Azərbaycanla Rusiya arasında münasibətlərin qarşıdakı dövr ərzində necə olacağı indi əsas müzakirə predmetlərindən biridir. Məsələyə növbəti dəfə nəzər salan “Vestnik Kavkaza” nəşri yazır:
“Azərbaycanla Rusiya arasında gərginlik 7 ay əvvəl AZAL-ın Bakıdan Qroznıya uçan təyyarəsinin Qazaxıstanın Aktau şəhərində 39 nəfərin ölümünə səbəb olan sərt enişindən sonra başlayıb.
İndi rəsmi olaraq təyyarəyə "xarici fiziki və texniki təsir" adlandırılan hadisə Rusiya hava məkanında baş verib. Bakı bunun faciəvi qəza olduğunu, pis niyyət olmadığını etiraf edir, lakin Rusiyanın qonşu ölkə və tərəfdaş dövlət kimi baş verənlərə görə məsuliyyət daşımasını və məsələnin ədalətli həllini təmin etməsini gözləyir. Hamısı budur. Daha heç nə. Bütün məsələ budur. İki ölkə arasında strateji tərəfdaşlıq münasibətlərini gərginləşdirən əsas məsələ təyyarə ilə bağlı faciədir. Bu problemin həll olunmaması həm hər iki ölkə daxilində, həm də xaricdə Rusiya-Azərbaycan münasibətlərinin inkişafında maraqlı olmayanlar tərəfindən media məkanına atılan absurd uydurmalara əsas verir. Üstəlik, uydurma müəlliflər arasında həm açıq-aşkar əməkdaşlığın əleyhdarları, həm də yaranmış vəziyyətdən istifadə edərək “əllərini isitməyə” çalışanlar var. Onların tezislərindən biri belədir: “Problem həll oluna bilər, lakin Moskva ilə Bakının əvvəlki münasibətləri bir daha heç vaxt əvvəlki kimi olmayacaq”. Doğrudan da, eyni suya iki dəfə girə bilməzsən, lakin münasibətlərin daha praqmatik əsasa keçməsini təmin etmək Moskvanın və Bakının səlahiyyətindədir. Düzdür, qarşılıqlı fəaliyyətin səviyyəsi yalnız yüksəlir. Əbəs yerə deyil ki, Rusiya ilə Azərbaycan iqtisadi əlaqələri inkişaf etdirir, saxlayır və heç kim onları pozmaqda maraqlı deyil. Ən azı bunu Rusiya baş nazirinin müavini Aleksey Overçuk iddia edir. Təəssüf ki, təyyarə ilə bağlı problemin həll olunmaması mediada mənfi fon yaradır və hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşlarının Azərbaycanın Rusiyadakı və ya Rusiyanın Azərbaycanda müəyyən nümayəndələrinə qarşı hərəkətləri son dərəcə həssaslıqla qarşılanır. İndiki media sahəsində belə hadisələrin heç biri diqqətdən kənarda qalmır. Bu, mahiyyət etibarı ilə iki ölkənin dövlətlərarası münasibətlərinə kobud müdaxilədir. Moskva ilə Bakı arasında soyuqluğun yaranmasının təyyarə ilə bağlı faciə deyil, başqa bir şey (xüsusən də üçüncü ölkələrin səyləri) olması ehtimalının heç bir əsası yoxdur. Üstəlik bu, Azərbaycan üçün iki səbəbə görə alçaldıcı səslənir: 1. Azərbaycan bütün suveren mövcudluğu ərzində müstəsna olaraq milli maraqlara uyğun müstəqil siyasət aparıb; 2. Azərbaycanın Rusiya qarşısında ikitərəfli sənədlərdə əks olunmuş bütün öhdəliklərini yerinə yetirməsi faktdır. Bu, təkcə Moskva ilə deyil, həm də digər tərəfdaşlarla - Aİ ölkələri, ABŞ, Türkiyə, İsraillə təmaslara aiddir... Üstəlik, söhbət həm siyasi, həm də iqtisadi qarşılıqlı fəaliyyətdən, xüsusən də neft-qaz müqavilələri üzrə müttəfiqlər qarşısında öhdəliklərə riayət edilməsindən gedir. Bakı öz öhdəliklərini yerinə yetirərkən Azərbaycanın hüquqlarının pozulmamasına diqqətlə nəzarət edir.
Belə paritet bütün tərəfdaş ölkələrlə müşahidə olunur. Nümunə olaraq il yarım əvvəl Tehranda törədilən terror aktı zamanı Azərbaycan səfirliyinin mühafizə xidmətinin rəhbərinin həlak olması və daha iki mühafizəçinin yaralanması ilə bağlı hadisəni göstərə bilərik. Bakıda bu hadisə terror aktı kimi qiymətləndirilib, bundan sonra Tehrandakı səfirliyin bütün əməkdaşları və onların ailə üzvləri təxliyə edilib. Terrorçunun edamından sonra Azərbaycanla İran arasında münasibətlər bərpa olunub: Azərbaycanın İrandakı səfirliyi yeni ünvanda fəaliyyətini bərpa edib, səfir və səfirliyin əməkdaşları Tehrana qayıdıblar. İndi də Rusiya-Azərbaycan böhranından çıxış yolu var. Və bu, labirintdən çıxmağın əsas strategiyasına bənzəyir, hansını tapmaq üçün onu daxil etdiyiniz kimi geri qaytarmalısınız. Burada tamamilə eynidir - hər dönüş ya dalana, ya da yolun növbəti hissəsinə apara bilər. Qarşılıqlı inamsızlığın dolaşıq labirintinə giriş isə, xatırladığımız kimi, Qroznı səmasında “dronların fəaliyyəti zamanı” baş vermiş faciənin yerindədir. Hər iki ölkənin rəhbərliyi qarşılıqlı faydalı münasibətlərin davam etdirilməsində maraqlıdır və bu istiqamətdə praqmatik yanaşmalara əsaslanan əməkdaşlığı davam etdirməyə hazırdır. Amma görünən odur ki, 2025-ci ildən bəri baş verən hadisələr ətrafında formalaşan mənfi fonu nəzərə alsaq, problemi yalnız son onilliklərdə həmişə bir-birini eşidən və anlayan dövlətlərin yüksək səviyyəli rəsmiləri həll edə bilər. Yada salaq ki, vaxtilə Vladimir Putin təkcə Azərbaycanla deyil, həm də 2000-ci illərin əvvəllərində təkcə Rusiya rəhbərliyi deyil, ekspertlər ictimaiyyəti tərəfindən də ehtiyatla baxılan Türkiyə və İsraillə münasibətlərdə çətin bir mirasla üzləşmişdi. Həmin dövrdə Putin rəhbərliyinin qərarları balanslaşdırılmış və Rusiya üçün faydalı olsa da, bəzən televiziya verilişləri, internet kanalları vasitəsilə yayımlanan, həmçinin bəzi deputatlar, jurnalistlər və politoloqlar tərəfindən səsləndirilənlər bundan köklü şəkildə fərqlənirdi. Və bu gün bütün Rusiya xalqı adından bəyanatlar verən bəzi media nümayəndələrinin açıqlamaları heyrətləndiricidir. Aydındır ki, problemlərin real həllinin bu və ya digər ölkə rəhbərliyinin nüfuzuna qarşı yönələ biləcəyi ilə bağlı fərziyyələr yanlış və zərərlidir. Ölkələrinin rifahı üçün çalışanlar çətin ki, müttəfiqlər arasında aktual problemlərin həllinə mane olsunlar”.
Samirə SƏFƏROVA
