Oqtay Əsədov-Ramiz Mehdiyev xətti - köhnə sistemin kölgəsində gizlənən şəbəkə
Azərbaycan siyasətində illərlə pərdə arxasında davam edən proseslər var ki, bir vaxtlar yalnız qapalı dairələrin bildiyi bu məqamlar indi artıq mediaya, ictimai müzakirələrə sızır. İllərdir ki, yüksək dövlət postları tutmuş şəxslərin formalaşdırdığı güc əlaqələri tədricən üzə çıxmağa başlayır. Bu kontekstdə ən çox adı hallanan tandemlərdən biri də Oqtay Əsədov-Ramiz Mehdiyev xəttidir. Onlar uzun illər dövlətdə paralel strukturların mövcudluğu barədə yayılan şayiələrin, iddiaların və siyasi qaranlıq məqamların mərkəzində dayanıblar.
Bu əlaqələr sadəcə kabinet görüşləri, rəsmi toplantılar və ya sıradan dostluq münasibətləri deyildi. Mətbuatda yayılan məlumatlara görə, bu münasibət illərlə formalaşan koordinasiyalı siyasi-ictimai şəbəkənin təməli idi. Bu gün artıq həmin şəbəkənin fraqmentləri müxtəlif media resurslarında açılır, bu açıqlamalar istintaq materiallarından sızan məlumatlarla üst-üstə düşür və siyasi müşahidəçilərin təhlilləri ilə genişlənir.
Ramiz Mehdiyev Azərbaycan dövlətçilik sistemində uzun illər boyunca xüsusi çəkisi olan bir fiqur idi. Onun adı hakimiyyətin ən mühüm qərarlarının qəbul olunduğu mərhələlərə bağlı hallanırdı. Oqtay Əsədov isə eyni dövrdə parlament sədrliyinə qədər yüksəlmişdi. O, 15 ilə yaxın ölkənin qanunverici orqanına rəhbərlik etmişdi. Hər iki şəxsin dövlət sistemində tutduğu mövqelər onların ölkənin siyasi arxitekturasının mühüm sütunları sayılmasına imkan verirdi.
Lakin indi mediada iddia edilən budur ki, bu paralel yüksəliş təsadüfi deyilmiş. Sən demə, iki fiqur arasında dərin siyasi koordinasiya xətti mövcud olub. Əsədovun parlament sədri vəzifəsindən getməsindən sonra belə onun tez-tez Mehdiyevlə Akademiya binasında keçirdiyi görüşlər bu əlaqənin hələ də canlı olduğunu göstərən nümunələr kimi təqdim olunur.
Bu görüşlər sadəcə dostluq jesti idimi? İddialar belə demir. Bu təmaslar, görünür, daha strateji məqsədlər üçün idi, yeni model, yeni təsir xətti yaratmaq planları cızılırmış.
Media məlumatlarına görə, Ramiz Mehdiyev bir vaxtlar “Dövlət Şurası” adlı yeni idarəçilik modeli formalaşdırmaq niyyətində olub. Əgər bu iddia doğrudursa, bu struktur ölkədə idarəetmənin balansını dəyişə biləcək qədər ciddi bir proses olardı. Mümkün 50 nəfərlik bu “şura”nın məqsədi rəsmi hakimiyyət institutlarından kənarda əlavə təsir mərkəzi yaratmaq, ölkənin strateji qərarlarına nəzarət imkanını genişləndirmək məqsədi daşıyıb.
Ən diqqətçəkən məqam isə budur ki, həmin şurada ikinci ən mühüm fiqur kimi Oqtay Əsədovun adı keçir. Bu, təsadüfi seçim ola bilməzdi. Əsədovun həm siyasi nüfuzu, həm geniş iqtisadi imkanları, həm də Rusiyadakı biznes əlaqələri onu Mehdiyev üçün ideal tərəfdaşa çevirib.
Mətbuatda yer alan məlumatlara görə, Oqtay Əsədovun ailəsinin Rusiyada ciddi biznes aktivləri mövcuddur. Xanımı Zemfira Əsədovaya məxsus şirkətlər, müxtəlif biznes layihələri bu əlaqələrin sadəcə biznes deyil, mümkün siyasi dayaqlar da yaratdığı qənaətini formalaşdırır.
Bu mənzərəyə Mehdiyev şəbəkəsinin digər fiqurlarının da Rusiyada iqtisadi maraqlarının olduğunu əlavə etdikdə ortaya siyasi-iqtisadi tandemin daha geniş çevirəsı çıxır. Bu artıq şəxsi biznes deyil, paralel güc mərkəzinin iqtisadi dayaq nöqtələri kimi görünür.
İstintaq materiallarında və mediada Mehdiyev şəbəkəsinin tərkibində daha bir neçə tanınmış şəxsin adı çəkilir. Onların arasında keçmiş təhlükəsizlik naziri Eldar Mahmudov, iş adamı Əsabil Qasımov və başqa yüksək vəzifələr tutmuş şəxslər var. Bu adların eyni kontekstdə hallanması təkcə iki nəfərlik əlaqədən ibarət olmayan daha geniş bir modelin mövcud olmasını ehtimal etdirir.
Burada vacib məqam ondan ibarətdir ki, bu fiqurların hər biri öz dövründə ciddi təsir imkanlarına malik olub - biri təhlükəsizlik sistemində, ikincisi iqtisadi mühitdə, üçüncü isə siyasi sahədə əsas fiqur olub. Onların hər birinin təsir dairəsi bir-birini tamamlayırdı.
Mətbuatda Mehdiyevə qarşı irəli sürülən ittihamlar da birmənalı deyil. Burada dövlətə xəyanətdən tutmuş, külli miqdarda vəsaitlərin mənimsənilməsi və leqallaşdırılması kimi ağır maddələr var. Bu ittihamlar fərdi fəaliyyətləri əhatə etmir, daha çox təşkilatlanmış qrup təsiri bağışlayır.
Əgər bu iddiaların arxasında real faktlar dayanırsa, ortaya belə bir mənzərə çıxır - uzun illər dövlət strukturları içində paralel güc mərkəzi formalaşdırılıb. Bu mərkəz həm siyasi təsir, həm iqtisadi resurslar, həm də insan şəbəkəsi vasitəsilə özünə xüsusi mövqe yaradıb.
Hazırda rəsmi qurumlar bu iddiaların yalnız müəyyən hissələrini təsdiqləyib. Bir çoxu isə hələ də qeyri-müəyyənlik içindədir. Lakin məlum olan budur ki, şəxslərin siyasi mövqeləri, iqtisadi gücləri və uzun illər formalaşmış əlaqələri təsadüfi üst-üstə düşmürdü.
Bu hadisələr göstərir ki, Azərbaycanın dövlətçilik tarixində müəyyən dövrlərdə görünməyən, lakin siyasi kürsünü arxadan yönləndirməyə çalışan şəbəkələr mövcud olub. Əsədov-Mehdiyev xətti də məhz bu tarixi prosesin bir parçası kimi ortaya çıxıb.
Nəticə olaraq qeyd edək ki, iddiaların hansı hissəsinin təsdiqlənəcəyini zaman göstərəcək. Lakin bir şey artıq aydındır ki, keçmişin kölgəsində illərlə gizlənmiş siyasi atmosfer indi açılır və cəmiyyət bu proseslərin arxa planını daha aydın görməyə başlayır. Mehdiyev-Əsədov xətti təkcə iki şəxsin dostluğu deyil, bu, ölkənin siyasi tarixinə təsir edə biləcək alternativ güc arxitekturası kimi təqdim olunur.
Dəniz NƏSİRLİ
