Aparılan hesablamalar göstərir ki, Ukraynadakı müharibə və Hindistanın son həftələrdə buğda ixracına qadağa qoyması səbəbindən dünyada anbarlarda cəmi 10 həftəlik buğda qalıb. BMT Təhlükəsizlik Şurasında qida təhlükəsizliyi üzrə ekspert Sara Menker də qeyd edir ki, Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi bu problemi daha dərinləşdirib: “Rusiya-Ukrayna müharibəsi ərzaq təhlükəsizliyi böhranına səbəb olmadı, sadəcə olaraq, uzun müddətdir yanan alovun üzərinə yanacaq əlavə etdi. Sabah müharibə başa çatsa belə, razılaşdırılmış tədbirlər olmadan bizim ərzaq təhlükəsizliyi problemimiz tezliklə aradan qalxmayacaq”.
Xatırladaq ki, ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken Rusiyanı Ukraynadan buğda ixracına mane olmaqda ittiham etsə də, Rusiya bunu qəti şəkildə rədd edib. Blinken iddia edir ki, Moskva buğdanı müharibədə silah kimi istifadə edir. Kremlin mətbuat katibi Dmitri Peskov isə qeyd edir ki, Qərb özü Ukraynadan buğda daşınmasına maneə olan qanunsuz qərarları ləğv etməlidir. Onun sözlərinə görə, Rusiya Ukraynadan buğda daşınmasına maneə törətməsi ilə bağlı ittihamları qəbul etmir: “Rusiya Federasiyası Ukraynadan buğda daşınmasına maneçiliklə bağlı ünvanına səslənən ittihamları qətiyyən qəbul etmir. Qərbin qərarları blokadaya gətirib çıxarıb. Qərb Ukraynadan buğda daşınmasına əngəl olan qanunsuz qərarları ləğv etməlidir”. Qanunsuz qərarlar deyilərkən Kreml Rusiyaya qarşı sanksiyaları nəzərdə tutur. Görünən budur ki, sözügedən məsələdə Rusiya istəyinə çatmaq üzrədir. İtaliya baş naziri Mario Draqinin açıqlamaları da bunu təsdiq edir. O bildirib ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putin Ukrayna limanlarını blokadadan çıxarmağı müzakirə etməyə hazırdır: “Putin mənə dedi ki, limanlar ukraynalıların minalaması səbəbindən bağlıdır. Təbii ki, bu, rus gəmilərinin Ukraynaya hücumunun qarşısını almaq üçün edilib. Bir tərəflə limanların minalardan təmizlənməsi, digər tərəflə isə həmin zaman hücum etməməsi üçün danışıqlar aparmaq vacibdir”. Baş nazir bildirib ki, Ukraynanın buna hazır olub-olmadığını bilmək üçün Zelenski ilə danışmaq istəyir. Draqi Ukrayna limanlarında milyonlarla sentner taxılın tədarük üçün gözlədiyini bildirib: “Amma Putin mənə dedi ki, bu, ərzaq böhranını həll etməyə kifayət deyil”. Qeyd edək ki, Putin bundan öncə Rusiyaya qarşı siyasi sanksiyalar götürüləcəyi halda Ukrayna limanlarının blokadasını qaldıra biləcəyini açıqlayıb. Dünyada isə qidalıq buğda böhranı getdikcə dərinləşməkdədir. Əsas buğda ixracatçılarından biri olan Ukraynada müharibə gedir, ölkənin milyon tonlarla məhsulu minalanma səbəbindən limanlardan ayrıla bilmir, Rusiya qidalıq buğdanın ixracına qadağa qoyub, Çin və Hindistan da buğda ixracını məhdudlaşdırıb. Rusiya bu vəziyyətdən maksimum istifadə etməyə və ixrac qadağasını ləğv etdirməyə çalışır. Qərb artıq bununla barışmaq məcburiyyətində qalıb.
Almaniya prezidenti Frank-Valter Ştaynmayer bu durumda Ukraynadakı vəziyyətlə bağlı dünyanın müxtəlif regionlarında kütləvi aclıq təhlükəsi barədə xəbərdarlıq edib: "Dünyanın bir çox bölgələri, xüsusilə Şərqi və Cənubi Afrika qarşıdakı aylarda aclıq və ölüm təhlükəsi ilə üzləşir". Eyni zamanda o, Rusiyanın Ukraynadakı müharibəsinin nəticələrinin torpaqların quruduğu və münbitləşdiyi bölgələrə mənfi təsir etdiyini iddia edib. Almaniya prezidenti əlavə edib ki, milyonlarla ton taxılın Ukrayna limanlarında blokadada olması səbəbindən bu məhsulun dünya qiymətləri kəskin artıb. Böyük Britaniya isə Müdafiə Nazirliyi kəşfiyyat məlumatlarına əsaslanaraq bildirir ki, müharibə başlayandan bəri Odessaya və ya Odessadan ticari gəmilərin əhəmiyyətli fəaliyyəti olmayıb: “Rusiyanın əsas Qara dəniz limanlarının sonradan dəniz blokadası alması ticari gəmiçilik sənayesini ərazidə fəaliyyət göstərməkdən çəkindirib. Ukraynanın qurudan ixrac mexanizmlərinin Rusiyanın blokadası nəticəsində yaranan gəmiçilik qabiliyyəti çatışmazlığını əvəz etmək ehtimalı çox azdır. Sonucda Ukrayna taxıl ehtiyatlarının önəmli hissəsi ixrac oluna bilmir və saxlancda qalır. Qarşıdurma artıq qlobal taxıl qiymətlərinə dolayı təzyiq göstərib. Rusiyanın dəniz blokadası təhlükəsi kommersiya gəmilərinin Ukrayna limanlarına girişini əngəlləməkdə davam etsə də, sonucda tədarük çatışmazlığı bir çox əsas məhsulların qiymətini daha da artıracaq”. MT-nin mayın 1-nə olan məlumatına görə, hazırda Ukrayna limanlarında ixrac üçün nəzərdə tutulmuş 4,5 milyon ton taxıl qalıb. Daha çox taxıl ehtiyatının Odessa limanında qaldığı bildirilir. Avropa Komissiyasının rəhbəri Ursula fon der Layen isə vurğulayır ki, Ümumdünya İqtisadi Forumu dünyanı təhlükə altına alan Rusiyanın Ukraynada apardığı müharibənin fəsadlarını nəzərdən keçirməlidir: “Məhz bu səbəbdən Rusiya işğalına qarşı mübarizə dünya ictimaiyyətinin qarşısında duran vəzifədir. Müxtəlif enerji mənbələrinə ehtiyac duyduğumuz kimi, taxıl, litium və metal silisium kimi vacib materialların bir neçə istehsalçısından son dərəcə asılı vəziyyətdəyik”. Məhz bunlar fonunda dünyanı aclıqdan xilas etmək üçün Qərbin Rusiyaya qarşı sanksiyaları yumşaltması gözlənilir.
Tahir TAĞIYEV
