Bəzi Qərb ölkələri, xüsusən də Fransa tərəfindən qızışdırılmaqda olan Ermənistan regionda yenə təhdid mənbəyinə və yeni müharibə səbəbkarına çevrilməyə çalışır. Bu günlərdə Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanın Avropa Parlamentinin xarici əlaqələr komitəsində etdiyi çıxışda səsləndirdiyi fikirlər də qeyd edilənlərin təsdiqidir.
Laçin yolundakı aksiyadan danışan Ararat Mirzoyan bildirib ki, Azərbaycan hərəkətlərinə görə məsul tutulmalıdır. O, çıxışında yenə də əsassız olaraq Laçın dəhlizinin guya bağlı olmasına görə Qarabağda humanitar böhran yaşandığını iddia edib: “Açıq deyəcəyəm. Laçın dəhlizindən blokadanın qaldırılmasının iki nəzəri yolu var: hərbi və diplomatik. Ermənistan ikinci varianta tərəfdardır, amma bu halda beynəlxalq birliyin qətiyyətli müdaxiləsi və Azərbaycana güclü təzyiq göstərilməsi lazımdır”. Mirzoyan iddia edib ki, erməni tərəfi Bakının Azərbaycan və Ermənistan arasında normallaşmanın və Qarabağ probleminin paralel olaraq ayrı-ayrılıqda müzakirə edilməsinə dair təklifini qəbul edib, amma Azərbaycan, əksinə, Qarabağın daxili məsələ olduğunu bəyan edir. Bəli, Qarabağ sırf Azərbaycanın daxili məsləsidir və ölkəmiz bunu kimləsə müzakirə etmək niyyətində deyil. Eləcə də azərbaycanlı könüllü gənclərin və ekoloqların Laçın-Xankəndi yolunun Şuşa ərazisindən keçən hissəsində keçirdikləri etiraz aksiyası da Azərbaycanın daxili məsələsidir. İndi bunlar fonunda Ermənistan yenidən Azərbaycanı müharibə ilə hədələməyə çalşır. Rəsmi Bakı bu xüsusda artıq qarşı tərəfin cavabını verib. Xarici İşlər Nazirliyinin Ararat Mirzoyanın Avropa İttifaqı Parlamentinin Xarici Əlaqələr Komitəsində çıxışına dair şərhində bu xüsusda bildirilib: “Ermənistan xarici işlər nazirinin Laçın yolu ətrafında yaranmış vəziyyətin müharibə yolu ilə həll edilməsi təklifi ciddi təhdiddir". Qeyd olunub ki, Ermənistan rəhbərləri tərəfindən müharibəyə çağırış ideyalarının yeni olmadığı məlumdur: “Hələ 2019-cu ildə Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan “Qarabağ Ermənistandır”, keşmiş müdafiə naziri Tonoyan isə “yeni torpaqlar üçün yeni müharibə” barədə fikirlər səsləndirib. Xarici işlər naziri Mirzoyanın hərbi həll variantını təklif etməsi Ermənistanın tarixdən dərs çıxartmadığını və 30 il müddətində Azərbaycan ərazilərini işğalda saxlamasının nə ilə nəticələndiyini hələ də anlamadığını göstərir. Ermənistan tərəfinin bu avantürasının qarşısının alınması zəruridir". Məlumatda deyilir ki, Azərbaycanın sülh sazişi imzalamaq təklifinə 8 aydan artıq müddətdə cavab verməyən, daha sonra sülh sazişinin imzalanmasını adətən uzun müddət çəkən delimitasiya prosesi ilə şərtləndirən, müəyyən edilməmiş sərhəd bölgəsində demilitarizasiya zonasının yaradılmasını təklif edən Ermənistanın müxtəlif bəhanələrlə sülh sazişinə maneçilik törətməsi, müəyyən elementləri qabardaraq danışıqlar prosesinin mahiyyəti barədə çaşqınlıq yaratması narahatlıq doğuran məqamdır və Ermənistanın addımlarını bir daha ölçüb-biçməsi zəruridir.
Şübhə yoxdur ki, Ermənistanın getdikcə radikallaşması bəzi Qərb dairələrindən aldığı dəstəyin nəticəsidir. Həmçinin Avropa İttifaqı (Aİ) Ermənistana mülki missiya göndərməklə İrəvanı bir qədər də həvəsləndirir. Burada xatırladaq ki, İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra Azərbaycan Qərblə münasibətlərini daha da dərinləşdirmək, sülhə töhfə vermək və normallaşma prosesində Aİ-nin neytral mövqe seçəcəyinə inanaraq Brüssel formatına razılıq vermişdi. Rəsmi Bakı iki il ərzində beynəlxalq təşkilatlar qarşısında Ermənistana təzyiq göstərilməsini, düşmən ölkədən isə 2020-ci il 10 noyabr tarixli üçtərəfli bəyanatın şərtlərinin yerinə yetirilməsini tələb edirdi. Ermənistan isə, nəinki bəyanatın müddəalarına əməl etmək, hətta Azərbaycanla şərti sərhəddə pozuculuq işləri ilə məşğul oldu. Qanunsuz erməni silahlı birləşmələri bugünədək Qarabağdan çıxarılmayıb, həmçinin Azərbaycan ordusuna qarşı təxribatlar da davam edir. Fransanın “dirijor” çubuğu ilə idarə olunan bəzi dairələrin yanlış addımı Ermənistanı yeni savaşa sürükləyir. Fransa ilkin mərhələdə diplomatik və siyasi yolla Rusiyanı Ermənistandan çıxarmağı, gələcəkdə isə Cənubi Qafqaza ordusunu gətirməyi planlaşdırır. Müharibə bitdikdən sonra Ermənistanın üzərinə götürdüyü öhdəliklərdən ən vacibinin - Zəngəzur dəhlizinin açılmasına qarşı dirənişinin arxasında məhz bu amil dayanır. Fransa regionda nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin inkişafının qarşısını bu metodlarla ala biləcəyini düşünür. Eləcə də Paris Ermənistan hakimiyyətinə mütəmadi təzyiq edərək, regionda növbəti eskalasiyaya şərait yaradır. Rusiya Beynəlxalq Əlaqələr Şurasının eksperti Aleksey Naumov da qeyd edir ki, İrəvan odla oynayır. Onun sözlərinə görə, İrəvan bilməlidir ki, Aİ-nin Ermənistandakı missiyasının praktiki nəticəsi olmayacaq: “Ona görə də söhbət daha çox Ermənistan hakimiyyətinin illüziyalarından gedir. Çünki avropalı müşahidəçilər burdakı vəziyyəti dəyişməyəcək. Aİ-nin vəziyyətə hər hansı töhfə vermək üçün Azərbaycanın gözündə real gücü, reputasiyası, legitimliyi yoxdur. Rusiya da uzun müddət Rusiya-Ermənistan əlaqələrini pozmağa çalışan İrəvanın bu cür şıltaqlığına dözməyəcək. Ermənistan indi hansısa yolla erməni nöqteyi-nəzərini müdafiə etməyə hazır olan istənilən vasitəçi axtarışındadır. İndi İrəvan onu Aİ-də tapıb. Amma Ermənistanın Rusiyadan başqa müttəfiqi yoxdur və geosiyasi baxımdan İrəvan Kremllə əməkdaşlığa məhkumdur. Görünür, Ermənistan Rusiyanın üçtərəfli bəyanata əməl etmədikdə belə ona güzəştə getməsini gözləyir. Lakin İrəvanın bu cür təxribatı Moskvanı onlarla münasibətə yenidən baxmağa yönləndirəcək. Azərbaycanla da münasibətlər ən yüksək müttəfiqlik səviyyəsindədir və Ermənistandan fərqli olaraq, Bakı özünü konstruktiv aparır”. Naumov vurğulayıb ki, Rusiyanın Aİ-nin Ermənistandakı iki illik missiyasına reaksiyası aydın, lakin təmkinli olacaq: “Moskva üçün isə bu, siyasi baxımdan xoşagəlməz hadisədir. Aydındır ki, Ermənistan bunu ümidsizlikdən edir. İrəvanın üzərinə götürdüyü öhdəliklərin icrasını gecikdirməsinin başqa yolu yoxdur. Rusiya və Azərbaycan üçtərəfli bəyanatın müddəalarının yerinə yetirilməsini tələb edir, Ermənistan isə bunu etməmək və vəziyyəti uzatmaq üçün hər cür fürsət axtarır. Bütün bu siyasi addımlar və simvolik jestlər Ermənistanın Azərbaycanla yeni toqquşmalar zamanı hərbi müqavimət göstərə bilməməsi fonunda baş verir. Yüz avropalı müşahidəçi burada heç nəyi dəyişmir. Vasitəçiləri və missionerləri dəvət edə, bu və ya digər paytaxtdan səslənəcək bəzi sakitləşdirici və ya xoş sözlərə arxalana bilərsiniz. Amma Ermənistan hələ də Qarabağ müharibəsində uduzan tərəf mövqeyindədir. İrəvan üçtərəfli bəyanata əməl etməyə məcburdur. Ona görə də uzunmüddətli perspektivdə Aİ missiyası ancaq zərər gətirəcək. Çünki buna görə Ermənistan öz öhdəliklərinə məhəl qoymamaqda davam edəcək və Nikol Paşinyanın ritorikası daha da təxribatçı xarakter alacaq. Yəni Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin həlli üçün başqa problem yaranacaq”.
Tahir TAĞIYEV
