Ermənistanda ictimai-siyasi müstəvidə vəziyyət getdikcə gərginləşir, müxalifət istənilən yolla, o cümlədən yeni “rəngli inqilab” vasitəsilə hakimiyyətə gəlməyə can atır. Bunun üçün, həmişəki kimi, Ermənistanda “Qarabağ kartı”ndan istifadə edilir.
Qeyd edilən xüsusda Ermənistanın “1in.am” nəşri yazır: “Bu günlərdə İrəvan küçələrində itaətsizlik hərəkatına başlayan parlament müxalifəti hakimiyyətə gələcəkləri halda 1994-cü ildəki danışıqlar miqyasına qayıdacaqlarını bəyan edib. Elə o vaxtdan sonra, daha doğrusu, Levon Ter-Petrosyanın devrilməsi ilə nizamlanma prosesi ikitərəfli xarakter alıb, birbaşa Ermənistan-Azərbaycan səviyyəsində olub. Azərbaycan sonralar bu səhvə görə öz sərt siyasətini mərhələ-mərhələ qurub, onu neft-qaz resursuna, nəticədə maliyyə, iqtisadi və geosiyasi dividendə çevirib. Bütün bunların əsası danışıqlar çərçivəsinin itirilməsi ilə qoyuldu, o zaman Ermənistanın siyasi rəhbərliyi Qarabağın mövcudluğunun daha güclü və effektiv olmasının özünün iştirakı ilə mümkünlüyünə qərar verdi. Məsələn, Robert Köçəryan bəyan etdi ki, Ermənistanın danışıqlar apardığını görən Qarabağ erməniləri özlərini daha müdafiə olunmuş hiss edəcək. Bu tənzimləmələr altında yalnız bir sadə impuls var idi: Ermənistanda qurulan totalitar sistem Qarabağı həmin totalitarizmə daxil etmədən yaşaya bilməzdi. Bu mənada, Qarabağdakı qurum Ermənistanda totalitar idarəçiliyə maneə idi. Diplomatik və siyasi nöqsanlara görə Ermənistana qarşı ağır müharibədən sonra İrəvan çox şeyə sıfırdan başlamaq məcburiyyətində qaldı və hazırda problem həqiqətən də son dərəcə mürəkkəbdir. Elə bu fonda Azərbaycan xarici işlər nazirinin müavini Xələf Xələfov öz bəyanatı ilə sözün əsl mənasında Ermənistanın gec-tez anklavları qaytaracağına eyham vurub. Xələf Xələfov bildirib ki, demarkasiya komissiyasının fəaliyyəti nəticəsində, digər məsələlərlə yanaşı, Qazax rayonunun 7 kəndi və Kərki Azərbaycana qaytarılmalıdır. Rəsmi İrəvan Bakının bəyanatlarına fövqəladə və səlahiyyətli səfir Edmon Marukyan səviyyəsində cavab verib. Marukyan bildirib ki, erməni tərəfi Ermənistanda nə vaxtsa de-yure Azərbaycan anklavının olması ilə bağlı heç bir hüquqi əsasa malik deyil. O qeyd edib ki, bu məsələlər müzakirə edilməli, delimitasiya və demarkasiya prosesində həll edilməlidir. Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan da müxalifətin səsləndirdiyi anklavların mümkün mübadiləsinə toxunaraq bu barədə danışıb. Sonuncu bildirib ki, hər iki tərəfdə anklav olduğundan, anklavlar məsələsi indiyədək qaldırılmayıb. Əslində Təhlükəsizlik Şurasının katibi 1920-ci illərin xəritələri əsasında deyil, 1970-1980-ci illərin xəritələri əsasında danışır. Proseslərin gedişi göstərir ki, Azərbaycan Qarabağ üzərində nəzarəti bərpa etdikdən sonra anklavlarda da istəyinə çatacaq. Ermənistan isə bu siyasi ziddiyyətlər fonunda daha da gücsüzləşir”.
Ermənistanın keçmiş müdafiə nazirinin müavini Artak Zakaryan da hesab edir ki, proses İrəvanın əleyhinə işləyir: “Vəzifə Ermənistanın regionda yerini və rolunu bərpa etmək, eləcə də mövcud hakimiyyət tərəfindən dağıdılmış təhlükəsizlik sisteminin bütün elementlərinin əməkdaşlığını bərpa etməkdən ibarətdir. Ermənistan hakimiyyəti Qarabağ məsələsi ilə bağlı öz mövqelərini aydınlaşdıra bilmir, ziddiyyətli bəyanatlar verir. Ermənistan hakimiyyətinin nümayəndələri Bakının məsələləri beynəlxalq aləmdə təqdim etmək cəhdlərinə adekvat cavab vermirlər. Bu halda Azərbaycan Rusiya sülhməramlılarının mandatının uzadılmaması üçün əlindən gələni edəcək. Deməli, bununla da Bakı Qarabağ üzərində tam nəzarətə malik olacaq”. Qarabağdakı separatçı rejimin “milli assambleyası”nın “ədalət fraksiyası”nın üzvü Metakse Akopyan da bu məsələdə bədbindir. O qeyd edir ki, Ermənistanın Azərbaycanın 5 prinsipdən ibarət təklifinə cavab verməsindən sonra Xankəndidən səs-küylü xəbər gözləmək olar: “Özünü “DQR” adlandıran respublikanın bütün “nazirləri”, “prezidenti”, “deputatları” təcili olaraq Xankəndini azad etməli olacaqlar. İrəvanın Azərbaycanın təklif etdiyi beş bəndə cavabının təfərrüatını yalnız Bakı onları qəbul etdikdən sonra ictimaiyyətə təqdim etməsi artıq erməni xalqı üçün bir işarədir. İndi nəsə etməyə cəhd göstərmək belə mənasızdır. Bu bəndlərdə “DQR” lehinə heç bir müddəa görmədim. Ümumiyyətlə, bizə göstərildi ki, bütün bunların artıq heç biri olmayacaq. İrəvan Qarabağı rəsmən Azərbaycanın bir hissəsi kimi tanıyıb. Bu onu göstərir ki, biz hamımız Ermənistana qayıtmalı olacağıq”.
Xatırladaq ki, Bakı Ermənistanın 5 təklifə 6 təkliflə cavabını “absurd yanaşma” adlandırıb. Ermənistan Respublikaçılar Partiyasının sədr müavini Armen Aşotyan da Bakının haqlı olduğunu bildirir: “Bu günlərdə İrəvanın da təklifləri açıqlandı və səmimi etiraf etməliyəm ki, bu tamamilə biabırçılıqdır”. Aşotyan qeyd edib ki, uzun müddət heç kim Azərbaycana və beynəlxalq ictimaiyyətə Ermənistanın siyasi, diplomatik düşüncəsini, potensialını ələ salmaq üçün belə imkan verməyib: “Nikol yalan deyir, Ararat yalan deyir, indi Edmon da onlara qoşulub. Ermənistan MDB-yə daxil olarkən Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımırdı, çünki ərazi bütövlüyü beynəlxalq strukturlara daxil olarkən tanınmır, ikitərəfli münasibətlər çərçivəsində tanınır. Azərbaycan istədiyini alır”.
Samirə SƏFƏROVA
