Akif Nəsirli: “Rusiya enerji şirkətləri bəzi ölkələrdə mövqelərini itirir və onların yerini Qərb şirkətləri tuta bilir”
İraq ABŞ-a “Lukoyl”-un əvəzinə ən böyük neft yatağını inkişaf etdirmək imkanı təklif edib. Belə ki, İraq ölkənin ən böyük neft yatağı olan Qərbi Qurna-2-nin idarəçiliyini Amerika şirkətinə təhvil vermək istəyir.
RBC-nin İraq Neft Nazirliyinin açıqlamasına istinadən verdiyi məlumata görə, sanksiya tətbiq edilən “Lukoyl” hazırda onun işlənməsində iştirak edir.
Nazirlik hazırda bir neçə ABŞ şirkəti ilə danışıqlar aparır.
Bəyanatda deyilir: "Qərbi Qurna-2 neft yatağının idarə olunmasının Amerika neft şirkətinə təhvil verilməsi qarşılıqlı maraqlara uyğun olar, qlobal bazarların sabitliyinə töhfə verər və İraq neft hasilatının davamlılığını, bazar payının qorunmasını və milli gəlirlərin qorunmasını təmin edər".
İşlənmə hüquqları qalib şirkətə veriləcək. Danışıqlarda iştirak edən tərəflər barədə heç bir məlumat verilməyib.
Qeyd edək ki, oktyabr ayının sonunda ABŞ-ın Maliyyə Nazirliyi “Lukoyl” və “Rosneft” şirkətlərinə qarşı sanksiyalar tətbiq edib.
ABŞ artıq Rusiyanın İraqdakı neft yatağını ələ keçirir.
Məsələ burasındadır ki, İraqdakı həmin yatağı indiyə qədər “Lukoyl”istismar edirdi. ABŞ da “Lukoyl”a və “Rosneft”ə sanksiya tətbiq edib. Buna görə də, Rusiyanın bu şirkətləri o yataqlardakı fəaliyyətini dayandırıb çıxıb gedir. İraq da indi o neft yataqlarını ABŞ-a təklif edir. Bu əslində Rusiyanı, “Lukoyl” şirkətini dünyanın müxtəlif ölkələrində neft yataqlarından çıxarmağın bir formasıdır. Bu yolla ABŞ Rusiyanın digər ölkələrdəki neft yataqlarını da ələ keçirə biləcəkmi?
“ABŞ və Qərb müəyyən hallarda Rusiyanın xaricdəki neft yataqlarını...”
Liberal İqtisadçılar Birliyinin rəhbəri Akif Nəsirli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, ABŞ-ın Rusiyanın İraqdakı neft yatağını ələ keçirməsi faktiki olaraq belə baş vermir: “Burada proses daha mürəkkəbdir: Rusiyanın “Lukoyl” və “Rosneft” şirkətlərinə qarşı tətbiq edilən sanksiyalar onların xaricdəki işlərini çətinləşdirir. Bu səbəbdən “Lukoyl” kimi şirkətlər İraqdakı kimi böyük yataqlardan çıxmağa məcbur qalır. Onlar işləyə bilmədikləri üçün həmin yataqları tərk edir və İraq hökuməti də bu boşluğu doldurmaq üçün yeni operator axtarır. ABŞ-la əlaqəli və ya Qərbin sanksiyalarına tabe olmayan şirkətlər isə bu şəraitdən istifadə edərək həmin layihələrə daxil ola bilir.
Bu o deməkdir ki, sanksiyalar vasitəsilə Rusiya enerji şirkətləri bəzi ölkələrdə mövqelərini itirir və onların yerini Qərb şirkətləri tuta bilir”.
A.Nəsirlinin sözlərinə görə, amma bu proses avtomatik və bütün dünyada eyni şəkildə baş vermir. O vurğuladı ki, bəzi ölkələr Rusiya ilə əməkdaşlığı davam etdirməyə çalışır, çünki enerji layihələri çox vaxt siyasi qərarlarla müəyyən olunur. “Bundan başqa, müqavilə öhdəlikləri, yerli qanunlar, yatağın sahibi olan ölkənin siyasi mövqeyi və iqtisadi maraqları da böyük rol oynayır.
Yəni ABŞ və Qərb müəyyən hallarda Rusiyanın xaricdəki neft yataqlarını ələ keçirə bilər, amma bu birbaşa güc yolu ilə deyil, sanksiyaların yaratdığı məcburi iqtisadi şərait vasitəsilə baş verir. Bu, hər ölkədə və hər yataqda eyni nəticə vermir. Buna görə də “bu yolla ABŞ bütün rus yataqlarını tək-tək alacaq” demək doğru olmaz, lakin sanksiyalar səbəbilə belə hallar daha çox müşahidə olunur və proses genişlənə bilər.
Bu cür hadisələr dünyada dəfələrlə baş verib. Məsələn, İran sanksiyalara görə Qərb şirkətlərinin ölkədən çıxmasına səbəb oldu və onların yerini Çin və Rusiya şirkətləri tutdu. Venesuelada hökumət neft yataqlarını milliləşdirəndə ABŞ şirkətləri məcburən getdi və aktivlər dövlət şirkətinə keçdi. Liviyada rejim dəyişəndən sonra bəzi Rusiya və Çin şirkətlərinin müqavilələri ləğv edildi və yataqlar başqa operatorlara verildi. Myanmada hərbi çevrilişdən sonra Total və Chevron siyasi risqə görə ölkədən çıxdı, onların payları regional şirkətlərə keçdi. Sudanda Qərbin sanksiyaları səbəbindən Qərb şirkətləri geri çəkildi və boşluğu Çin şirkətləri doldurdu. Həmçinin BP də Ukrayna müharibəsindən sonra Rusiyadan çıxmağa məcbur oldu və “Rosneft”dəki payını itirdi. Bu nümunələr göstərir ki, sanksiyalar və siyasi dəyişikliklər zamanı enerji şirkətləri çox vaxt fəaliyyətini davam etdirə bilmir və onların yerini başqa ölkələr və şirkətlər tutur”-deyə A.Nəsirli qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
