Məlumat verildiyi kimi, Azərbaycanın Rusiya sülhməramlılarının yerləşdiyi ərazilərdə faydalı qazıntı yataqlarının qanunsuz istismarı və onun törətdiyi fəsadlarla bağlı ilkin monitorinqi növbəti təxribat nəticəsində baş tutmayıb.
İqtisadiyyat Nazirliyinin nümayəndəsi Məsim Məmmədov bununla bağlı bildirib: “Biz həmin yerdə bir qrup aqressiv gəncin yığıldığını gördük. Onlar bizim həmin obyektlərə, yataqlara girişimizə mane oldular. Hesab edirik ki, bu, əvvəlcədən təşkil olunmuş təxribat idi. Həmin təxribatın arxasında oraya gəlmiş Vitali Balasanyan və özünü qondarma rejimin nümayəndəsi kimi təqdim edən Ruben Vardanyan dayanırdı. Əvvəlki müzakirələr nəticəsində səfərimizin təşkil edilməsi ilə bağlı verdikləri sözlərə baxmayaraq, Rusiya sülhməramlı qüvvələri tərəfindən normal fəaliyyətimiz üçün şərait yaradılmamışdı”.
Məsim Məmmədov qeyd edib ki, getdikləri ikinci obyektin giriş qapısında da böyük bir kütlə toplaşmışdı: “Biz baxanda gördük ki, eyni şəxslər həmin obyektlərdən başqa, bizim hərəkət etdiyimiz istiqamətdə də yolu kəsmişdilər. Rusiya sülhməramlı qüvvələrin nümayəndələri, rəhbərlik, komandanlıq onlarla danışıq aparmalarına baxmayaraq, nəticə əldə edilmədi. Hesab edirik ki, bu, iki tərəfin təşkil etdiyi təxribatdır”. Bir daha qeyd edək ki, 2022-ci il dekabrın 3-də və 7-də Rusiya sülhməramlı kontingentinin komandanlığı ilə aparılmış müzakirələrin nəticəsi olaraq İqtisadiyyat Nazirliyi, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi, İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti və “AzerGold” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin mütəxəssislərindən ibarət heyət Rusiya sülhməramlı kontingentinin müvəqqəti yerləşdiyi Azərbaycan ərazilərində faydalı qazıntı yataqlarının qanunsuz istismarı, bundan irəli gələn ekoloji və digər fəsadlarla bağlı ilkin monitorinq aparmalı idi. Lakin sülhməramlı qüvvələrin qətiyyətsizliyi, erməni separatçı rəhbərliyinin fəaliyyəti buna imkan verməyib. Qarabağdakı separatçı rejim Rusiya sülhməramlı kontingentinin nəzarətində olan mədənlərdə nəzərdə tutulan monitorinqin baş tutmamasını haqda açıqlama yayıb. Xankəndidəki separatçılar bildirirlər ki, dekabrın 10-da Azərbaycan tərəfi Ağdərədəki mədənlərdə monitorinq aparmaq niyyəti haqda sülhməramlı kontingentin komandanlığına məktub göndərib. Komandanlıq da sözügedən mədənlərdə birdəfəlik vizual baxışa icazə verib: “Sözügedən plan Qarabağdakı rejim rəhbərliyi, mədənlərin işlənməsi ilə məşğul olan təşkilatlarla razılaşdırılmayıb, yaxınlıqda yaşayış məntəqələrinin sakinləri spontan olaraq bu qrupun mədənlərin ərazisinə girişinin qarşısını alıblar”. Separatçı rejim qeyd edir ki, “danışıqlar nəticəsində mədənlərə planlaşdırılan baxışı dayandırmaq, əlavə müzakirələrdən sonra bu məsələyə qayıtmaq qərarı verilib”. Bütün bunlar haqlı olaraq Azərbaycanın hiddətinə səbəb olub. Rusiya sülhməramlı kontingentinin müvəqqəti yerləşdiyi ərazilərdəki mədənlərdə nəzərdə tutulan monitorinqin baş tutmamasına görə Bakı Moskvaya nota verib. Burada qeyd olunur ki, dəfələrlə edilən müraciətlərə baxmayaraq, sülhməramlı kontingent tərəfindən Azərbaycanın təbii sərvətlərinin qanunsuz istismarının qarşısının alınması üçün heç bir tədbir görülməyib. Rəsmi Bakı bildirir ki, həmin ərazilərdəki mədənlərdə, xüsusilə “Qızılbulaq” qızıl və “Dəmirli” mis-molibden yataqlarında təbii sərvətlərin qeyri-qanuni istismarı və talanmasında aktivləşmə, o cümlədən ekoloji fəsadların pisləşməsi müşahidə olunur. O da vurğulanır ki, əldə olunmuş razılığa baxmayaraq, dekabrın 10-da Rusiya sülhməramlı kontingentin heç bir tədbir görməməsi fonunda yerli sakinlərin əvvəlcədən planlaşdırılmış aksiyası səfərə mane olub. Elə bu vəziyyətlə əlaqədar Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi Rusiya tərəfinə müvafiq nota təqdim edib.
Azərbaycan tərəfinin notasında, əldə olunmuş razılığa uyğun olaraq, Azərbaycan nümayəndələrinin qeyd edilən yataqlara maneəsiz girişinin təmin edilməsinə bir daha çağırış edilib. O cümlədən, belə səfərə maneə törədilməsinin və ya hər hansı bir şərt irəli sürülməsinin qəbuledilməz olduğu vurğulanıb. O da vurğulanır ki, 2020-ci il 10 noyabr tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Azərbaycan ərazilərinin bir hissəsində yerləşmiş Rusiya sülhməramlı kontingentinin bütün fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə ciddi riayət etməsi zəruridir. Lakin Azərbaycanın narazılığı təkcə bununla məhdudlaşmır. Ermənistandan Xankəndiyə gedən yolun Azərbaycan vətəndaş cəmiyyətinin nümayəndələri tərəfindən bağlanması da ermənilərlə sülhməramlıların fəaliyyətinə növbəti cidd etirazdır. Bundan nəticə çıxarılmasa, vəziyyət qarşı tərəf üçün daha ağır olacaq. Qeyd edək ki, dekabrın 12-də Xankəndiyə gedən yol yüzlərlə Azərbaycan QHT nümayəndəsinin iştirakı ilə bağlanıb, yolun üstündə çadır qurulub. Bundan əvvəl də dekabrın 3-də həmin yol 3 saatdan artıq müddətə bağlanıb. İndi də analoji addımların atılması Ermənistan və Qarabağdakı separatçı rejim, o cümlədən rus sülhməramlı qüvvələri üçün ciddi xəbərdarlıqdır. Türkiyənin ölkəmizdəki keçmiş hərbi attaşesi, general Yücel Karauz baş verənlərlə bağlı bildirib: “Qarabağa müvəqqəti yerləşdirilən rus sülhməramlılar öz kefinə görə yox, hüquq çərçivəsində vəzifələrini yerinə yetirməlidir. Lakin 10 noyabr üçtərəfli bəyanatının imzalanmasının üzərindən 25 ay keçməsinə baxmayaraq, rus sülhməramlıları problemin həllinə köməklik göstərmək yerinə, silahlı erməni terrorçuların bölgədə qalmasına şərait yaradıb. Digər tərəfdən, Azərbaycanın icazəsi olmadan xarici ölkə vətəndaşlarının, həm də bəzi terrorçu qrupların Qarabağa giriş-çıxışına səslərini çıxarmırlar. Bunlar sülhməramlı missiyanın vəzifələri ilə ziddiyət təşkil edən və Azərbaycanın səbr kasasını daşıran mövqedir. Ən sonda da dövlətin oraya göndərdiyi monitorinq qrupunun və KİV-in fəaliyyət göstərmələrinə mane oldular. Bunu qəbul etmək mümkün deyil və rus sülhməramlıların artıq tərəfsizliyini itirməsini göstərir. Baş verənlər Ağdamdakı Rusiya-Türkiyə Birgə Monitorinq Mərkəzi tərəfindən qeydə alınır və vəziyyətlə bağlı Bakı, Ankara və Moskvaya hesabatlar göndərilir. Dolayısı ilə, rus sülhməramlılar sülhün təmin olunması yerinə başqa işlərlə məşğul olmağa davam etsələr, bu onların statusunu itirməsi və başqa ölkənin ərazisində öz ölkəsinin mənfəəti üçün çalışan hərbi gücə çevrilməsi deməkdir. Xarici İşlər Nazirliyinin verdiyi nota Bakının buna dözməyəcəyini göstərdi. Birdəfəlik anlamalıdırlar ki, baş verənlər qəbuledilməzdir və bu, Rusiyaya və Ermənistana yaxşı heç nə vəd etmir”.
Tahir TAĞIYEV
