Ermənistan, Qazaxıstan və Mərkəzi Asiyada ABŞ tərəfindən maliyyələşdirilən biolaboratoriyalar var. Belə bir açıqlama bu günlərdə Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov tərəfindən səsləndirlilib.
Lakin erməni hüquq müdafiəçisi Artur Sakunts hesab edir ki, ABŞ-ın maliyyələşdirdiyi biolaboratoriyalar mövzusu narahatlıqlar və təhlükələr baxımından sünidir, bunun heç bir əsası yoxdur. Onun sözlərinə görə, bu, Rusiya Federasiyasının müxtəlif ölkələrdə, o cümlədən Ermənistandakı müştəriləri vasitəsilə postsovet regionu ölkələrinə təzyiq göstərmək üçün rıçaq kimi istifadə etdiyi uydurma mövzudur: “Geosiyasi vəziyyətdən asılı olaraq bu mövzu müntəzəm şəkildə qızışır. Rusiya Ermənistanı da təcridolma sahəsinə köçürmək istəyir, biolaboratoriyalarla bağlı Lavrovun bəyanatı rüsvayçılıqdır”. Lakin elə Ermənistanın “Qraparak” nəşri yazır ki, əslində Kreml biolaboratoriyalarla bağlı İrəvana indi daha çox təzyiq etməyə başlayıb. Bundan irəli gələrək Ermənistan hökuməti çox əlamətdar qərar qəbul edib. Qeyd olunur ki, Ermənistan Fövqəladə Hallar Nazirliyinin təklifi ilə “Ermənistan Fövqəladə Hallar Nazirliyi və ABŞ Müdafiə Departamenti arasında bioloji silahların yaradılması üçün istifadə olunan texnologiyanın, patogenlərin və təcrübənin yayılmasının qarşısının alınması sahəsində əməkdaşlıq haqqında” razılaşmanı dəyişdirmək qərara alınıb: “2010-cu ilin sentyabrında imzalanmış müqaviləyə əsasən, Ermənistan profilaktik, qoruyucu və ya digər dinc məqsədlər üçün Ermənistanda toplanmış təhlükəli patogenlərin epidemioloji məlumatlarını və nümunələrini ABŞ-a təqdim etməyi öhdəsinə götürüb. Ancaq indi İrəvan bundan imtina etmək qərarına gəlib. Hakimiyyətdəkilər Rusiyanın qəzəbindən qorxurlar, yaxud Rusiyanın məcburiyyətinə itaət edirlər. Rusiya-Ukrayna müharibəsindən əvvəl də Rusiya dəfələrlə bəyan edib ki, ABŞ Ukraynada biolaboratoriyalar açıb, bioloji silahlar hazırlayıb və adi Ukrayna vətəndaşlarını sınaqdan keçirib. Müharibə zamanı bəzi sənədlər müsadirə olundu, Rusiya bununla dediklərini sübut etdi və indi Ermənistan bioloji sahədə ABŞ-la əməkdaşlıqdan imtina edir. Bu, Rusiyanın təşəbbüsüdür. Əgər “məxmərilər” ABŞ-a epidemiologiya və digər məlumatların ötürülməsində bizim üçün risq və təhlükə görsəydilər, 4 il ərzində bundan imtina edərdilər. Ermənistanda da biolaboratoriyalar var və çətin ki, Ukraynadakı biolaboratoriyalar ətrafında baş verən proseslər “məxmərilərin” sözügedən qərarı ilə bağlı olmasın”.
Bu fonda Ermənistanın “Past” nəşri biolaboratoriyalarla bağlı məsələdə İrəvanın ABŞ-a xəyanət etməsinin başqa bir mühüm səbəbdən də qaynaqlandığını yazır. Qeyd edilir ki, daxili siyasi vəziyyətdən çox narahat olan Nikol Paşinyan bu günlərdə xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan vasitəsilə Moskvaya unikal “sövdələşmə” təklif edib. Təklif ondan ibarətdir ki, iyunun 10-da İrəvana gələn Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov mövcud hakimiyyətə açıq şəkildə dəstəyini bildirsə, üstəlik təklifin “dozası” ilə müxalifətin ünvanına tənqid səsləndirsə, Paşinyan amerikalıları “ataraq” bioloji laboratoriyaların “qapıları”nı rusların üzünə açacaq: “Hökumətdəki mənbəmizin məlumatına görə, hələlik Rusiyadan yekun cavab gəlməyib, lakin Mirzoyana başa salıblar ki, sövdələşmə baş versə belə, bunun əksi olmalıdır, əvvəlcə laboratoriyalar, sonra tənqidlər”. Hər halda, Sergey Lavrovun səfərindən sonra biolaboratoriyalarla bağlı məsələnin dəqiq inkişaf axarı bəlli olacaq. İndilikdə dəqiq olan budur ki, Ermənistan biolaboratoriyalar məsələsində ABŞ-ın etimadını doğrultmur. Rusiya da biolaboratoriyaların mövcudluğundan ciddi narazıdır. Daha öncə Rusiyanın Ermənistandakı səfirliyi bəyanat yayaraq qeyd edib ki, Ukraynada biolayihələrdə iştirak edən strukturların Ermənistanda olması diqqətlə təhlil edilməlidir. Diplomatik nümayəndəliyin bəyanatında qeyd olunur ki, Rusiya bioloji təhlükəsizlik sahəsində Ermənistanla məhsuldar və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığı davam etdirir. Səfirlik onu da qeyd edib ki, ABŞ və müttəfiqləri Rusiya sərhədlərinin bilavasitə yaxınlığında, Ermənistanda nə etdiklərinin izahatını vermirlər. Və bu amil Rusiyanın bioloji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi kontekstində nəzərdən keçirilir.
Qeyd edək ki, Rusiya rəsmiləri ABŞ-ın Ukraynadan sonra Qafqazda, konkret olaraq Gürcüstanla Ermənistanda təhlükəli biolayihələr həyata keçirdiyini bəyan edirlər. Hər iki ölkədə Rusiya əleyhinə bioloji laborotoriyalar qurulduğu deyilir. Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan isə Rusiyanı sakitləşdirmək istəsə də istəyinə nail olmayıb. O bu xüsusda qeyd edib: “Ölkəmizdəki laboratoriyalarda Ermənistan vətəndaşları işləyir və onlar qanunvericilik çərçivəsində fəaliyyət göstərirlər. İşçilərin fəaliyyətləri dövlətin maraqlarına xidmət etməyə yönəlib”. O xatırladıb ki, baş nazir Nikol Paşinyanın fərmanına əsasən ölkədə biotəhlükəsizlik sahəsini əlaqələndirən işçi qrup fəaliyyət göstərir. Qrupun işini isə Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi əlaqələndirir. Qriqoryanın sözlərinə görə, qrup bütün beynəlxalq tərəfdaşlarla intensiv şəkildə işləyir: “Ermənistan tərəfi onların qaldırdığı bütün məsələlərə dolğun cavablar verib. Ermənistan və Rusiya arasında hətta biotəhlükəsizliyə dair hökumətlərarası anlaşma memorandumu imzalanıb. Ermənistan müxtəlif təhdidlərlə mübarizədə öz imkanlarını artırmaq məqsədilə biotəhlükəsizlik məsələlərində bütün tərəfdaşları ilə əməkdaşlığı davam etdirir”. Lakin bu yanaşma Rusiyanı qane etmir və Kreml biolaboratoriyaların bağlanmasını Ermənistandan tələb edir.
Nahid SALAYEV
