Ermənistanın bir ölkə kimi Rusiyadan tarixən siyasi, iqtisadi asılılıqda olması heç kimə sirr deyil. Bu həm də Ermənistanın həm iqtisadi, həm də siyasi olaraq yetkin dövlətə çevrilə bilməməsinin göstəricisidir. Məhz bunlar fonunda Rusiyaya qarşı yeni Qərb sanksiyalarının tətbiq ehtimalının artdığı bir zamanda, ekspertlərin fikrincə, Ermənistan rus iqtisadiyyatından sözün əsl mənasında qidalanan bir ölkə kimi çox mürəkkəb bir vəziyyətə düşə bilər.
Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar Ermənistan üçün məhvedici ola bilər. Təkcə bir məqamı qeyd etmək kifayətdir ki, Rusiya bu gün Ermənistanı enerji ilə təmin edən yeganə investordur. Bununla əlaqədar sanksiyaların dolayı nəticələri erməni iqtisadiyyatının bütün sferalarında əksini tapacaq və bütün istiqamətlərdə potensial şəkildə hiss ediləcək. Erməni ekspert Arbak Xaçatryan da da bununla razılaşır: “Mən təhlükələrdən dəfələrlə danışmışam, qeyd etmişəm ki, yanvarın ortalarından fevrala kimi qaynar hadisələr gözlənilir. Həmin qaynar nöqtələrin harada olacağı bəlli olmasa da, Rusiya-Qərb qarşıdurmasının qaçılmaz olduğu açıq-aydın idi”. Onun sözlərinə görə, məsələnin başqa tərəfi Ermənistanın Qərbin qəzəbinə tuş gələ biləcəyidir: “Hamıya aydındır ki, Ermənistan Rusiyanın təsir zonasındadır və heç kim baş qaldıra bilməz. Putin Avropaya və ABŞ-a ultimatum verir, qırmızı xətlər çəkilib və müharibə tamamilə mümkündür. Qərb Rusiyanın Çinlə ittifaqa girməsi üçün hər şeyi etdi, eyni şey XIII əsrdə də oldu, ruslar avropalılara deyil, monqol-tatarlara qoşuldu. İndi həmrəylik olmasa, böyük təhlükələr gözlənilir ki, bu da təkcə Ukrayna ilə məhdudlaşmayacaq. Bu gün vəziyyət o yerə çatıb ki, böyük müharibə istisna edilmir. Rusiya mövcud sanksiyalar qarşısında ayaqda qalmaq məsələsini gündəmə gətirir. Rusiya hər şeyi itirə bilər, amma vəziyyət elədir ki, bu gün hər yerdə müharibə nöqtələri ola bilər”. Erməni ekspert vurğulayıb ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsi baş verərsə, Ermənistan zərbə altına düşəcək, Lavrovun zəngi gecikməyəcək: “Ermənistana desələr ki, KTMT oraya qoşun yeritsin, Ermənistanın başqa yolu qalmayacaq. Lavrov və ya Uşakovun standart zəngi gecikməyəcək. Amma mən Moskvada dəfələrlə bu məsələni qaldırmışam, tutaq ki, Ermənistanı saray etdiniz, bu 20-25 ildə nə qazandınız? Əgər ölkə zəifdirsə, alternativiniz yoxdur. Lavrovun zənginə başqa cavab verə bilməzsən. Ermənistanın manevr etmək imkanı yoxdur. Bu halda Qərbin bizə münasibəti daha da pisləşəcək”.
Erməni ictimai xadim Babken Arutyunyan da eyni mövqeni bölüşür: “Donbas və Luqanskın mülki əhalisi Rusiyaya təxliyə edilir, müharibə vəziyyəti var, müxtəlif ölkələrin birlikləri tərəfindən qiymətləndirmələr aparılır, addımlar atılır. Ermənistanın “cəsarətli” səlahiyyətliləri isə öz kefləri və fotosessiyaları ilə məşğuldur. Allah eləməsin, genişmiqyaslı müharibə başlasa, sanksiyalar tətbiq edilsə, yollar bağlansa, bunun nəticəsini hamımız öz üzərimizdə hiss edəcəyik. Mövcud olmayan hakimiyyətimiz ümumiyyətlə müharibə zonasında olan Ermənistan vətəndaşlarının və ermənilərin təxliyəsi, onlara yardım göstərilməsi və başqa məsələlər üzrə hansı addımları atır? Hansı iqtisadi və siyasi hazırlıqlar aparılır? Şübhəsiz ki, ciddi heç bir şey yoxdur. Ən pisinə hazırlaşaq”. Ermənistan Mərkəzi Bankının sədri Martin Qalstyan isə etiraf edir ki, Rusiyanın SWIFT beynəlxalq ödəniş sistemindən mümkün ayrılması Ermənistan iqtisadiyyatına ağır təsir göstərəcək. Qərbin Rusiya Federasiyasına qarşı sanksiyalarının sərtləşdirilməsinin Ermənistana təsiri ilə bağlı sualı cavablandıran Qalstyan qeyd edib ki, geosiyasi proseslərin Ermənistan üçün əlverişsiz inkişafı 2022-ci ildə ən arzuolunmaz hadisələrdən birinə çevrilə bilər. Onun sözlərinə görə, Ermənistan iqtisadiyyatına təsirin səviyyəsi və miqyası Rusiyaya qarşı hansı sanksiyaların tətbiq olunacağından asılı olacaq: “Sanksiyalar maliyyə sektorunu, eləcə də “Şimal axını-2” layihəsinin dayandırılmasını əhatə edərsə, bu halda Rusiya, çox güman ki, milli valyutanı devalvasiya edəcək, nəticədə biz Rusiya iqtisadiyyatına rəqabət qabiliyyətliliyimizi müəyyən dərəcədə itirəcəyik”. O, daha ciddi risqlərin maliyyə sektorundan gəldiyini vurğulayıb. Daha əvvəl erməni politoloq Qevorq Melikyan da bildirib ki, Ermənistan Rusiya iqtisadiyyatından asılıdır və rus iqtisadi böhranının mənfi təsirləri bu ölkə üçün qaçılmazdır: "İdxal məsələləri və transferlər haqqında danışarkən bu prosesin Ermənistana birbaşa təsiri var. Sanksiyalar Ermənistana birbaşa təsir göstərməsə də, Rusiya üçün birinci iqtisadi tərəfdaş olan Ermənistana dolayı təsirləri olacaq. Ticarət dövriyyəsi kəskin şəkildə aşağı düşə bilər. Sanksiyalar Rusiyanın Ermənistandakı investisiyalarını təhlükə qarşısında qoyacaq. Ciddi maliyyə problemləri ilə üz-üzə qalacaq Rusiya şirkətləri Ermənistandakı sərmayələrini də geri çəkə bilər. Bunlar bölgədə və Ermənistanda sabitliyi poza biləcək addımlardır. Nikol Paşinyanın başçılıq etdiyi hökumət Qərbin xəbərdarlıqlarına baxmayaraq Rusiya ilə əməkdaşlığı davam etdirsə, Ermənistanı hədəfə gətirəcək. Çünki təkcə Rusiya yox, Rusiya ilə əməkdaşlıq edən dövlətlər də Qərbin, xüsusən də ABŞ-ın hədəfindədir".
Samirə SƏFƏROVA
