Bu gün Azərbaycanda Milli Qurtuluş günü qeyd edilir. Bu günün meydana gəlmə tarixi 29 il öncə 15 iyundan başlayır. Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi mövcudluğuna böyük təhlükə yaranmışdı və belə bir vaxtda Ümummilli Lider Heydər Əliyevin ölkə rəhbərliyinə gəlişi dövlətin xilası oldu.
1993-cü il 4 iyunda Gəncədə Azərbaycan Ordusunun keçmiş korpus komandiri Surət Hüseynovun başçılıq etdiyi silahlı qüvvələr həmin gün hakimiyyətə qarşı qiyama qalxıblar, Əbülfəz Elçibəy hakimiyyətinin istefası tələbi qoyulub. Nəticədə hökumət qüvvələri ilə qiyamçılar arasında silahlı toqquşma baş verib. Qiyamı yatırmaq cəhdi uğursuzluqla nəticələndi. Qiyamı yatırmaq mümkün olmadığından gərginlik get-gedə yüksəlib. 8 iyun 1993-cü ildə Gəncə hadisələri ilə bağlı ölkədə böhran dərinləşib. Surət Hüseynovun tabeçiliyindəki silahlı birləşmələr Gəncəbasar bölgəsində yerli hakimiyyət strukturlarını devirərək Bakıya doğru hərəkət etməyə başlayıblar. Ölkə vətəndaş müharibəsi təhlükəsi ilə üz-üzə qalıb. Ölkə rəhbərliyi vəziyyətdən çıxış yolu axtarmaq üçün Naxçıvan Ali Məclisinin sədri Heydər Əliyevi Bakıya dəvət edib. 9 iyun 1993-cü ildə Naxçıvan Ali Məclisinin sədri Heydər Əliyev Prezident Əbülfəz Elçibəyin dəvəti ilə Bakıya gəlib. 15 iyun 1993-cü ildə Milli Məclisin iclasında təşkilati məsələyə baxılıb. İclasda iştirak edən Prezident Əbülfəz Elçibəyin təklifi ilə deputat, Naxçıvan Ali Məclisinin sədri Heydər Əliyev Azərbaycan parlamentinin sədri seçilib.
Maraqlıdır, 1993-cü ilin iyunun 15-də Heydər Əliyevin Ali Sovetin sədri seçilməsi Azərbaycanın bölgələrində necə qarşılandı? Həmin vaxt bölgələrdə nə kimi əhval-ruhiyə var idi, bölgə insanının fikiri, rəyi nə idi?
O zaman YAP-ın yaradıcılarından olan və ölkənin müxtəlif bölgələrinə tez-tez səfər edən professor Əli Əlirzayev baki-xeber.com-a açıqlamasında dedi ki, Heydər Əliyevin parlament sədri seçilməsi bölgələrdə böyük sevinclə qarşılandı: “O zaman mən Naxçıvanda idim. Şəxsən bunun şahidiyəm. Azərbaycanın digər bölgələrindən də xəbərim var idi. Məsələ ondadır ki, o zaman vəziyyət ağır idi, ölkədə xaos hökm sürürdü. Ölkə parçalanmaq təhlükəsi ilə üz-üzə idi. O üzdən, insanlar çıxış yolunu Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıtmasında görürdülər. Bütün regionlar bu mövqedən çıxış edirdilər. Ona görə də, 15 iyunda Heydər Əliyevin Ali Sovetin sədri seçilməsi bölgələrdə sevinclə qarşılandı. İnsanların inamı özünə qayıtdı. Rayonlarda ziyalılar, əhalinin müxtəlif təbəqələri, ayrı-ayrı rayonlarda məskunlaşan qaçqınlar bu qərarı rəğbətlə qarşıladılar. Hələ 15 iyundan əvvəl ziyalılar Naxçıvana gəlirdilər. Onu dəvət edirdilər ki, hakimiyyətə gəlmək lazımdır. Ölkənin bütün bölgələrində bununla bağlı istəklər var idi. Elə bir vəziyyət yarandı ki, hakimiyyətdə olanlar Heydər Əliyevi dəvət etməyə məcbur oldular. İyunun 17-də Prezident Əbülfəz Elçibəy Bakını tərk etdi. Yaranmış vəziyyətlə əlaqədar olaraq iyunun 24-də prezident səlahiyyətləri parlament sədri olan Heydər Əliyevə verildi. Məlum qərar əhalidə inamı daha da gücləndirdi. Bu, bütün rayonlarda hamının ürəyincə idi. Çünki Heydər Əliyev qətiyyətli idi, təcrübəsi var idi. O üzdən hesab edirəm ki, 29 il əvvəl iyunun 15-də çox düzgün qərar verildi”.
Vidadi ORDAHALLI
