Azərbaycan bu gün Avropanın enerji resurslarının etibarlı təchizatçısına çevrilib. Avropa İttifaqı ölkələri ildən-ilə ölkəmizlə enerji tərəfdaşlığını inamla möhkəmləndirir və genişləndirir. Eyni zamanda bu istiqamətdə bütün təşəbbüsləri dəstəkləyir.
Bu arada artıq Avropa İttifaqının 5 ölkəsi Azərbaycanın qaz tədarükünü artırmaq üçün konkret layihə hazırlayıb və fevralın 3-də layihəni Bakıda təqdim etməyə hazırlaşır. Bunu Bolqarıstan Prezidenti Rumen Radev Sofiyada Türkiyənin energetika naziri Fatih Dönməzi qəbul edərkən deyib: “Bu, minimal vəsaitlə və tez bir zamanda Azərbaycandan Avropaya əlavə həcmdə təbii qazın nəqlinə imkan verəcək layihədir. Bolqarıstanın təşəbbüsü ilə Rumıniya, Macarıstan, Slovakiya və Avstriya bu layihəyə qoşulub”.
Əslində, bu layihə 2022-ci ilin iyulunda Avropa Komissiyası ilə Azərbaycan arasında enerji əməkdaşlığının genişləndirilməsinə dair imzalanmış anlaşma memorandumunun praktiki icrasıdır. Yəni, bu, həmin o strategiyanın davamı və həyata keçirilməsidir. Görünən odur ki, Azərbaycan üzərinə götürdüyü öhtəlikləri uğurla yerinə yetirir.
“Bir daha sübut olundu ki, dövlətimiz öz öhtəliklərinə sadiqdir və Avropanın 5 ölkəsinin buna qoşulması deyilənlərə əyani sübutdur”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin fikrincə, bütün bunlar Prezident İlham Əliyevin uğurlu qaz strategiyasının nəticəsidir: “İllərdir həyata keçirilən qətiyyətli enerji strategiyası sayəsində Azərbaycan bu gün Avropanın enerji resurslarının etibarlı təchizatçısına çevrilib. Avroittifaq ölkələri ildən-ilə Azərbaycanla enerji tərəfdaşlığını inamla möhkəmləndirir və genişləndirir. Proseslərin gedişi göstərir ki, Avropa İttifaqı bu istiqamətdə bütün təşəbbüsləri dəstəkləyir. Azərbaycan hər zaman qaz tədarükünü artırmağa və Avropaya böhrandan çıxmağa kömək etməyə hazır olduğunu bildirib. Məlum addım isə Azərbaycanın öz öhtəliklərinə əməl etməsinin növbəti göstəricisidir. Bir daha sübut olundu ki, dövlətimiz öz öhtəliklərinə sadiqdir və Avropanın 5 ölkəsinin buna qoşulması deyilənlərə əyani sübutdur. Avropanın təbii qaza olan tələbatının artdığı dövrdə ölkəmiz ən etibarlı tərəfdaşa çevrilir. Böyük iqtisadi potensiala malik ölkə kimi Azərbaycana maraq daha da artıb. Avropa və dünyanın bir neçə digər ölkəsi Azərbaycanla iqtisadi əlaqələrinin gücləndirilməsi, əməkdaşlığın genişləndirilməsi və dərinləşdirilməsinə ehtiyac duyurlar. Son illərdə isə dünyada Azərbaycanın təbii qaz ehtiyatlarına tələbat artır. Azərbaycan qazının Avropa bazarına ixrac coğrafiyası daha da genişlənir. Azərbaycan enerji təchizatında mühüm tərəfdaş kimi Avropada öz mövqelərini daha da möhkəmləndirir. Ölkəmizin qaz ehtiyatı 2,6 trilyon kubmetrə bərabərdir və dövlətimiz bu sahədə də son illər ərzində etibarlı təchizatçı kimi tanınır. Azərbaycanın zəngin enerji potensialının dünyaya çatdırılmasında mühüm rol oynayan Cənub Qaz Dəhlizi üç boru kəməri ilə inteqrasiya edilmiş 3500 kilometrlik boru kəmərləri sistemidir. Belə ki, Trans-Adriatik (TAP) boru kəməri İtaliyaya qədər uzanır. TANAP-ın ötürmə qabiliyyəti 16 milyard kubmetr, Trans-Adriatikin (TAP) ötürmə qabiliyyəti isə 10 milyard kubmetrdir. Qaza olan ehtiyacları nəzərə alaraq hazırda TANAP-ın ötürmə qabiliyyətini 32 milyard kubmetrə, TAP-ın ötürmə qabiliyyətini isə 20 milyard kubmetrə çatdırmaq nəzərdə tutulur. Bütövlükdə, Cənub Qaz Dəhlizinin ötürmə qabiliyyəti 31,5 milyard kubmetrə qədər yüksələcək. Ötən il ölkəmiz 43,9 milyard kubmetr mavi yanacaq hasil edib ki, bunun 19 milyard kubmetri ixrac olunub. Təbii qazın təxminən 8,5 milyard kubmetri Avropaya, digər qismi isə Türkiyə və Gürcüstana ixrac olunub. Avropa mavi qaz idxalını şaxələndirmək üçün daha çox ölkədən qaz idxalında maraqlıdır. Bu sırada Azərbaycan öncül yerdədir. Avropanın daha 5 ölkəsinin Azərbaycandan qaz tədarük etməsi ilə bağlı istəyi ölkəmizin önəmini bir daha ortaya qoyur”.
Bir sözlə, ekspert hesab edir ki, Azərbaycanın önəmi daha da artacaq.
Vidadi ORDAHALLI
