Son dövrlər Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında münasibətlərdə canlanma nəzərə çarpır. Bu sırada Özbəkistan da istisna deyil. Ölkələrimizin diplomatik münasibətlərinin 1995-ci il oktyabrın 2-də qurulmasına baxmayaraq, Azərbaycan və özbək xalqları arasında tarixən ənənəvi dostluq və qardaşlıq əlaqələri mövcud olub. Ölkələrimiz müstəqilliklərini bərpa etdikdən sonra - 1996-cı ilin ortalarında Azərbaycanın Özbəkistanda, 1998-ci ilin mayında Özbəkistanın Bakıda səfirlikləri fəaliyyətə başlayıb.
2004-cü il martın 23-24-də Prezident İlham Əliyev Özbəkistanda dövlət səfərində olub. Səfər zamanı “Azərbaycan Respublikası və Özbəkistan Respublikası arasında strateji tərəfdaşlığın daha da möhkəmləndirilməsi haqqında Bəyannamə” imzalanıb. Strateji münasibətlərin əsasını qoyan həmin sənəddə bildirilir ki, tərəflər keçmiş Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həll edilməsinə və BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq qətnamələrinin və ATƏT-in qərarlarının yerinə yetirilməsinə qəti şəkildə dəstək verdiklərini ifadə edirlər. Təsadüfi deyil ki, Özbəkistan BMT Baş Assambleyasında 2008-ci il martın 14-də səsverməyə çıxarılmış "Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindəki vəziyyət" adlı qətnamənin lehinə səs vermiş yeganə Mərkəzi Asiya ölkəsi olub.
Diqqəti çəkən məqam həm də ondan ibarətdir ki, Özbəkistan İrəvanda səfirliyi olmayan azsaylı müsəlman dövlətlərindən biridir. Özbəkistanda da Ermənistanın səfirliyi yoxdur. Bu, olduqca əhəmiyyətli məqamdır. O mənada, Özbəkistanın təcavüzkara münasibətdə prinsipial mövqeyi, demarşı digər Azərbaycanla strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin inkişafında necə rol oynayır? O cümlədən, Özbəkistanın belə mövqeyi satqın müsəlman ölkələrinin siyasətinə necə təsir göstərmək gücündədir?
“Özbəkistanın belə prinsipial mövqe sərgiləməsi Ermənistanla yaxınlıq edən bəzi müsəlman ölkələrinə nümunə olmalıdır”
Məsələyə münasibət bildirən AVCİYA-nın vitse-prezidenti, professor Məhərrəm Zülfüqarlının fikrincə, Özbəkistanın belə mövqe sərgiləməsi çox önəmli əhəmiyyətə malikdir: “Özbəkistanın belə prinsipial mövqe sərgiləməsi Ermənistanla yaxınlıq edən bəzi müsəlman ölkələrinə nümunə olmalıdır. İslam dəyərlərinə önəm verən ölkə belə olmalıdır. Yoxsa bəzi islam ölkələri belə məqamları görməzdən gələrək Ermənistanla xususi yaxın əlaqələr qururlar. Bu isə ikrah doğurur. Özbəkistan oğuz türklərinin vətənidir. Belə bir qədim kökə malik ölkənin Azərbaycanla yaxın əməkdaşlığı mühüm əhəmiyyət kəsb edir. İndiki dövrdə dünyada gedən proseslər onu göstərir ki, türk dünyasının birliyinə böyük ehtiyac var. Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində əldə etdiyi qələbə Özbəkistanda da böyük sevinclə qarşılandı. Təsadüfü deyil ki, Prezident İlham Əliyevlə görüşdə Prezident Şavkat Mirziyoyev bunu xüsusi qeyd etdi. Bildirdi ki, Azərbaycan xalqı əzəli torpaqlarını geri qaytarmaqla tarixi ədaləti bərpa etdi. Bir məqamı da qeyd edim ki, 90-cı illərin çətin dövrlərində, Rusiyanın təsirinin güclü olduğu vaxt Özbəkistan Qarabağ məsələsində Azərbaycanın yanında idi. Hansı ki, bir sıra dövlətlər o zaman bitərəf qalırdılar”.
Professor onu da qeyd etdi ki, bütün bunlar Özbəkistanın necə etibarlı dövlət olduğunu bir daha göstərir.
Vidadi ORDAHALLI
