Rusiya xarici işlər işlər naziri Sergey Lavrovun Ermənistan və Azərbaycan yolları açıldıqdan sonra bu yollarda yerli qanunların tətbiq ediləcəyi barədə bəyanatı İrəvanda açıq-aşkar narahatlıq doğurub. Ekspertlər və siyasətçilər dəmir yolunda hansı rejimin tətbiq ediləcəyini, rüsumları, yolları kimin qoruyacağını, kimin - Ermənistanın, yaxud Azərbaycanın daha çox mənfəət əldə edəcəyini şərh edirlər.
Ermənistan rəsmiləri yolların bu ölkənin yurisdiksiyası altında olacağını iddia etməyə davam edir. Yəni Azərbaycandan Naxçıvana gedən nəqliyyat vasitələrini gömrük və sərhədçilər yoxlayacaq. Bu zaman Laçından Qarabağa gedən yolun azad olacağı iddia edilir. Ancaq İrəvanda buna niyə bu qədər çox inandıqları aydın deyil.
Ermənistan parlamentinin xarici işlər komitəsinin sədri, hakim partiyanın təmsilçisi Andranik Koçaryan bəyan edib ki, Ermənistandan keçən yollar Laçın dəhlizi məntiqi ilə fəaliyyət göstərə bilməz: “Nəqliyyat kommunikasiyaları açıldıqdan sonra Ermənistan yollarında Azərbaycan maşınları üçün problem olmayacaq, amma söhbət dəhlizdən getmir. Gömrük və ya pasport rejiminin tətbiq edilib-edilməyəcəyinə gəldikdə isə, sadələşdirilmiş rejim olacaq və Ermənistan bunun əleyhinə deyil. Bununla belə, yol Laçın dəhlizi məntiqi ilə fəaliyyət göstərə bilməz və hazırkı mərhələdə bu müzakirə edilmir”.
Madam ki, Ermənistandan keçən yol dəhliz statusundan olmayacaq, o zaman Laçından keçən yol niyə bu statusda olmalıdır?
“Ola bilsin ki, Andranik Koçaryan ictimaiyyəti sakitləşdirməkdən ötrü belə açıqlama verir”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən politoloq Məhəmməd Əsədullazadə hesab edir ki, Ermənistana dəhliz məsələsində xüsusi güzəştdən söhbət gedə bilməz: “Ermənistan tərəfinin 10 noyabr birgə bəyannaməsinin müddəalarına əməl etməsi mütləqdir. Sözügedən məsələ ilə bağlı ilk növbədə nəqliyyat və kommunikasiyaların açılması nəzərdə tutulur. İlk növbədə Laçın dəhlizində olan status Ermənistanın Azərbaycana verdiyi yolda da təmin edilməlidir. Ermənistan bunu sadələşdirilmiş prosedur kimi xarakterizə edir. Görünür, qarşı tərəf buna razıdır. İstənilən halda, biz onlara dəhliz verdiyimiz kimi, onlar da bizə belə bir imkan tanımalıdır. Ola bilsin ki, Andranik Koçaryan ictimaiyyəti sakitləşdirməkdən ötrü belə açıqlama verir. Bu da ola bilər. Hələ ki, erməni tərəfi formal açıqlamalar verir və praktiki addımlar atmır. Təbii ki, bu, manipulyasiyaya xidmət edir. Ümumiyyətlə, Zəngəzur dəhlizinin açılması mütləqdir. Bizə Ermənistan ərazisindən istifadə etmək onlarin təklifləri kimi maraqlarımıza uyğun deyil. Əgər erməni bunu təklif edirsə, deməli ziyanımızadır. Ona görə də Laçın dəhlizində yeni yolda Azərbaycan öz nəzarətini bərpa etməlidir. Ermənistan əldə edilən razılaşmalara əməl edilməsini təmin etməlidir. Bunun üçün isə Ermənistana təzyiq edilməlidir. Çünki qarşı tərəf yalnız gücün qarşısında hesablaşır”.
Bir sözlə, politoloq hesab edir ki, dəhliz məsələsində Azərbaycan daha qətiyyətli olmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
