1993-cü il iyunun 15-də ulu öndər Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçildi. Beləliklə, 15 iyun tariximizə Milli Qurtuluş Günü kimi daxil oldu.
Azərbaycanın görkəmli ziyalıları, sənət adamları, yaradıcı qurumların rəhbərləri 1993-cü ilin 15 iyun tarixində Heydər Əliyevin Ali Sovetin sədri seçilməsi hadisəsini necə xatırlayırlar? Həmin dövrdə baş verənlər, ölkədəki vəziyyət onların yaddaşında necə qalıb?
Anar Rzayev: “Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıtması Azərbaycanı xilas etdi”
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) sədri, Xalq yazıçısı Anar Rzayev baki-xeber.com-a açıqlamasında 1993-cü ilin 15 iyun tarixini belə xatırladı: “Mən o vaxt deputat deyildim, ona görə də o sessiyada iştirak etməmişəm. Prosesləri televiziyadan izləmişəm. Ümumiyyətlə, Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıtması Azərbaycanı xilas etdi. Bilirsiz ki, Azərbaycan o vaxt çox çətin vəziyyətdə idi və vətəndaş müharibəsi qarşısında idi. Xaricdən təcavüz davam edirdi, rayonlarımız işğal olunurdu. O zaman xalqın tələbi ilə Heydər Əliyev yenidən Bakıya qayıtdı, Gəncəyə getdi, orada məsələləri həll etdi. Ondan sonra da Ali Sovetin toplantısında sədr seçildi. Ondan bir müddət keçəndən sonra isə artıq Prezident seçildi. Bununla da onun Azərbaycanda ikinci hakimiyyət dövrü başlandı. Bu dövrdə Azərbaycan müstəqilliyini möhkəmləndirdi, inkişaf yoluna qədəm qoydu və biz bu gün bunun bəhrələrini görürük”.
Faiq Sücəddinov: “Heydər Əliyevin 15 iyunda Ali Sovetin sədri seçilməsi xalqımızın, dövlətimizin tarixində ən böyük gündür”
Xalq artisti, bəstəkar Faiq Sücəddinov da bizimlə söhbətində bildirdi ki, əgər Heydər Əliyev Azərbaycana qayıtmasaydı ölkənin taleyi sual altına düşə bilərdi: “O dövrdə Azərbaycanda vəziyyət çox pis idi. Onu da deyim ki, o vaxtkı prezident də Kələkiyə getmişdi. Vəziyyət çox gərgin idi. Ermənilər bir tərəfdən, Sovet qoşunları da o biri tərəfdən öz mənfur planlarını həyata keçirirdilər. Ölkənin daxilində isə qalmaqallar, hərc-mərclik hökm sürür, bir-birinə qulaq asmayan qüvvələr qarışıqlıq yaradırdılar. Hamımız vəziyyətin sonunun necə olacağını gözləyirdik. Bu zaman ulu öndər xalqın tələbi ilə Bakıya gəldi və 1993-cü ilin iyun ayının 15-də Ali Sovetin sədri seçildi. Heydər Əliyevin Ali Sovetin sədri seçilməsi hadisəsi inanların öləziməkdə olan ümidlərini diriltdi, canlandırdı, ölkədə sabitlik yaratdı. Prezident seçildikdən sonra isə Azərbaycanda quruculuq işlərinə başladı. Düzdür, müharibə saxlanıldı, çünki müharibə aparmaq üçün Azərbaycanın güclənməsi lazım idi. Neft sazişi imzalandı, ölkəmizin inkişafı başladı. O zaman bizi istəməyən qüvvələr vardı, onlar indi də var. Ulu öndər çox böyük çətinlikləri dəf etdi, ölkədə möhkəm sabitliyə nail olduq. Heydər Əliyevin prezident seçilməsi də yaxşı yadımdadır. Biz hamımız bir nəfər kimi ulu öndərə səs verdik. Biz hər il 15 iyunu ulu öndərin qayıdışı günü olaraq bayram edirik. Heydər Əliyevin 15 iyunda Ali Sovetin sədri seçilməsi xalqımızın, dövlətimizin tarixində ən böyük gündür”.
F.Sücəddinov qeyd etdi ki, H.Əliyev hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra bütün sahələrdə olduğu kimi mədəniyyət sahəsində də böyük canlanma baş verdi, sənət adamlarının sosial rifahının yüksəldilməsi üçün tədbirlər görüldü, onlara fəxri adlar, təqaüdlər, mənzillər verildi.
Rafiq Əzimov: “15 iyun 1993-cü il Azərbaycanın mədəniyyət xadimlərinin heç zaman yaddaşından silinməyəcək tarixdir”
Xalq artisti Rafiq Əzimov da bildirdi ki, 1993-cü ilin 15 iyun tarixi əbədi olaraq yaddaşında qalıb: “O günü çox gözəl xatırlayıram və qürur keçirdiyimiz bir gün idi. 1993-cü ilin iyun ayının əvvəllərində baş verənlər hər kəsin yadındadır. Baş verən hərc-mərcliklər, daxili qarşıdurmalar, xarici qüvvələrin müdaxilələri dövlətimizin müstəqilliyini təhdid edirdi. Məhz belə bir ağır zamanda xalq öz böyük oğlunun hakimiyyətə qayıdışını tələb etməyə başladı və xalqın tələbi ilə ulu öndər Bakıya gəldi, Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçildi. Düşünürəm ki, əgər o dövrdə ulu öndər Bakıya qayıtmasaydı müstəqil Azərbaycanın aqibəti necə olardı? 15 iyun 1993-cü il Azərbaycanın mədəniyyət xadimlərinin heç zaman yaddaşından silinməyəcək tarixdir. Həmin gün dövlətimiz xilas oldu, mədəniyyətimiz, mənəviyyatımız xilas oldu, ölkədə sabitliyin əsası qoyuldu. Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı möhtəşəm qələbənin əsası məhz həmin dövrdə qoyuldu. Biz Müzəffər Ali Baş Komandanımızın rəhbərliyi ilə torpaqlarımızı azad etdik, üçrəngli müqəddəs bayrağımızı Şuşa qalasına sancdıq”.
Fərhad Xəlilov: “Heydər Əliyevin Ali Sovetin sədri vəzifəsinə seçildikdən sonra keçirdiyi ilk iclas indiyə qədər də xatirimdədir”
Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının sədri, Xalq rəssamı Fərhad Xəlilov da bizimlə söhbətində bildirdi ki, o dövrdə baş verənləri yaxşı xatırlayır və ölkəmizi ağır bəlalardan Heydər Əliyev xilas edib: “Bilirsiz ki, zəmanə çox gərgin, ağır bir zəmanə idi. Heydər Əliyevin Ali Sovetin sədri vəzifəsinə seçildikdən sonra keçirdiyi ilk iclas indiyə qədər də xatirimdədir. Ali Sovetin sözügedən iclasında zaldan Heydər Əliyevə müxtəlif çətin suallar verilirdi, o da bir-bir o sualları qeyd edirdi, yazırdı. Bəziləri gözləyirdi ki, Heydər Əliyev onlara sərt cavab verəcək, amma Əliyev danışmırdı, heç nə demirdi, ancaq yazırdı. Bütün zal sakitləşəndən sonra Heydər Əliyev bütün suallara bir-bir elə gözəl, elə dəqiqliklə cavab verirdi ki, mən onun cavablarını ancaq ən möhtəşəm simfonik orkestrin konserti ilə müqayisə edə bilərəm. Onun cavabları o qədər dəqiq, o qədər möhtəşəm idi ki...”
İradə SARIYEVA
