Kifayət qədər mürəkkəb coğrafiyada yerləşməsinə baxmayaraq, Azərbaycan bu gün yerləşdiyi məkanı həyata keçirdiyi mühüm enerji və nəqliyyat layihələri ilə əsl tərəfdaşlıq məkanına çevirməyi bacarıb. Ölkəmizin bu uğuru dünya miqyasında ən böyük və güclü ölkələr tərəfindən də etiraf edilir.
Bunun daha bir əyani nümunəsini Amerika Birləşmiş Ştatlarının prezidenti Cozef Baydenin Prezident İlham Əliyevə ünvanladığı məktubdan da aydın görmək mümkündür.
Məktubda konkret məqamlar xüsusi diqqət cəlb edir. Əvvəla qeyd edək ki, məktub Amerika Birləşmiş Ştatları və Azərbaycan arasında qurulmuş diplomatik münasibətlərin 30 illiyinə təsadüf edir. Burada Bayden diqqəti ilk növbədə ona yönəldir ki, ABŞ və Azərbaycan bir çox sahələrdə güclü tərəfdaş olub. İndi də ABŞ Azərbaycanın sadiq tərəfdaşı olmaqda davam edir: “Amerika Birləşmiş Ştatları və Azərbaycan Respublikası arasında qurulmuş 30 illik diplomatik münasibətlər dövründə biz transmilli təhlükələrlə mübarizə, enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi, ikitərəfli ticarət və sərmayələrin təşviqi məsələlərində güclü tərəfdaş olmuşuq. Bakıda Beynəlxalq Xəzər Neft və Qaz Sərgisinə ev sahibliyi etdiyiniz vaxtda Sizi əmin etmək istəyirəm ki, Amerika Birləşmiş Ştatları Azərbaycanın sadiq tərəfdaşı olmaqda davam edir”. Ekspertlər bunu təsadüf hesab etmir. Məsələ burasındadır ki, beynəlxalq aləmdə böyük nüfuza malik olan Azərbaycanın Vətən müharibəsində qazandığı zəfər onun hərtərəfli güclü dövlət olduğunu bütün dünyaya sübut etdi. Dünya ölkələri isə hər zaman güclü dövlətlərlə əməkdaşlıqda maraqlı olurlar. ABŞ prezidenti Cozef Baydenin Prezident İlham Əliyevə göndərdiyi son məktubu deyilənləri bir daha sübut edir. Qeyd edək ki, bu, ABŞ dövlət başçısının son bir ildə Azərbaycan prezidentinə göndərdiyi sayca 5-ci məktubdur. Bundan əvvəl də Bayden 2021-ci ilin martın 18-də Novruz bayramı, həmin ilin mayın 24-də 28 May – Müstəqillik Günü, 2022-ci il martın 20-də isə yenə Novruz bayramı, cari il mayın 20-də Müstəqillik Günü və nəhayət, qeyd edildiyi kimi, Beynəlxalq Xəzər Neft və Qaz Sərgisi münasibətilə məktub göndərib. Bütün bunlar təsadüfi hesab edilmir.
Həqiqətdir ki, prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi uğurlu enerji strategiyası sayəsində Azərbaycanın iqtisadi imkanlarının artması ölkəmizin beynəlxalq aləmdə çox sayda tərəfdaş qazanmasına səbəb olub. Azərbaycan Avropanın və dünyanın bir çox ölkələrinin enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında önəmli rol oynayır. Bu da, öz növbəsində ölkəmiz, eləcə də regionda sabitlik və təhlükəsizliyinin təmin olunması üçün müstəsna əhəmiyyət kəsb edir. Bu gün Azərbaycan enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi istiqamətində çox ciddi işlər həyata keçirir. Məktubunda bu xüsusda ABŞ dövlət başçısı qeyd edir: “Bütün dünyada enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm dönüş nöqtəsini yaşadığımız bir dövrdə biz həm də təmiz enerjiyə keçidlə bağlı uzunmüddətli öhdəliklərimizi təmin etmək məqsədilə zəruri investisiya və dəyişikliklər edirik. Enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı məqsədlərimizə çatmaq üçün şaxələndirmə heç vaxt olmadığı qədər əhəmiyyətlidir və Azərbaycan bu məqsədə nail olmaq üçün regional səylərdə əsas rol oynamışdır. Azərbaycan həm də regional və qlobal bazarların sabitləşdirməsi baxımından Trans-Xəzər əməkdaşlığının nəhəng potensialının reallaşdırılmasında mühüm əhəmiyyətə malikdir. Eyni zamanda, Azərbaycan “Cənub Qaz Dəhlizi” vasitəsilə və Ukrayna üçün mühüm olan yanacağı təchiz etməklə də Avropanın enerji təhlükəsizliyinin sabitləşdirilməsinə kömək etməkdə həlledici rol oynayır”. Faktdır ki, “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinin dünya, o cümlədən Avropa üçün önəmi daha da artır. Azərbaycan üçün strateji əhəmiyyət kəsb edən bu layihə Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır və bu enerji dəhlizinin gələcəkdə genişləndirilməsi imkanları böyükdür. Bundan başqa, dayanıqlı və təmiz enerji güclərinin artırılması, yeni enerji marşrutlarının müəyyən edilməsi də dünya üçün mühümdür. Qeyd edilən fonda qlobal və regional enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında önəmli oyunçulardan olan Azərbaycan indi bərpa olunan enerji növlərinin inkişafı istiqamətində davamlı layihələr həyata keçirir. 2030-cu ilədək olan dövrdə Azərbaycan “yaşıl artım” ölkəsinə çevrilməyi və təmiz ətraf mühitə nail olmağı sosial-iqtisadi inkişafa dair milli prioritetlərdən biri kimi müəyyənləşdirib. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə isə böyük enerji potensialı uğurlu “yaşıl enerji” layihələrinin həyata keçirilməsi və regionda enerji təhlükəsizliyi üçün geniş perspektivlər vəd edir. Bu məqsədlər üçün aparıcı beynəlxalq şirkətlərlə birlikdə artıq Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda “yaşıl enerji” zonası üçün konseptual layihələr hazırlanıb, müasir bərpa olunan enerji mənbələrindən ibarət unikal “yaşıl enerji zonası” konsepsiyasının yaradılması davam etdirilir. Nəhəng təbii qaz ehtiyatları ilə yanaşı, bərpa olunan enerji potensialı Azərbaycana “yaşıl artım” ölkəsinə çevrilmək üçün mühüm imkanlar vəd edir.
Xatırladaq ki, Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının “ACWA Power” şirkəti bu ilin yanvarında Azərbaycanda 240 meqavat gücündə “Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının tikintisinə start verib. Martın 15-də isə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin “Masdar” şirkəti tərəfindən Azərbaycanda inşa ediləcək 230 meqavat gücündə Qaradağ Günəş Elektrik Stansiyasının təməli qoyulub. “Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının ardınca Qaradağ Günəş Elektrik Stansiyasının inşasına başlanması ondan xəbər verir ki, Azərbaycanda bütün bərpaolunan enerji növlərinin istehsalı inkişaf etdiriləcək. Çünki buna həm ölkənin iqlimi və təbii-coğrafi şəraiti imkan verir, həm də Azərbaycandakı iqtisadi mühit münbitdir. Ölkəmizdə vaxtında aparılmağa başlanılan dərin islahatlar, sənayeləşmə siyasəti, biznes mühitinin yaxşılaşdırılması və xarici sərmayənin cəlb edilməsi istiqamətində vaxtında atılan addımlar bu gün özünün əməli nəticələrini verməkdədir. Onu da qeyd edək ki, Azərbaycanda növbəti onillik üçün sosial-iqtisadi inkişafın beş milli prioriteti müəyyən edilib. Həmin prioritetlərdən biri təmiz ətraf mühit və “yaşıl artım” ölkəsi adlanır. Bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafi təmiz ətraf mühit üçün zəruridir. Çünki dünyada atmosferə buraxılan, qlobal istiləşmə və iqlim dəyişikliyinə əsas səbəb kimi qiymətləndirilən karbon dioksid və ya istixana qazı tullantıları ənənəvi enerji növlərindən əmələ gəlir. Bu baxımdan bərpaolunan enerji mənbələri ətraf mühitin və ekologiyanın təmizliyinin qorunması üçün önəmlidir. Bütün bunlara ABŞ prezidenti də xüsusi diqqət edir və məktubunda yazır: “Mən Azərbaycanın tam potensialına nail olunması, o cümlədən şaxələndirilmiş iqtisadiyyatın təşviqi, bərpa olunan enerji mənbələrinə investisiyaların yatırılması ilə iqlim dəyişikliyinə qarşı mübarizədə qlobal məqsədlərə töhfənin verilməsi, qanunun aliliyi və hesabatlılığın möhkəmləndirilməsi, Azərbaycan xalqının yaşayış standartlarının yüksəldilməsi istiqamətində Sizin davamlı addımlarınızı alqışlayıram. Amerika Birləşmiş Ştatları bizim davamlı tərəfdaşlıq və əməkdaşlığımıza sadiqdir”. Bu həm də onu göstərir ki, Azərbaycan beynəlxalq aləmdə etibarlı tərəfdaş kimi tanınıb və dünya ölkələri məhz bu səbəbdən ölkəmizlə davamlı əməkdaşlığa maraq göstərirlər. ABŞ-ın ölkəmizlə münasibətləri genişləndirmək istəyinin olması bir daha sübut edir ki, Azərbaycan regionun lider dövlətidir.
Samirə SƏFƏROVA
