Rusiya və Ermənistan arasında gərginləşən münasibətlərin hansı nəticələrə gətirib çıxaracağı indi regionda ən çox diqqət cəlb edən mövzular sırasında yer alır. İndi Ermənistanın KTMT-ni tərk etməyə hazırlaşması, Rusiya ilə əlaqələrinə yenidən baxması Kremlin İrəvanla bağlı siyasətində korrektələrə səbəb olmaqdadır.
Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov “Valday” beynəlxalq diskussiya klubunun iclasından sonra jurnalistlərə açıqlamasında bu xüsusda bildirib: “İrəvanın KTMT-dən çıxma ehtimalı ilə bağlı bəyanatları suveren seçimidir, ancaq Moskva ümid edir ki, heç bir “müvəqqəti administrasiya” Rusiya və Ermənistan arasındakı əlaqələri pozmayacaq. Ermənistanın bəzi liderlərinin bəyan etdiyi kimi, onlar indi Rusiya və KTMT-dən məyus olub, öz təhlükəsizliklərini gücləndirmək üçün həmkarları arasında axtarış aparacaqlarsa, bu onların suveren seçimidir, Ermənistan rəhbərliyinin seçimidir. Amma mən hələ də ümid edirəm ki, rus xalqı ilə erməni xalqı arasında əsrlər boyu mövcud olan əlaqələri heç bir müvəqqəti administrasiya poza bilməz”. Qeyd edək ki, Lavrovun “müvəqqəti administrasiya” sözü ilə Paşinyan hakimiyyətinə xəbərdarlıq etdiyi iddia olunur. Sergey Lavrov bir daha qeyd edib ki, 2020-ci ilin noyabrında müharibənin dayandırılması ilə bağlı razılaşmanın imzalanması vaxtı guya Putinin Paşinyanı Qarabağı Azərbaycana verməyə məcbur etməsi ilə bağlı söhbətlər yalandır: “Bu müqavilədə deyilir ki, Qarabağ sülhməramlı kontingentin məsuliyyət zonasıdır və orada Qarabağın yekun statusu ilə bağlı dialoqun davam etdiriləcəyinə dair ümumi anlaşma olub. Daha sonra Paşinyan Praqada keçirilən növbəti Avropa sammitində Ermənistan və Azərbaycanın 1991-ci il sərhədləri daxilində bir-birinin ərazi bütövlüyünü tanıyacağına dair sənəd imzaladı və bununla da məsələ bağlandı. Həmin sənəddə Ermənistanın Qarabağda yaşayan ermənilərin taleyindən narahat olması qeyd olunmamışdı. Amma bizim sülhməramlılarımız bu vəziyyətdə əllərindən gələni edirlər. Biz Qarabağdan Rusiyaya getmək istəyən insanların qarşısını ala bilmərik. Biz azərbaycanlı həmkarlarımız və qonşularımızla Qarabağda vəziyyəti sabitləşdirmək, orada etimadı gücləndirmək, normal həyatın bərpası, ermənilərlə azərbaycanlıların ümumi yaşayışına şərait yaratmaq üçün çalışırıq. Ümid edirəm ki, İrəvan da bunda maraqlı olmalıdır və onlar bunun üçün səy göstərəcəklər”. Bütün bunlar fonunda “armenianreport” portalı yazır ki, Rusiya Ermənistanla münasibətləri daha da gərginləşdirib ölkə ilə müharibəyə hazırlaşır: “Həqiqətən də Rusiya Qarabağ məsələsində Azərbaycanın mövqeyini dəstəklədi. Bütün bunların fonunda Lavrovun “etimad quruculuğu tədbirlərinin gücləndirilməsi” zərurəti ilə bağlı sözləri sadəcə olaraq söyüş kimi səslənir. Cinayətkar və cinayətin qurbanı həmişə və hər yerdə xeyir və şər haqqında fərqli təsəvvürlərə malik olublar. Və ümumiyyətlə, Rusiyanın arbitr rolunu oynamaq istəyi şoka salır. Dünyadakı nüfuzu ilə o, artıq “Troya atı” roluna belə uyğun gəlmir. Bundan əlavə, Rusiyanın öz müttəfiqlərini qoruya bilmədiyi hər kəs üçün danılmaz və aşkar həqiqətə çevrilib. Azərbaycan Qarabağla bağlı planlarını həyata keçirərək bunu Rusiya üçün biabırçı aşkarlıqla nümayiş etdirdi. İndi də Qazaxıstan Rusiyaya qarşı sanksiyalar rejiminə əməl edəcəyini bəyan edir. Bu sözləri Berlində bu ölkənin prezidenti Qasım-Jomart Tokayev Almaniya kansleri Olaf Şolzla danışıqlardan sonra deyib.
Bu arada Bakıda Azərbaycan və Qazaxıstan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin (HDQ) gəmi və hərbi heyətinin iştirakı ilə “Xəzri-2023” birgə taktiki təlimləri keçirilir. Onların mənası daha aydındır. Bu, türk birliyinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində daha bir addımdır. Rusiya da Xəzərdə öz təsirini itirir. Qara dəniz üzərində tam nəzarəti itirdiyini nəzərə alsaq, bu, Türkiyənin təsirinin artması ilə bağlı çox konkret siqnaldır. Amma Kreml çarəsizcə özünü onu görmürmüş kimi göstərməyə çalışır. Ermənistanla hesablaşmağa çalışırlar. Ənənəvi kiçik, ucuz şəkildə. O, ölkəmizə iqtisadi təzyiq göstərməyə başladı. Hələlik bu, erməni konyakının Rusiya Federasiyasına ixracına süni maneələrin yaradılması yolu ilə həyata keçirilir. Bu, ixracatımız üçün çox həssas məqamdır. 2022-ci ildə Rusiya bazarına ixrac edilən erməni şərabının payı 78,8%-ə yüksəlib. İndi də yüksək keyfiyyəti ilə tanınan erməni konyakı Rusiya müfəttişləri arasında ağrılı şübhələrə səbəb olub. Bir məşhur Kreml təbliğatçısının dediyi kimi: “Təsadüf? Düşünmə!". Üstəlik, xatırlayırıq ki, Rusiya Gürcüstana təzyiq göstərmək üçün Mixail Saakaşvili onun prezidenti olarkən eyni təsir tədbirlərindən istifadə edirdi. Gürcüstan şərabının və Borjomi mineral suyunun Rusiya Federasiyasına idxalına qadağa 2008-ci ilin avqustunda hərbi münaqişədən əvvəl qoyulmuşdu. Bəli, siz məni düzgün başa düşdünüz. Mən iddia edirəm ki, Rusiya yaxın gələcəkdə Ermənistan daxilində sabitliyi poza bilməsə və qanuni yolla seçilmiş demokratik hökumətin devrilməsinə nail ola bilməsə, Ermənistan üçün “B” planı var. Bu, Kremlin sıçrayışla uduzduğu Cənubi Qafqaz regionunu əldə saxlamaq cəhdi olacaq. Deməli, hamımız demokratik dünyadan dəstək tələb edərək həyəcan təbili çalmalıyıq”.
Tahir TAĞIYEV
