“Azərbaycan bir sıra ölkələrin enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində vacib rol oynayır”. Bunu Prezident İlham Əliyev Bakı Enerji Həftəsinin açılış mərasimində bildirib.
Dövlət başçısı qeyd edib ki, Beynəlxalq Xəzər Neft və Qaz Sərgisi mühüm rol oynayır və qlobal enerji oyunçularının diqqətini Azərbaycana yönəldib: “Azərbaycandan Gürcüstana ilk boru kəməri olan "Supsa"nın işə salınması vacib hadisə idi. Bu, bizə ixraca başlamaq imkanı yaratdı. Eyni zamanda, tərəfdaşlarımızla qaz yataqlarının, o cümlədən, “Şahdəniz” yatağının işlənməsinə başladıq və 2007-ci ildə Bakı-Tiflis-Ərzurum qaz kəməri işə salındı. Həmin vaxt ilk dəfə olaraq, Azərbaycan qazı Türkiyə və Gürcüstan bazarlarına ixrac olunmağa başladı. O vaxtdan etibarən Bakı-Tiflis-Ceyhan layihəsi və Azərbaycanın digər enerji infrastrukturları fasiləsiz işləyir. Əlbəttə ki, bu, proqnozlaşdırma, etibarlılıq, texniki və maliyyə baxımdan mürəkkəb bu cür genişmiqyaslı infrastruktur layihələri həyata keçirmək qabiliyyətimizi nümayiş etdirir". Bununla yanaşı, prezident vurğulayıb ki, Azərbaycan qazına olan tələbat kəskin artıb. Dövlət başçısı hər il Bakıda “Cənub Qaz Dəhlizi” Məşvərət Şurasının iclaslarının keçirildiyini xatırladıb: “Cənub Qaz Dəhlizi” artıq işləyir, indi yeni körpülər, yeni əlaqələr, interkonnektorlar üzərində işləmək, Avropanın qaz bazarında iştirakımızı genişləndirmək üzərində düşünməliyik. Bu gün, iyunun 1-nə olan vəziyyət tamamilə fərqlidir. Azərbaycan qazına olan tələbat kəskin artıb və əlbəttə ki, bu nəzərə alınmalıdır. Eyni zamanda, bizim potensial istehlakçılarımız başa düşməlidirlər ki, bir ilə böyük həcmdə qaz hasil etmək mümkün deyil, bunun üçün müqavilələr olmalı, danışıqlara başlanılmalı və sürətləndirilməlidir. İstehsalı artırmaq və mövcud infrastrukturu genşləndirmək üçün ənənəvi tərəfdaşlarımız olan enerji şirkətləri ilə işləmək lazımdır”. Bolqarıstanın energetika naziri Aleksandr Nikolov bunlar fonunda qeyd edir ki, Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır: “Azərbaycan təkcə Bolqarıstanda deyil, bütövlükdə Avropa qitəsində təbii qaz tədarükünün şaxələndirilməsi və enerji təhlükəsizliyinin yaxşılaşdırılması mənbəyi kimi çox vacibdir. Avropa ölkələri Azərbaycandan təbii qaz alır. Bu da Azərbaycanın Avropa ölkələri, o cümlədən Bolqarıstan üçün ticarət tərəfdaşı kimi proqnozlaşdırıla bilən, şəffaf və etibarlı ölkə olduğunu sübut edir. Ölkələrimiz arasında təbii qazın tədarükünə dair saziş 2013-cü ildə imzalanıb, tədarük müddəti isə 25 ildir. Belə uzunmüddətli əməkdaşlığımızın olması Azərbaycanın enerji təchizatı marşrutlarının və mənbələrinin şaxələndirilməsi və qitə ölkələrinin enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində Avropa prioritetlərini dəstəkləmək işinə sadiqliyini göstərir”.
Bütün bunlar o fonda baş verir ki, Rusiya bir-birinin ardınca Avropa ölkələrinin qazını kəsir. Məsələn, elə bu günlərdə “Qazprom” Niderland hökuməti adından qaz alqı-satqısı həyata keçirən “GasTerra”ya tədarükü tam dayandırıb. Rusiya şirkəti bu qərarını Niderland treyderinin rublla ödənişdən imtina etməsi ilə əlaqələndirib. Qeyd edək ki, “Qazprom” qaz ödənişlərinin rublla edilməsi ilə bağlı yeni qərardan sonra Polşa, Finlandiya və Bolqarıstana qaz ixracını dayandırıb. Belə bir vaxtda o da bəlli olub ki, Rusiya Danimarka və Almaniyaya da qaz tədarükünü dayandırıb. “Qazprom” şirkətindən bildirilib ki, Danimarkanın “Orsted” şirkətinə, eləcə də Almaniyanın “Shell Energy Europe Limited” şirkətinə qaz tədarükü dayandırılıb. Qaz tədarükünün dayandırılmasına səbəb şirkətlərin xammalın qiymətini rublla ödəməkdən imtina etmələri olub. Bu fonda Avropa Azərbaycana enerji sferasında əsas strateji tərəfdaşlarından biri kimi yanaşır. Avropa İttifaqı qarşıdakı dövr ərzində də Azərbaycanla qeyd edilən istiqamətdə əməkdaşlıq miqyasını genişləndirməkdə maraqlı tərəf olduğunu bəyan edir. Qurum Azərbaycanla enerji və nəqliyyat sahələrində son illər ərzində sürətlə inkişaf edən münasibətlərin daha da möhkəmlənmək potensialına malik olduğunu bəyan edir. Azərbaycan Avropanın yeni və alternativ enerji mənbəyidir. Avropa ilə yanaşı qardaş Türkiyənin, eləcə də qonşu Gürcüstanın təbii qazla təminatında Azərbaycan mühüm rol oynayır. Koronavirus pandemiyası dünyada enerji resurslarının hasilatına ciddi ziyan vursa da, Azərbaycan bu sahədə yenə mühüm nailiyyətlərə imza atmağı bacarıb. “Şahdəniz” konsorsiumunun 540 metr dərinlikdə yerləşən şərq-cənub cinahından hasilata başlaması da bunun daha bir real təsdiqidir. Hasilat üçün işlərin əsas hissəsi məhz pandemiya dövründə həyata keçirilib. Enerji sektoruna yatırılan yerli və xarici investisiyalar Azərbaycana bundan sonra da təbii qaz hasilatını artırmaq imkanı verir. Bu da ölkənin dünya, xüsusən də Avropa bazarlarında daha böyük həcmdə təbii qaz nəql etməsinə əsas yaradır. Digər tərəfdən, Azərbaycanın yaratdığı enerji infrastukturu ona qonşu olan bəzi ölkələri, məsələn Türkmənistan və İranı hasil etdikləri qazı məhz bu infrastruktur vasitəsilə dünya bazarlarına çıxarmaq imkanı verir. İndiki halda ölkəmizin Avropanın enerji təhlükəsizliyində fəal iştirakı Azərbaycanın həm regional, həm də qlobal miqyasda geosiyasi və geoiqtisadi mövqeyinə mühüm təsir göstərir, onu daha güclü hala gətirir.
Tahir TAĞIYEV
