Xaqani Cəfərli: "Əsas məsələlər üzrə tərəflər arasında ciddi fikir ayrılığı var"
ABŞ Prezidentinin Ukrayna üzrə xüsusi nümayəndəsi Kit Kelloq Kaliforniyada Ronald Reyqan Prezident Fondu tərəfindən təşkil olunan forumda Ukrayna münaqişəsinin gələcəyi ilə bağlı açıqlama verib.
O, danışıqların perspektivinə nikbin yanaşsa da, Zaporojye Atom Elektrik Stansiyasının (AES) və Donetsk bölgəsinin statusunu “son 10 metr” olaraq xarakterizə edib.
Kelloqun vurğuladığı əsas məqam hazırkı mərhələdə danışıqların irəliləməsinə ən çox mane olan iki konkret mövzunun mövcudluğudur: Zaporojye AES-in mülkiyyəti və Donetsk bölgəsinin gələcək statusu. Diplomatik üslubda belə ifadələr tez-tez istifadə olunur. Məqsəd danışıqlar prosesində ən çətin və ən çox fikir ayrılığı yaradan məsələləri ön plana çıxarmaqdır. Bu, digər ərazilərin, yəni Krım, Luqansk və Xersonun taleyinin artıq həll olunduğu anlamına gəlmir.
Digər bölgələrin adının çəkilməməsi yalnız hazırda ən vacib blokların vurğulandığını göstərir. Krım məsələsi, xüsusilə Qərb tərəfindən, nadir hallarda danışıqlar predmeti kimi açıqlanır, çünki rəsmi mövqe olaraq Krım Ukraynanın tərkib hissəsi hesab olunur və kompromisli açıqlamalara nadir hallarda yer verilir. Buna görə də Kelloqun çıxışında Krımın adını çəkməməsi xüsusi mənaya malik deyil.
Kelloqun dedikləri yalnız bir şeyi göstərir: danışıqlar üçün hazırkı mərhələdə ən çətin məsələlər Zaporojye AES-in və Donetsk bölgəsinin statusudur. Qalan ərazilərin taleyi isə həm siyasi, həm diplomatik, həm də təhlükəsizlik baxımından hələ də açıqdır və bu məsələlər üzrə hələlik hər hansı yekun qərar yoxdur. Diplomatın sözləri digər bölgələrin taleyinin “həll edildiyi” kimi yozula bilməz. Sadəcə bu, danışıqların indiki mərhələsində hansı mövzuların ən çox çətinlik yaratdığını göstərir.
Bu kontekstdə Kelloqun çıxışı beynəlxalq ictimaiyyət üçün vacibdir, çünki danışıqların prioritet problemlərini göstərir və Ukrayna münaqişəsinin həllinə gedən yolun mürəkkəbliyini açıq şəkildə ortaya qoyur. Zaporojye AES və Donetsk məsələlərinin həlli digər mövzuların irəliləməsini asanlaşdıra bilər, lakin qalan ərazilərin taleyi hələ də açıq sual olaraq qalır.
Siyasi təhlilçi Xaqani Cəfərli məsələyə münasibət bildirərkən dedi ki, vəzifəsindən gedəcəyini bəyan etmiş ABŞ Prezidentinin Ukrayna üzrə xüsusi nümayəndəsi Kit Kelloqun müharibəni dayandırmaq, münaqişəyə son qoymaq üçün Zaporojye Atom Elektrik Stansiyasının və Donetsk ərazisinin mülkiyyət məsələsinin həll edilməmiş qalması haqqında açıqlaması həqiqəti əks etdirmir. O əlavə etdi ki, bunu Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin Londonda Böyük Britaniyanın baş naziri Kir Starmer, Fransa prezidenti Emmanuel Makron və Almaniya kansleri Fridrix Merzlə dekabrın 8-də keçirdiyi görüşdən sonra verdiyi açıqlama da təsdiq edir. "Sadəcə olaraq, Ket Kelloq da digər ABŞ rəsmiləri kimi prezident Donald Trampın eşitmək istədiyi fikirləri səsləndirir. ABŞ rəsmilərinin açıqlamalarından yaranan ümumi rəy ondan ibarətdir ki, ən yaxın zamanda sülh müqaviləsi imzalana bilər. Halbuki, əsas məsələlər üzərində tərəflər arasında ciddi fikir ayrılığı var. Üstəlik, problem prezident Zelenskinin razılaşıb-razılaşmaması ilə də bağlı deyil. Ukrayna xalqı, ordusu və vətəndaş cəmiyyəti təslimçi sülhü qəbul etməz. Bunu hər kəsdən öncə prezident Zelenski bilir. Avropa liderləri də təxminən eyni mövqedədirlər. Üstəlik, beynəlxalq hüquq da Ukraynanın tərəfindədir. Ona görə də ABŞ-dan səslənın açıqlamaları son qərar kimi qəbul etmək olmaz" - deyə Cəfərli vurğuladı.
Akif NƏSİRLİ
