Biz Azərbaycan-Ermənistan problemlərinin kompleks həllinin necə olduğunu təsvir etməməliyik. Bu, münaqişə tərəflərinin görməli olduğu ağır işdir.
Bu barədə ABŞ Dövlət Departamentinin mətbuat katibi Ned Prays brifinqdə bildirib.
Daha sonra bunları deyib: “Biz Cənubi Qafqaz regionu üçün təhlükəsiz, sabit, demokratik, firavan və dinc gələcəyin təşviqinə sadiqliyimizi davam etdiririk”.
N.Prays onu da qeyd edib ki, ABŞ Azərbaycan və Ermənistan arasında birbaşa dialoqun təşviqi üçün Aİ, ATƏT, digər beynəlxalq təşkilatlar və həmfikir tərəfdaşlarla ikitərəfli əlaqələri davam etdirir. Bu baxımdan o, ABŞ dövlət katibi Entoni Blinkenin Azərbaycan və Ermənistandan olan həmkarları ilə görüşləri barədə müsbət fikirlər səsləndirib.
“ABŞ ümid edir ki, Ukrayna müharibəsi Rusiyanı daha da zəiflədəcək və bu da paralel olaraq...”
Bu və digər məsələlərlə bağlı AMİP funksioneri Əli Orucova bir neçə sual ünvanladıq:
- ABŞ rəsmisi ölkəsinin tərəflər arasında birbaşa dialoqun təşviqi üçün Aİ, ATƏT, digər beynəlxalq tərəfdaşlarla ikitərəfli əlaqələri davam etdirdiyini deyir. Digər tərəfdaşlar deyəndə bu sırada Rusiya varmı?
- Çox güman ki, Ned Prays bunu deyərkən Rusiyanı nəzərdə tutmur. Əgər Rusiya bu siyahıda olsaydı mütləq adı çəkilərdi. Çünki Ukrayna müharibəsi ABŞ-Rusiya münasibətlərini daha da pisləşdirib. Əslində Bayden hakimiyyətə gələndən sonra tərəflər arasında gərginlik yüksələn xətlə inkişaf edirdi. Baxın, 2021-ci ilin 20 yanvarında prezident seçilən Cozef Bayden vəzifəsini icra etməyə başlayan kimi Rusiyaya qarşı ritorikasını sərtləşdirdi. Həmin ilin martında Bayden verdiyi müsahibəsində Putini qatil adlandırdı. Bu, çox ağır ittiham idi. Bəlli idi ki, tərəflər arasında konfrontasiya daha da kəskin fazaya keçəcək. ABŞ-ın məqsədi odur ki, Rusiyanı Cənubi Qafqazdan sıxışdırıb çıxarsın.
- Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin tənzimlənməsində Rusiya tərəfdaşlar arasında yoxdursa, o zaman bu necə ola bilər?
- Prinsipcə, bu çox çətin olacaq. Çünki Vaşinqton istəsə də, istəməsə də Rusiyanın Ermənistana təsir imkanları böyükdür və hələ ki qalmaqdadır. Əvvəla, Rusiyanın Ermənistanda hərbi bazaları var. Ermənistanın Gürcüstanla sərhədi xaric, digər ölkələrlə olan sərhədlərinin mühafizəsində Rusiya həbçiləri iştirak edir. Üstəlik, iqtisadi nöqteyi-nəzərdən Ermənistan Rusiyadan böyük ölçüdə asılıdır. Ən nəhayət, Qarabağdakı separatçılar daha çox Kremlə tabedir, nəinki İrəvana. Bütün bunları hesaba qatanda, əlbəttə ki, Moskvasız münasibətlərin tənzimlənməsi çətin məsələdir. Biz nəzərə almalıyıq ki, ilk dövrlərdə Brüssel prosesi uğurla gedirdi. Ancaq bəlli bir mərhələdən sonra Rusiya Ermənistandakı resurslarını işə salaraq Paşinyana təzyiq etdi. Nəticədə Ermənistan hakimiyyəti Brüssel formatı çərçivəsində üzərinə götürdüyü öhdəlikləri sabotaj etdi.
- ABŞ bütün bunları bilə-bilə nəyə görə Rusiyanın təsir imkanlarını nəzərə almaq istəmir?
- Məsələyə daha geniş müstəvidən yanaşmaq lazımdır. Birləşmiş Ştatlar çox yaxşı bilir ki, Rusiya Ukrayna bataqlığından çıxa bilməyəcək. Bu səbəbdən ABŞ-ın diqtəsi ilə kollektiv Qərb Ukraynaya hər cür yardım edir və proseslərin gedişi göstərir ki, yardımların həcmi daha da artırılacaq. Həm hərbi, həm də iqtisadi müstəvidə yardımlar artacaq. Rusiyanın uzun müddət buna duruş gətirəcəyi real görünmür. Artıq Ukrayna fevraldan sonra işğal olunmuş ərazilərin 40 faizini azad edib. Rusiyanın qaz şantajı da nəyəsə yaramadı. Bu isə o deməkdir ki, Ukrayna müharibəsi Rusiyanı daha da zəiflədəcək. Bu da paralel olaraq Rusiyanın Cənubi Qafqazdan, o cümlədən Ermənistandan sıxışdırılmasına gətirib çıxaracaq. Bu zaman Rusiyanın dəstəyinə ehtiyac olmayacaq. Vaşinqtonin gözləntiləri buna hesablanıb.
- Yəni deyirsiniz məsələ o dərəcədə ciddidir?
- Belə olmasaydı Paşinyan hakimiyyəti açıq şəkildə Rusiyanı kəskin tənqid etməzdi, üzərinə getməzdi. Zaxarova ilə söz duelinə çıxmazdılar. Paşinyan nümayişkaranə şəkildə KTMT sammitində yekun sənədi imzalamaqdan imtina etməzdi. Qərbin dəstəyi olmasa Paşinyan buna cəsarət edərmi? Əsla yox. ABŞ, Böyük Britaniya kəşfiyyat rəhbərlərinin İrəvana səfəri və digər bu kimi məsələlər Qərbin Rusiyadan qorunmaq üçün Paşinyan hakimiyyətinə verdiyi dəstəkdir.
Vidadi ORDAHALLI
