Bir sıra qeyri-hökumət təşkilatlarının (QHT) rəhbərləri son vaxtlar maliyyə çatışmazlığı ucbatından səmərəli fəaliyyət göstərə bilmədiklərini deyir. Bunu əsas gətirərək bəzi QHT təmsilçiləri xaricdən qrant almağın bərpa edilməsi ilə bağlı çağırışlar edir. Bu günlərdə Sosial Tədqiqatlar Mərkəzinin “Azərbaycana qarşı dezinformasiya şəbəkəsi və hibrid təhdidlər” hesabatının təqdimat mərasimi keçirilib. Tədbirdə iştirak edən bəzi QHT təmsilçiləri bunu gündəmə gətirib.
Dilarə Əliyeva adına Azərbaycan Qadın Hüquqlarını Müdafiə Cəmiyyətinin sədri Novella Cəfəroğlu xarici donorlarla əməkdaşlığın vacib olduğunu vurğulayıb. Onun fikrincə, qadağalarla Azərbaycandakı QHT-lərin xaricdən maliyyələşməsinin və beləliklə də xaricdə tədbirlərə qatılmasının qarşısı alınıb. Bu isə Azərbaycanın mənafeyinə uyğun deyil: “Xarici donorlarla işləmək, onların imkanlarından Azərbaycanın maraqları üçün istifadə etmək lazım idi. QHT-lərə imkan verin, xarici donorlarla işləsin”.
Konstitusiya Araşdırmaları Fondunun rəhbəri, hüquqşünas Əliməmməd Nuriyev də hesab edir ki, buna ehtiyac var. Onun fikricə, bu, ölkə üçün indiki dövrdə hansısa problem yaratmaz.
Məlumat üçün qeyd edək ki, qanuna edilən dəyişikliklərə əsasən, 2014-cü ildən xarici donorların Azərbaycanda fəaliyyəti və onların QHT-ləri maliyyələşdirməsi qadağan edilib.
Maraqlıdır, sözügedən qadağanın götürülməsinə zərurət varmı?
Səadət Bənənyarlı: “Qoyulan qadağa götürülməlidir və biz bu imkanlardan faydalanmalıyıq”
Məsələyə münasibət bildirən hüquq müdafiəçisi Səadət Bənənyarlı hesab edir ki, məhdudiyyətlər götürülməli və xarici donorlar ölkəyə cəlb edilməlidir: “O zaman bir sıra sui-istifadə hallarına görə qanunla buna məhdudiyyət qoyuldu. Ancaq düşünmürəm ki, bu, problemi həll etdi. Sui-istifadəyə yol verənlər indi də o fəaliyyətlə məşğuldular. Başqa ölkələrdən xarici donorlardan vəsait alıb öz bildiklərini edirlər. Ona görə də bu məhdudiyyətlər götürülsə yaxşı olar. Xarici donorların Azərbaycanda qeydiyyatına qoyulan qadağa götürülməlidir və biz bu imkanlardan faydalanmalıyıq. Niyə Gürcüstan, Ermənistan QHT-ləri bundan faydalana bildikləri halda, biz bilməyək? Zatən məhdudiyyət qoyulmazdan əvvəl Azərbaycan həmin ölkələrlə müqayisədə elə də çox qrant almırdı. O üzdən hesab edirəm ki, beynəlxalq əlaqələrin yaranması üçün xarici donorlarla işləmək lazımdır. Sadəcə olaraq bu, kifayət qədər şəffaf olmalıdır. Zatən bu işlə məşğul olan peşəkar QHT-lərin maliyyə işləri şəffafdır. Digər tərəfdən düşünmürəm ki, xarici donorların fəaliyyəti dövlətə hansısa problem yaratsın”.
Əli Orucov: “Xaricdən QHT-lərin maliyyələşdirilməsinin tərəfdarı deyiləm”
AMİP funksioneri Əli Orucov isə məsələyə fərqli prizmadan yanaşdı. Onun fikrincə, xaricdən qrant cəlb olunmasına tətbiq olunan qadağa hələlik qüvvədə qalmalıdır: “Əvvəla, nəzərə almaq lazımdır ki, qrantlar hansısa məqsədlərə görə verilir. Xaricdəki müəyyən fondlar nəyinsə müqabilində bunu verir. Hansı məsələlər onların marağında olur, ona vəsait ayırırlar. Maraqlarında olmayanda əks mövqedən çıxış edirlər. Xüsusən də milli məsələlərlə bağlı layihələrə vəsait ayırmırlar. Uzun illər Qarabağ Ermənistanın işğalı altında idi. İşğalla, Ermənistanın törətdiyi vandallıqlarla bağlı layihələrə xarici donorlar maliyyə ayırmadı. Əksinə, bütün vasitələrlə çalışırdılar baş verənləri biz unudaq. Mənasız xalq diplomatiyası layihələrinə gəldikdə isə, buna vəsait əsirgəmirdilər. Üstəlik, ölkənin daxili işlərinə də müdaxilə edirlər. Bu səbəbdən xaricdən QHT-lərin maliyyələşdirilməsinin tərəfdarı deyiləm”.
Vidadi ORDAHALLI
