“Azərbaycan Rusiya-Ukrayna müharibəsi nəticəsində Avropada yaranmış enerji böhranının aradan qaldırılmasında öz rolunu oynayacaq”. Belə bir açıqlama ilə Almaniyanın “Jebsen & Jessen” şirkətinin MDB ölkələri və Türkiyə üzrə satış direktoru Stefani Meyer-Sidov çıxış edib.
O qeyd edir ki, müharibəyə görə başqa ölkələrin də Avropanın enerji təchizatına qoşulmaq imkanı var: “Bildiyim qədər, Azərbaycanın Avropadadakı vəziyyəti yaxşılaşdırmağa kömək etməsi ilə bağlı artıq danışıqlar aparılır”. O, “report”a açıqlamasında Azərbaycanın bərpa olunan enerji mənbələri sahəsində böyük potensiala malik olduğunu da vurğulayıb: “Düşünürəm ki, ölkə iqtisadiyyatının köhnə neft-qaz iqtisadiyyatından yeni, yəni bərpa olunan enerji iqtisadiyyatına keçirilməsi planlaşdırır. Bu, Avropa ixracatçıları üçün çox vacibdir, çünki biz texnologiya ixrac edirik və Azərbaycanı yaxşı tərəfdaşımız kimi görmək istərdik”. Qeyd edilənlər fonunda Avropa rəsmiləri artıq özləri də bildirir ki, Azərbaycan bu gün Qərbin enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində getdikcə daha mühüm rol oynamağa başlayır. Məsələn, İtaliyanın baş naziri Mario Draqi bu xüsusda qeyd edir: “Müharibə başlayandan bu günə kimi bizim hökumət Rusiya qazına alternativ tədarük mənbələri tapmaq üçün sürətlə hərəkətə keçdi. Əlcəzairdən tutmuş Azərbaycana qədər müxtəlif təchizatçı ölkələrlə mühüm sazişlər bağlamışıq və bərpa olunan enerji də daxil olmaqla yeni investisiyaları təşviq etmişik. Bu tədbirlər sayəsində gələn ilin əvvəlində Rusiya qazından asılılığımızı əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilərik”. “Reuters” agentliyi isə yazır ki, Avropa Norveç kimi öz istehsalçılarından və Azərbaycan da daxil olmaqla, digər dövlətlərdən daha çox boru kəməri təchizatı axtarır.Agentlik Azərbaycan və digər ölkələrin Avropanın enerji təchizatında rolunun artdığını vurğulayır.Qeyd edilir ki, Rusiya qaz böhranı dərinləşdikcə Avropa, xüsusən də Almaniya tənəzzül riski ilə üzləşir: “İtaliyanın qışda daha dərin böhrandan qaçmaq üçün şirkətlərə qaz anbarını doldurmalarına kömək üçün maliyyə dəstəyi təklif etməyi nəzərdən keçirəcəyini bildirən bir sənaye qurumu xəbərdarlıq edib ki, Rusiya qaz tədarükü onsuz da zəiflədiyi təqdirdə Almaniya müəyyən tənəzzüllə üzləşəcək: “Avropa İttifaqı üzvləri müharibədən əvvəl qaza olan tələbatının 40 %-ə qədərini Rusiyaya güvənirdi. Almaniya üçün bu rəqəm 55 %-ə yüksəlib, ölkə onsuz da gərgin olan qlobal qaz bazarını doldurmaq üçün böyük boşluğa yol verib. Bəzi ölkələr buna cavab olaraq kömür elektrik stansiyalarını bağlamaq planlarını müvəqqəti olaraq ləğv etdilər. Qaz qiymətləri rekord səviyyələrə çataraq, inflyasiyanın artmasına səbəb olub və Avropanı iqtisadi uçurumdan geri çəkməyə çalışan siyasətçilər üçün çətinlikləri artırıb. Almaniyanın iqtisadi assosiasiyalarından biri 2022-ci il üçün iqtisadi artım proqnozunu fevralın 24-də - müharibə başlamazdan əvvəl gözlənilən 3,5 %-dən yenidən nəzərdən keçirərək 1,5 %-ə endirib. O, Rusiya qazının nəqlinin dayandırılmasının Avropanın ən böyük iqtisadiyyatında tənəzzülü qaçılmaz edəcəyini bildirib”. İş o yerə çatıb ki, Almaniyanın iqtisadiyyat naziri Robert Habek ölkədə qış dövrü üçün qaz ehtiyatları ilə bağlı vəziyyətin ciddi olduğunu etiraf edib və elektrik stansiyalarının fəaliyyətinin təmin olunması üçün mavi yanacağı qənaətlə işlətməyə, eləcə də kömürdən istifadəni genişləndirməyə çağırıb. Onun sözlərinə görə, qış aylarınadək ölkədə ən azı 90 faiz qaz ehtiyatı olmalıdır, bu gün isə qaz anbarları yalnız 57 faiz doldurulub: “Bu göstərici mövsüm üçün pis deyil, lakin ehtiyatın çatışmayan hissəsini yayda tədarük və qənaətlə əldə etməliyik”. Qazıntı yanacaqlarından istifadəyə qarşı çıxan “yaşıllar” partiyasını təmsil edən nazir vəziyyətdən çıxış yolu kimi bütün vasitələrlə qazdan istifadəni azaltmaq və kömürlə işləyən elektrik stansiyalarını yenidən şəbəkəyə qoşmaq təklifini irəli sürüb: “Mən indi partiya proqramından uzaq durmağa və Almaniyada tədarükün təhlükəsizliyini təmin etmək üçün əlimdən gələni etməyə çalışıram”. Eyni zamanda, Rusiyanın qiymətləri qaldırmaq üçün Avropaya qaz nəqlini azaltdığını deyən nazir Almaniyanın bu ssenariyə hazır olduğunu bildirib. Niderlandın İqlim və Enerji Siyasəti naziri Rob Yetten də vəziyyətin ağır olduğunu bildirir: “Avropa, o cümlədən Niderland əlavə tədbirlər görmədən qaz anbarlarının qışa qədər dolacağına zəmanət verə bilməz”. O əlavə edib ki, Rusiyadan Avropaya ümumi qaz tədarükü sürətlə azalır, ona görə də bundan sonra qazın hər kubmetri hesablanır: “Bununla əlaqədar Nazirlər Kabineti şirkətləri və ev təsərrüfatlarını yay ayları da daxil olmaqla, mümkün qədər enerjiyə qənaət etməyə çağırır”.
İndi hesab edilir ki, bu şəraitdə Azərbaycan və digər mənbələrdən qaz idxalının artması Avropada vəziyyəti qismən düzəldə bilər. Lakin bunun üçün Azərbaycan üzərindən Türkmənistan qazının alışı prosesinin sürətləndirilməsi də vacib hesab edilir. Artıq bu istiqamətdə Avropa ölkələrinin aktiv fəaliyyətə keçdiyi də məlumdur.
Ramil QULİYEV
