Azər Həsrət: “Ermənistan müvafiq qanunlar qəbul etməli, şərait yaratmalıdır ki, arzu edənlər gedib orda öz ata-baba yurdlarında yaşasın, bununla yanaşı…”
“Bu gün Ermənistandan zorla çıxarılmış azərbaycanlıların qayıdışı, eləcə də mədəni irsin bərpası və qorunması ilə bağlı beynəlxalq ictimaiyyətin, o cümlədən BMT-nin ixtisaslaşmış qurumlarının iştirakı ilə prosesin başladılması üçün səylərin artırılması vacibdir. Çünki qayıdış hüququ insan hüquqlarının təməl prinsiplərindən biridir. Bu hüququn təmin edilməsi təkcə doğma yurda fiziki dönüş deyil, həm də toplumun mənəvi bütövlüyünün, mədəni irsinin və tarixi yaddaşının bərpası deməkdir”.
Bu fikirlər Prezident İlham Əliyevin Bakıda keçirilən “Mədəni irs və qayıdış hüququ” mövzusunda beynəlxalq konfrans iştirakçılarına müraciətində yer alıb.
Qeyd edilib ki, Ermənistandakı Azərbaycan mədəni irsinin bərpası və qorunması Azərbaycan xalqının legitim tələbi olmaqla, ümumbəşəri dəyərlərə hörmət, düşmənçilik səhifəsinin qapanması, xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşma üçün zəruridir.
Maraqlıdır, mədəni irsin bərpası tələbi hansı şərtlər çərçivəsində həyata keçirilməlidir?
“Hər bir dövlət irsin qorunması, bərpası məsələlərində vətəndaş qarşısında öhdəliklər daşıyır, o cümlədən, Ermənistan oradan qovduğu azərbaycanlılarla bağlı belə öhdəlik daşıyır”
Siyasi şərhçi Azər Həsrət “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, mədəni irsin bərpası bir xalqın, toplumun, hətta ailənin hüquqlarıdır: “Hər bir dövlət irsin qorunması, bərpası məsələlərində vətəndaş qarşısında öhdəliklər daşıyır. O cümlədən, Ermənistan Respublikası oradan qovduğu azərbaycanlılarla bağlı belə öhdəlik daşıyır. Bu, dünyanın hər bir yerində qəbul olunmuş normadır. Azərbaycan əsilli Ermənistan vətəndaşları öz yurd-yuvalarından qovulublarsa, bu, hüquq pozuntusudur və insanlara qarşı tətbiq edilmiş qeyri-insani yanaşmadır. Digər tərəfdən, həmin insanlar ordan qovulduqdan sonra buraxıb getdikləri mədəni irsin məhv edilməsi cinayət əməli sayılır. Bu cinayətin aradan qaldırılması üçün Ermənistan hökuməti müvafiq addımlar atmalıdır. İndiki şəraitdə Azərbaycan dövləti hesab edir ki, Ermənistanla sülh prosesinin sürətlə getdiyi bir vaxtda münasibətlər gərginləşdirilməməlidir, əksinə, mümkün qədər daha yumşaq davranmaq lazımdır. Böyüklüyümüzü, alicənablığımızı qoruyaq. Lakin zaman-zaman biz Ermənistana bu məsələnin olduğunu da xatırladırıq. Onlara soydaşlarımızı qovduğunu, mədəni, maddi irsi məhv etmələrini və buna da görə də cavabdehlik daşıdığını xatırladırıq. Hesab edirəm ki, Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh müqaviləsi imzalandıqdan sonra müvafiq qurumların və səlahiyyətli şəxslərin iştirakı ilə bu məsələlər masa arxasında müzakirə ediləcək”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, Azərbaycanda bu gün 3 milyona yaxın qərbi azərbaycanlı soydaşımız yaşayır. Onlar ötən yüz il ərzində zaman-zaman Ermənistandan qovulub, sıxışdırılıb çıxarılıblar. Eyni zamanda, qərbi azərbaycanlılar qardaş Türkiyəyə də köç ediblər: “Məlum sıxışdırılma zamanı qərbi azərbaycanlıların bir qismi Türkiyəyə köçüb. Orda yaşayan soydaşlarımızın sayı heç də az deyil. Bu səbəbdən də qərbi azərbaycanlıların bir qismi yurduna qayıtmalıdır. 3 milyonun içərisində oraya qayıtmaq istəməyənlər ola bilər, bu normal haldır. Nəzərə almaq lazımdır ki, onlar uzun illərdir burda yaşayır, şərait qurublar. Ermənistan müvafiq qanunlar qəbul etməli, şərait yaratmalıdır ki, arzu edənlər gedib orda öz ata-baba yurdlarında yaşasın. Bununla yanaşı, Ermənistan maddi-mədəni abidələrin bərpası üçün həmin adamlara kömək etməlidir”.
Günel CƏLİLOVA
