızmağa cəhd etsin. Hər hansı bir problem yaranarsa, belə insanları Rusiyaya, hətta kütləvi şəkildə təxliyə etmək çox asan olacaq. Ən azı, Putinin 883 saylı fərmanında da məhz bu qeyd olunub. Sənədə əsasən, istedadlı əcnəbilərin ölkəyə cəlb edilməsi mexanizmi yaradılmalıdır. Gələcəkdə Rusiyaya lazım olan və artıq özünü doğrultmuş belə əcnəbilər burada bir sıra üstünlüklərlə yanaşı, rəsmi hüquqi status da ala biləcəklər. 2026-cı il aprelin 15-dən etibarən əcnəbilər Rusiyaya “maraqlı” kimi tanınmaq üçün müraciət edə biləcəklər. Bu, onların “xüsusilə tələb olunan peşə, bacarıq və ya ixtisasa malik olması, elmi-texniki tərəqqidə, istehsalatda, idmanda, yaradıcı istehsalatda, mədəniyyətdə və ya təhsildə uğur qazanması, həmçinin cəmiyyətin, iqtisadiyyatın və ölkənin müdafiə qabiliyyətinin inkişafına töhfə verməsi” şərti ilə veriləcək”. Bu, Rusiyada belə ilk proqramdır. Onun həyata keçirilməsi Xarici İşlər Nazirliyi və Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən əlaqələndiriləcək. Bununla belə, Svetlana Çupışevanın rəhbərlik etdiyi Yeni Layihələrin Təşviqi üzrə Strateji Təşəbbüslər Agentliyi xarici insan resurslarının axtarışı və işə qəbulunun təşkilində əsas qüvvə olacaq. Miqrasiya üzrə ekspert Mixail Burda bildirir ki, bu, Rusiyanın 2026-2030-cu illər üçün müvafiq konsepsiyada əksini tapmış dövlət miqrasiya siyasətinin konseptual istiqamətlərindən biridir. O, bildirir ki, mövcud miqrasiya qanunvericiliyi investorlar və yüksək ixtisaslı mütəxəssislərlə bağlı fərqli təcrübələri ehtiva edir: “Rusiya prezidentinin ənənəvi rus dəyərlərini bölüşənləri dəstəkləyən 702 saylı fərmanına uyğun olaraq, bir-birini tamamlayan əcnəbilər üçün ayrıca prosedur da mövcuddur. Başqa sözlə, yeni fərman bütün bu işləri Miqrasiya Siyasəti Konsepsiyası çərçivəsində sistemləşdirir. Amma hazırda qəbul edilmiş qərarların həyata keçirilməsində ən böyük çətinliklər Rusiya qanunvericiliyinin əhatə dairəsindən kənarda qalır. Bəli, ölkəmiz viza verə, sadələşdirilmiş yaşayış icazəsi prosedurunu təmin edə və belə əcnəbilər üçün inteqrasiya proqramlarını həyata keçirə bilər, lakin onlar hazırda öz əşyalarını necə daşıya, pul köçürə, hətta bizneslərini Rusiyaya necə apara bilərlər? Bunun öhdəsindən gəlmək mümkün deyil". Prezident yanında İnsan Hüquqları Şurasının üzvü Aleksandr Brodun verdiyi məlumata görə, belə bir fərmanın səbəbləri göz qabağındadır: prezidentin özü bu yaxınlarda Rusiyada bazara yararlı mütəxəssislərin çatışmazlığından danışıb: “Neoliberal dəyərləri paylaşmayanların ölkəmizə köçməsini asanlaşdıran 702 saylı fərman indi eyni dərəcədə aydın görünür. Və açıq mənbələrə görə, bu ilin may ayının sonuna qədər “Vəhşi Qərbi” tərk edənlərin mindən çoxu Rusiyaya gəlib”. Bununla belə, onun sözlərinə görə, hazırkı sənəd hələ də bir sıra suallar doğurur: “Məsələn, həddən artıq danışıq dilində “ölkəyə maraq var” ifadəsinin işlədilməsi yüksək emosional tərifdir. Bu gün hansısa şəxslər maraq doğurur, sabah isə maraq yox olur”. Brod həmçinin xarici istedadlarla birbaşa işləmək üçün Strateji Təşəbbüslər Agentliyi tərəfindən yaradılan QHT-nin "səriştəsi, fəaliyyəti və təsiri" ilə bağlı narahatdır: “Sənəddə onun funksiyaları haqqında yalnız bir neçə sətir var. Və, əlbəttə ki, bürokratiyamız da var. Hər şey yalnız kağız üzərində rəvandır”. MDB İnstitutunun Baltikyanı ölkələr departamentinin rəhbəri Ruslan Pankratov da təsdiqləyib ki, kadrlar üçün qlobal rəqabət kontekstində istedadlı əcnəbilərin cəlb edilməsi obyektiv zəruri məsələdir, xüsusən də Rusiyaya qarşı sanksiyaların təzyiqi nəzərə alınmaqla.Burada ilk hədəf MDB dövlətləridir. Lakin ekspert fərmanın icrası zamanı minlərlə ərizəçidən yalnız bir neçəsinin orada qeyd olunan “səviyyə və mərhələləri” keçəcəyindən ehtiyat edir: “Məsələn, Daxili İşlər Nazirliyi hazırda etnik rusların repatriasiyası ilə təkbaşına mübarizə aparır və indi miqrasiya idarələrinə müəyyən əcnəbilərin real dəyərini təsdiq edən arayışların verilməsi tapşırılacaq. Başqa sözlə, onlar "birinci səviyyəli filtrasiya"dan keçəcəklər”. Bundan əlavə, 883 saylı fərman bütün qərarların Prezident yanında Vətəndaşlıq Komissiyasının xüsusi yaradılmış işçi qrupunun təsdiqini tələb edir ki, bu da daha bir bürokratik maneədir.
Tahir TAĞIYEV
