Azərbaycanlı ekofəalların Şuşa-Xankəndi yolunda “Ekoloji terrora son” şüarı ilə keçirdiyi aksiya Ermənistanda, Qarabağda qalan ermənilər arasında ciddi ajotaja səbəb olub. Məlumatlara görə, Qarabağda qalan ermənilərin daha bir hissəsi azərbaycanlıların keçirdiyi aksiya başa çatdıqdan sonra Xankəndini tərk etmək niyyətlərini açıqlayıblar. Bu isə Qarabağdakı separatçı rejimin və Ermənistan rəhbərliyinin ciddi təşvişinə səbəb olub.
Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, sözügedən aksiya bir sıra olduqca maraqlı məqamların üzə çıxmasına səbəb olub. Xatırladaq ki, oktyabrın 30-da Xankəndidə separatçı rejimin “parlamenti”nin çağırışı ilə burada mitinq şousu təşkil edilmişdi. Həmin vaxt mitinqin təşkilatçılarının əsas hədəfi aksiyadakı iştirakçıların çoxluğunun təmin edilməsi idi. Həmin vaxt mitinqə 30 mindən artıq adam qatılmışdı. Halbuki, Qarabağda qalan bütün ermənilərin sayı böyüklü-kiçikli 25 minə güclə çatır. O vaxt mitinqdə çoxlu sayda adamın iştirakını təmin etmək üçün Xankəndiyə köçən rusiyalı milyarder Ruben Vardanyan xeyli xərcə düşüb. O, Xankəndidən kənarda olanların özlərinin maşını ilə mitinqə qatılması üçün 8 litr pulsuz benzin verib, Ermənistandan gələnlərə isə 50 dollar “mükafat” ayırıb. Ətrafdan gələnlər Xankəndiyə çatmamış yanacaqdoldurma məntəqələrində 8 litr benzini pulsuz ala biliblər. Bunun üçün yanacaqdoldurma məntəqələrinə Vardanyan əvvəlcədən sifariş verib. Ermənistandan avtobusa doldurulub gətirilənlər isə Laçın dəhlizinə daxil olduqdan sonra salondaca “mükafat”larını alıblar. Həmçinin mitinq iştirakçılarının su və qida ilə təminini də Ruben Vardanyan öz üzərinə götürüb. Xankəndinə gətirilənlər yalnız Ermənistan vətəndaşları olmayıb. Mitinqin “izdihamlı” keçməsi üçün İran tərəfi də var qüvvəsini sərf edib. Belə ki, İrandan da bu mitinqə xeyli insan göndərilib. Onlar da bu gəlişlərinin qarşılığında “50 dollarlıq xidmət haqqı” ilə təmin ediliblər. Ermənilər həmin vaxt göstərmək istəyirdilər ki, Qarabağda guya xeyli sayda erməniəsilli şəxs yaşayır. Lakin azərbaycanlı ekofəalların Şuşa-Xankəndi yolunda keçirdikləri aksiyada baş verənlər fonunda Xankəndidə yaşananlar əsl reallıqları üzə çıxardı. Aksiya Qarabağdakı erməni separatçılarını da, belə demək olarsa, hərəkətə gətirmişdi. Əvvəlcə erməni separatçıların özlərini “deputat” adlandıran kəsimi, daha sonra isə “jurnalist” hesab edilənlər aksiya keçirilən əraziyə gəlməyə çalışdılar. Əraziyə buraxılmadıqdan sonra Xankəndinin mərkəzində “aksiya” elan olundu. Separatçıların “kütləvi” olaraq planlaşdırdığı aksiyaya gələnlərin sayını isə sosial şəbəkələrdə yayılan videolar üzə çıxardı. Belə ki, “teleqram” kanallarında yayılan videolarda Xankəndidə aksiyaya yığışan ermənilərin sayı heç 100 nəfərə çatmır. Bu, əslində Qarabağda yaşayan ermənilərin və erməni separatçıların sayı haqda dolğun təsəvvür formalaşdırır. Məlum olur ki, kənardan adam göndərilməyəndə Qarabağdakı separatçı rejimdən mitinqinə qatılan tapılmır. Hazırda Laçın yolu bağlıdır, yolun üzərində Azərbaycan ekoloqları çadır qurublar. Ermənistandan gələn yoxdursa, Vardanyanın toplaya bildiyi aksiyaçıların sayı heç 100 nəfərə də çatmır. Başqa sözlə, Qarabağda yaşayan erməni əhalisinin sayı onların izdihamlı aksiya keçirməsinə imkan vermir Artıq bu həqiqətləri ermənilər özləri də etiraf edirlər.
Mövcud vəziyyətdə daha bir maraqlı nüans ondan ibarətdir ki, ermənilər azərbaycanlı ekofəalların Şuşa-Xankəndi yolunda keçirdikləri aksiyanın mütləq ciddi nəticələrinin olacağını qəbul edirlər. Ermənistan parlamentində müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri üzrə daimi komissiyanın sədri Andranik Köçəryan da bunu etiraf edir. Düzdür, o sərsəmləyərək iddia edir ki, bu aksiya guya Azərbaycan hakimiyyəti tərəfindən təşkil edilib: “Azərbaycan hakimiyyəti yaxşı planlaşdırılmış əməliyyatlar həyata keçirir və bununla da Qarabağda gərginlik yaradır. Təbii ki, azərbaycanlıların gözləntisi bu gərginliyin Ermənistana da keçəcəyidir. Fikrimcə, soyuqqanlı olmalıyıq, onların istəkləri öz istəkləridir, hədəflərimiz dəyişməz olaraq qalır. Azərbaycan bilməlidir ki, bu cür addımlarla Ermənistanı öz təhlükəsizlik mühitini daha vacib etməyə məcbur edir. Onlar məcbur edirlər ki, uğursuzluqlarımızdan dərs çıxarma prosesi daha sürətli olsun”. Azərbaycanlıların Qızılbulaq qızıl və Dəmirli mis-molibden yataqlarına necə çatması sualına cavab verərkən Köçəryan bildirib ki, onun fikrincə, bu, qarşılıqlı razılaşmadır: “Kimlər arasında olduğunu deyə bilmərəm, amma razılaşmaların olması faktdır”. Azərbaycanlı ekofəallar və QHT təmsilçilərinin Şuşa - Laçın yolunda aksiya fonunda Ermənistan və ermənipərəst dairələr belə saxta məlumatlar da yayır ki, Azərbaycan guya aksiya keçirilən yerdə yolu tam bağlayıb. Halbuki, burada yolun blokadaya alınmasından ümumiyyətlə söhbət getmir, yoldan təcili yardım maşınları, mülki şəxslər sərbəst keçə bilər. Yolu da məhz Rusiya sülhməramlıları bağlayıblar. Burada toplaşan Azərbaycanın vətəndaş cəmiyyəti, ictimaiyyət nümayəndələrinin tələbləri, istəkləri aydın, tamamilə qeyri-siyasi mahiyyətlidir. Azərbaycan ictimaiyyəti bu yoldan və ümumiyyətlə Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti nəzarətində olan yerlərdən məhz qanunsuz yükdaşımalara, hələ də ərazidən qovulmamış Ermənistan ordusunun tör-töküntülərinə, qanunsuz silahlı dəstələrinə, onlarla əlbir şəkildə Azərbaycanın təbii sərvətlərini talayanlara, qanunsuz istismarla məşğul olanlara qarşıdır. Artıq bunlar bir daha təsdiqləyir ki, Azərbaycan dövləti və ictimaiyyəti bu cür qanunsuz hərəkətlərə yol verənlərə, suveren ərazisində baş verən özbaşınalıqlara göz yummayacaq. Azərbaycanın dövlət qurumlarının monitorinq qrupunun ərazidə işləməsinə tam şərait yaradılmalıdır. Azərbaycan ərazilərinin bir hissəsində 10 noyabr 2020-ci il üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq yerləşmiş Rusiya sülhməramlı kontingentinin bütün fəaliyyətində ölkəmizin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə ciddi riayət etməsi də zəruri şərtdir.
Nahid SALAYEV
