Türkiyəyə qarşı adətən ədalətsiz mövqe sərgiləyən İsveç və Finlandiya artıq özləri bundan ciddi zərər görməyə başlayıblar. Belə ki, adıçəkilən ölkələrin NATO-ya üzvlüyü artıq Türkiyədən asılı vəziyyətə düşüb. Ankara isə terrorçu hesab etdiyi şəxsləri himayə edən bu ölkələrin NATO-ya üzvlüyünü dəstəkləməsinin mümkünsüz olduğunu bildirir.
Məsələ ilə bağlı Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan əlcəzairli həmkarı Abdulməcid Tebbune ilə birgə mətbuat konfransında ölkəsinin mövqeyini dəqiq ifadə edib: “Bu günlərdə ölkələrimizin xarici işlər nazirləri arasında müəyyən görüşlər olub. Amma mən çox açıq, aydın və səmimi bir söz deməliyəm. Baxın, hər iki ölkəyə qarşı açıq və birmənalı mövqe var. Bu, terror təşkilatları ilə bağlıdır. Onlar terror təşkilatlarına qarşı “əleyhinəyik” desələr də, əməldə bəzi terrorçularu təslim etməyəcəklərini bildirirlər. İsveç artıq terror təşkilatlarının inkubasiya mərkəzidir, terrorçuları parlamentlərinə gətirir, orada danışdırır, xüsusi dəvətnamələr verirlər. Hətta parlamentlərində PKK tərəfdarları da var. Nəyə güvənəcəyik? Türkiyəyə qarşı sanksiya tətbiq edən ölkələrin təhlükəsizlik təşkilatı olan NATO-ya daxil olmaqlarına “hə” deyə bilmərik. Onda NATO təhlükəsizıik təşkilatı deyil, terrorçuların təmsilçilərinin çoxaldığı bir yer olar. Buna “hə” demək mümkün deyil”. Ərdoğan bir daha qeyd edib ki, rəsmi Ankara Finlandiya və İsveçin NATO üzvlüyünə razı olmayacaq, çünki bu iki ölkə respublikanın terror təşkilatlarının üzvlükdə şübhəli bilinən şəxslərin ekstradisiyası tələbini yerinə yetirməkdən imtina edib. Xatırladaq ki, Türkiyə Finlandiya və İsveçi PKK terror təşkilatı ilə əlaqələrdə ittiham edir. Ölkənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu NATO-nun diplomatik departamentlərinin rəhbərlərinin görüşündə Finlandiya və İsveçin PKK terror təşkilatı ilə əlaqələrilə bağlı narahatlığını tərəfdaşlarının diqqətinə çatdırıb. O qeyd edib ki, Türkiyə NATO-nun genişlənməsinə etiraz etmir, terroru dəstəkləyən ölkələrə qarşı çıxır. İsveçin xarici işlər naziri Ann Linde və Finlandiyanın xarici işlər naziri Pekka Haavisto Mövlud Çavuşoğlu ilə NATO xarici işlər nazirlərinin Berlində qeyri-rəsmi toplantısı çərçivəsində danışıqlar aparıb və şimal ölkələrinin alyansa daxil olma ehtimalını müzakirə edib. Ann Linde qeyd edib ki, görüşlərdə heç bir razılıq əldə olunmayıb və tərəflər bu mövzu barədə danışıqları davam etdirəcək: “Fərqli fikirlərimiz var, amma PKK-nı terror təşkilatı hesab etdiyimizi açıq şəkildə bildirdik. Bir çox digər NATO müttəfiqləri kimi, biz də digər kürd təşkilatları ilə danışıqlar aparırıq”. O əlavə edib ki, tərəflərin diplomatları bu məsələ ilə bağlı dialoqu davam etdirəcək. Amma Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan açıq bildirir ki, Ankara Finlandiya və İsveçin NATO-ya daxil olması ehtimalını müsbət hesab etmir, çünki Skandinaviya ölkələri PKK terror təşkilatının üzvləri üçün qonaq evidir. NATO üzvü olmaq istəyən İsveç və Finlandiya bundan əvvəl Türkiyənin 33 terrorçunun təhvil verilməsi ilə bağlı sorğusunu qəbul etməyib.
“TRT Haber” qeyd edir ki, söhbət FETÖ terror təşkilatının üzvləri və PKK terrorçularından gedir. Məlumata görə, Türkiyə Finlandiyadan 6-sı FETÖ-çü, 6-sı PKK-çı olmaqla 12 nəfər, İsveçdən 10-u FETÖ, 11-i PKK üzvü olmaqla 21 nəfərin ekstradisiyası ilə bağlı prosesə başlayıb. Belə ki, məhkəmə qərarları və sübutlar əsasında ekstradisiya ilə bağlı edilən 33 sorğunun heç birinə müsbət cavab verilməyib. Ekstradisiya tələblərindən 19-u rədd edilsə də, 5 halla bağlı, ümumiyyətlə, cavab verilməyib. 2-si Finlandiya və 7-si İsveçlə bağlı olmaqla 9 ekstradisiya sorğusu üzrə proses hələ də davam edir. Bu da Türkiyənin həmin ölkələrlə bağlı ciddi narazılığına yol açıb. Baş verənlər artıq NATO-da ciddi əndişə yaradıb. NATO baş katibi Yens Stoltenberq Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu ilə telefon danışığından sonra baş verənlərə belə münasibət bildirib: “Xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu ilə ən yaxın tərəfdaşlarımız Finlandiya və İsveçin NATO-ya üzvlük üçün müraciət qərarları haqqında danışdım. Türkiyə dəyərli müttəfiqdir və hər hansı bir təhlükəsizlik narahatlığı həll edilməlidir. Biz bu tarixi anda bir yerdə olmalıyıq”. Baş verənlər Rusiyada da xüsusi diqqətlə izlənilir. Qeyd edək ki, Rusiya da İsveç və Finlandiyanın NATO üzvlüyünə qarşıdır. Rusiya prezidenti Vladimir Putin Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) sammitində bu xüsusda bildirib: “NATO özünün geosiyasi siyasətindən kənara çıxır, digər regionlarda siyasətə təsir etməyə çalışır. Bu bizdən diqqətli olmağı tələb edir”. Finlandiya və İsveçin NATO-ya qoşulması haqqında danışan Putin Rusiyanın bu dövlətlərlə probleminin olmadığını, bu dövlətlər hesabına genişlənmənin Rusiya üçün bilavasitə təhlükə yaratmadığını vurğulayıb. Bununla belə, o qeyd edib ki, bu ərazidə hərbi infrastrukturun genişlənməsi Rusiyanın cavab reaksiyasına səbəb olacaq: “Bu reaksiyanın necə olacağına yarana biləcək təhlükələrdən çıxış edərək qərar verəcəyik”. Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Sergey Ryabkov isə daha sərt mövqe sərgiləyib: “Finlandiya və İsveçin NATO-ya daxil olması çox böyük fəsadları olan səhv olardı”.Onun sözlərinə görə, İsveç və Finlandiyanın Alyansa daxil olmasından sonra hər iki ölkənin təhlükəsizliyi güclənməyəcək: “Heç kimsənin Rusiyanın vəziyyətlə barışacağına dair illüziyası olmamalıdır. Moskvanın reaksiyası isə Stokholm və Helsinki tərəfindən atılan konkret addımlardan asılı olacaq”.
Nahid SALAYEV
