ABŞ prezidenti Donald Tramp Cənubi Amerikanın iki ölkəsini eyni vaxtda hədələyir. O, Amerika qüvvələrinin təkcə Venesuelaya deyil, Kolumbiyaya da hücum edə biləcəyinə eyham vurub, çünki orada Tramın fikrincə, narkotik ticarəti və qeyri-qanuni maddələrin istehsalı geniş vüsət alıb.
Buna cavab olaraq Kolumbiya prezidenti Qustavo Petro xəbərdarlıq edib ki, ABŞ tərəfindən ölkəsinin suverenliyinin hər hansı pozulması müharibə elanı sayılacaq.
Nazirlərlə görüşündə ABŞ prezidenti bunları deyib: “Mən eşitmişəm ki, Kolumbiya kokain istehsal edir. Onların kokain fabrikləri var, bilirsinizmi? Sonra da kokaini bizə satırlar. Bunu edən və ölkəmizə satan hər kəs cəzalandırılacaq”. Trampın Kolumbiyaya hücumları əvvəllər də olub. İkinci səlahiyyət müddəti başlayandan bəri Ağ Ev rəhbəri dəfələrlə təkcə Venesuela lideri Nikolas Maduronu deyil, həm də Petronu da şəxsən narkotik ticarəti ilə məşğul olmaqda ittiham edib.Bununla belə, Trampın ittihamları indi fərqli bir tonla səslənir. Bu ilin payızından bəri ABŞ-ın Karib dənizindəki hərbi varlığı artır. Amerika dəniz qüvvələri narkotik daşıdığı iddia edilən gəmiləri batırır. İddialara görə, bu günə qədər heç bir inandırıcı dəlil təqdim olunmayıb. Tramp ölənlərin sayından (80-i ötüb) və ya ABŞ-dakı barəsindəki mənfi reklamlardan narahat deyil. “The Washington Post” qəzeti yazır ki, hələ sentyabrın 2-də ABŞ qüvvələri narkotik qaçaqmalçılığı ilə məşğul olan gəmini bir bomba ilə batırıb, sonra isə ikinci zərbə ilə onun ekipajını, ardınca dağıntılardan yapışan iki nəfəri öldürüb. Trampın Konqresdəki əleyhdarları iddialarını Pentaqon rəhbəri Pet Hegsetə yönləndirərək, ordunun onun birbaşa əmrlərinə əməl etdiyini iddia edirlər. Heqset özü bunu inkar edir. Zərbələr Trampın ABŞ hərbçilərinə təkcə dənizdə deyil, həm də Venesuela ərazisindəki hədəflərə zərbə endirmək əmri verməklə bağlı dəfələrlə hədələmələri ilə fonunda baş verib. Bu halları nəzərə alaraq, onun Kolumbiya ilə bağlı açıqlamaları həm ölkə daxilində, həm də xaricdə kifayət qədər narahatlıq doğurur. Trampın sözlərinə cavab olaraq Petro amerikalı həmkarını “kokainin ABŞ-a daxil olmasının qarşısını almaq üçün” hər 40 dəqiqədə bir narkotik laboratoriyasının necə məhv edildiyini izləməyə dəvət edib. Kolumbiya prezidenti ölkəsinin narkotik ticarəti yollarına qarşı qalxan rolunu oynadığını xatırladıb və hərbi təcavüzün “yaquarı oyadacaq” müharibə kimi qiymətləndiriləcəyini vurğulayıb. ABŞ Narkotiklərlə Mübarizə İdarəsinin məlumatına görə, 2024-cü ildə ölkədə ələ keçirilən qeyri-qanuni maddələrin 84%-i Kolumbiya mənşəli olub. Amma bu ölkə ABŞ administrasiyası ilə əməkdaşlıqdan imtina edən Venesuela deyil. Uzun müddət Kolumbiya hakimiyyəti narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsi ilə mübarizədə Vaşinqtonun əsas müttəfiqi və regionda ABŞ-dan ən böyük maliyyə yardımı alan ölkəsi olub. ABŞ-ın təxminən 2000-ci ildən 2015-ci ilə qədər həyata keçirdiyi “Kolumbiya Planı”nı xatırlamaq kifayətdir. O zaman Ağ Ev Kolumbiya hakimiyyətinə ölkənin əhəmiyyətli bir hissəsinə hələ də nəzarət edən və narkotiklərin istehsalı və ticarəti ilə sıx bağlı olan üsyançı qruplara qarşı mübarizədə dəstək olmaq üçün əhəmiyyətli vəsait ayırmışdı.
Bununla belə, Trampın qəzəbinə səbəb qeyri-qanuni maddələr deyil, Petronun Maduroya dəstək verməsidir. Qeyri-qanuni maddələrlə mübarizənin Ağ Evin əsas məqsədi olmadığı Amerika liderinin əmri ilə həbsdə olan Honduras prezidenti Xuan Orlando Hernandezin əfv olunması ilə də dəstəklənir. O, 2014-cü ildən 2022-ci ilə qədər ölkəyə rəhbərlik edib və 2024-cü ildə ABŞ məhkəməsi tərəfindən təqsirli bilinib. Prokurorlar müəyyən ediblər ki, Hernandez narkotik baronları ilə əlbir olub və yüzlərlə ton kokainin ABŞ-a idxalını asanlaşdırmağa cəhd edib. Bununla belə, Tramp hesab edir ki, keçmiş Honduras liderinə qarşı ittihamlar uydurmadır. Onun azadlığa buraxılması hazırkı prezidentlik yarışında sevimlisi, açıq şəkildə dəstəklədiyi Nasri Tito Azuranı ön plana çıxarmaq məqsədi daşıyır. Rusiya Elmlər Akademiyasının Latın Amerikası İnstitutunun baş elmi işçisi Zbiqnev İvanovski deyib: “Kolumbiya Latın Amerikasında əsas narkotik istehsalçısıdır. Amma mən Trampın hərəkətlərinin şantaj olduğuna inanmağa meylliyəm. ABŞ ilk növbədə Venesuelaya fokuslanıb. Həmin ölkə ətrafında vəziyyət gərgindir və gərginləşməkdə davam edir. Bəzi ölkələr buna reaksiya verib, o cümlədən Kolumbiya hakimiyyəti Venesuelaya təzyiqlərə qarşı çıxıb. Hesab edirəm ki, Petro ilə Tramp arasında münasibətlərin korlanmasına məhz bu səbəb olub”. Bu arada “The Wall Street Journal” yazır ki, Tramp Nikolas Maduroya ultimatum verib: ya Venesuela lideri dekabrın 18-də vəzifəsini tərk edəcək, ya da ABŞ Venesuelaya müdaxilə edəcək. Tramp Latın Amerikası ölkəsi üzərində uçuşa qadağan zona tətbiq edib, Venesuela hakimiyyəti isə Maduronu əvəz edə biləcək müxalifətə qarşı repressiyaları gücləndirib. Beynəlxalq hüquqa görə, heç kim birtərəfli qaydada başqa ölkənin hava məkanını bağlaya bilməz. ABŞ Federal Aviasiya Administrasiyası bu cür məhdudiyyətləri yalnız Amerika aviaşirkətlərinə tətbiq etmək səlahiyyətinə malikdir. Yeri gəlmişkən, o, artıq bunu edib. Təxminən 15 000 hərbçidən ibarət ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin gəmiləri hazırda Karib dənizində yerləşir. Bu, hətta Venesuela ordusunun amerikalılarla müqayisədə daha aşağı texniki təchizatını nəzərə alsaq, tam hüquqlu quru əməliyyatı üçün kifayət deyil.
Tahir TAĞIYEV
