Rusiya prezidenti Vladimir Putinin son açıqlamaları dünya miqyasında əsas müzakirə predmetlərindən birinə çevrilib. Belə ki, cari ilin fevral ayında Ukraynaya silahlı müdaxiləyə əmr verən Rusiya prezidenti ilk dəfə olaraq ölkəsinin indiki hədəfinin əraziləri qaytarmaq olduğunu deyib.
Vladimir Putin hazırkı hadisələri 350 illik ildönümü qeyd olunan Birinci Pyotrun dövrü ilə müqayisə edib: “Bir növ özümüzü müdafiə etməli olduğumuz, bunun üçün mübarizə aparmalı olduğumuz aydın bir şeydir. Birinci Pyotrun 350 illiyinə həsr olunmuş sərgidə idik. Demək olar ki, heç nə dəyişməyib. Qəribədir! Necəsə belə bir anlayışa gəlirsən. Birinci Pyotr Şimal müharibəsində 21 il vuruşdu. Elə gələ bilər ki, Birinci Pyotr İsveçlə döyüşüb və oradan nəyisə götürüb. Amma o heç nə götürməyib, geri qaytarıb. Bu, Peterburqun əsasının qoyulduğu bütün Ladoqa ərazisinə aiddir. O qaytarırdı! Bəli, elədir ki var! Sankt-Peterburqun qurulduğu yerdə Birinci Pyotr yeni paytaxtın təməlini qoydu. Avropa ölkələrinin heç biri bu ərazini Rusiya kimi tanımadı, hamı onu İsveç kimi tanıyırdı. Və orada əsrlər boyu fin-uqor xalqları ilə yanaşı, slavyanlar da yaşayırdı və ərazi Rusiya dövlətinin nəzarəti altında idi. Qərb istiqamətində də eynisi olub. Bu, Narvaya aiddir - onun ilk yürüşləri. Niyə oraya soxuldu axı? Qaytarırdı. Və gücləndirirdi. Bax bunları edirdi. Belə görünür ki, qaytarmaq və gücləndirmək bizim də payımıza düşdü. Görünür, bizim də qismətimizə düşüb ki, qayıdaq və güclənək”. Qeyd edək ki, Rusiya prezidenti Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisində gənc sahibkarlarla görüşüb. O, həmçinin orada Birinci Pyotra həsr olunmuş sərgiyə də baş çəkib. Putin yuxarıda dedikləri kontekstdə Ukraynaya qarşı müharibəni qeyd etməyib. Kreml müdaxilənin məqsədinin Ukrayna ərazisinin işğalı və rejimin dəyişdirilməsi olacağı sualına mənfi cavab verib. Putinin nümayəndəsi Dmitri Peskov deyib ki, Moskva əvvəlki kimi Volodimir Zelenskini ölkənin prezidenti hesab edir.
Eyni zamanda Ukraynanın işğal olunmuş bölgələrində Rusiya tərəfindən təyin olunmuş administrasiyalar Rusiyaya birləşmək sualı ilə referendum keçirmək planlarını açıqlayırlar. Bu bölgələrə Kreml administrasiyası rəhbərinin birinci müavini Sergey Kiriyenko baş çəkir. Bu səfərlərin şahidləri ona istinad edərək deyirlər ki, Kiriyenko referendumların keçirilməsini dəstəkləyir. Rəsmən isə Kreml bəyan edir ki, birləşmək haqqında məsələni Ukrayna regionlarının sakinləri həll etməlidir. Zelenski özü bildirir ki, Ukrayna qələbə əldə olunanadək döyüşəcək, Putinlə sülh danışıqlarını isə Rusiya qoşunlarının fevralın 24-də olan mövqelərinə qayıdacağı şərti ilə aparmağa razıdır. Kreml bu cür yanaşmanı rədd edir. İndi isə Putinin Birinci Pyotrla apardığı analogiya Ukraynanın Rusiya tərəfindən tutulmuş ərazilərinin geri qaytarılma ehtimalını aradan qaldırır. Rusiyanın "Agentstvo. Novosti" nəşri isə yazır ki, Birinci Pyotrun 350 illik yubileyindən sərkərdə Putinin obrazını yaratmaq üçün istifadə olunması planı işə düşüb. Yuxarlda qeyd edildiyi kimi, Putin "Birinci Pyotr. İmperiyanın doğulması" multimedia sərgisinə baş çəkib. Nəşr bu ziyarətin təsadüfi olmadığını qeyd edib, çünki Rusiyanın yüksək rütbəli rəsmiləri son zamanlar öz bəyanatlarında dəfələrlə birbaşa və ya dolayısı ilə Putinin atdığı addımları Pyotrun siyasəti ilə müqayisə ediblər.
Sərgini ziyarət etməzdən əvvəl Putin Moskvada elə həmin Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisində keçirilən "Gələcək üçün tarix. Pyotrun obrazı" beynəlxalq forumunun açılışı münasibətilə təbrikini göndərib. Təbrikində Putin Rusiya imperatorunu bütövlükdə özünü Vətənə xidmətə həsr etmiş və Rusiyanın qüdrətli, suveren dövlət kimi beynəlxalq nüfuzunu gücləndirə bilmiş vətənpərvər adlandırıb. Birinci Pyotrun dövrünü Ukrayna müharibəsi ilə hələ aprel ayında Rusiya xarici kəşfiyyat xidmətinin direktoru Sergey Narışkin müqayisə edib. Narışkin “Birinci Pyotr və onun dövrü” sərgisinin açılışında deyib: "Ən qudrətli hərbi qələbələrindən birini Birinci Pyotr Poltava döyüşündə qazanıb. Düşünürəm ki, o, şanlı zaporojyelilərin xələflərinin son otuz ildə bu torpaqları nə hala saldıqlarını bilsəydi, qəbrində çevrilərdi”. Putin isə Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisində gənc sahibkarlarla görüşündə Qərblə geosiyasi ziddiyyətlərin davam etdiriləcəyini də açıqlayıb: “Müasir dünyada dövlətlər ya suveren, ya da müstəmləkə ola bilər, aralıq dövlət yoxdur. Dünya sürətlə dəyişir. Və bir növ liderliyə iddialı olmaq üçün hər hansı bir ölkə, xalq, etnik qrup öz suverenliyini təmin etməlidir”. Onun sözlərinə görə, müstəmləkələrin sərt geosiyasi mübarizədə sağ qalmaq şansı yoxdur: "Əgər bir ölkə və ya bir qrup ölkə suveren qərarlar qəbul edə bilmirsə, o artıq müəyyən dərəcədə müstəmləkədir və müstəmləkənin belə sərt geosiyasi mübarizə şəraitində yaşamaq üçün tarixi perspektivi, şansı yoxdur.
Nahid SALAYEV
