Kaliforniya ştatı Ermənistanın Sünik vilayəti barədə şübhəli qətnamə qəbul edib. Ştatın senatı fevralın 10-da Süniklə ( Zəngəzurla) əməkdaşlıq münasibətlərinin qurulması barədə qətnamə qəbul edib.Yəni aralarında "qardaşlaşma" başlayır.
Qətnamənin motivləri belə izah edilir - Sünikin sosial, mədəni və iqtisadi inkişafına dəstək, habelə Süniki türk- azəri təcavüzündən qorumaq. Maraqlıdır, Kaliforniya senatı "qardaşlıq" üçün niyə məhz Süniki (Zəngəzuru) seçib?
Aydın Quliyev: “Kaliforniya ermənilərinin əli ilə ABŞ-ın İran əleyhinə hansısa fəaliyyətlərinin eskizləri çəkilir?”
“Bakı-Xəbər” qəzetinin Baş redaktoru Aydın Quliyev öz sosial şəbəkə hesabında məsələyə belə münasibət bildirib: “ABŞ strateji planda Zəngəzur dəhlizinin açılmasında maraqlı deyilmi? Məhz bu dəhliz ABŞ üçün çox önəmli olan Orta Asiya dövlətlərinin Avropa ilə ən qısa bağlantısını təmin etmirmi? Yoxsa Kaliforniya erməni diasporu və lobbi ABŞ-ın dövlət maraqlarını heçə endirir? Sünikə guya türk təcavüzü ABŞ üçün bu qədər ciddi təhlükədirsə, ondan qat-qat böyük ola biləcək təhlükəni Türkiyə-Ermənistan sərhədinin açılmasında nə əcəb görmək istəmirlər? Ermənistan üçün türk təcavüzü təhlükəsi olsa, məntiqlə ABŞ Ermənistan-Türkiyə açılımında maraqlı olmamalıdı. Ancaq elə gün olmaz ki, Blinken, Sallivan sərhəd məsələsini Çavuşoğlu ilə müzakirə etməsin. Demək, türk təcavüzü deyilən şey sadəcə "şirmankadır". Mətləb başqadır... Unutmayaq ki, Sünik Ermənistanın İranla həmsərhəd yeganə bölgəsidir. Ciddi düşünə bilən bütün siyasi dairələr bilir ki, kimsə Sünikdə Ermənistanın İranla bağlılığını qırmaq fikrundə deyil. Belədə, çox real güman və ehtimallar ortaya gəlir. Bəlkə Sünikdə, İranın qulağının dibində Kaliforniya ermənilərinin əli ilə ABŞ-ın İran əleyhinə hansısa fəaliyyətlərinin eskizləri çəkilir?.. Bu təkcə siyasət yox, həm də daha geniş mənada geosiyasətdir...”
Yeganə Hacıyeva: “Bu amil ABŞ üçün bu qədər strateji bir regionda onun özünün ziyanına işləyir”
Politoloq Yeganə Hacıyeva qəzetimizə bildirdi ki, Kaliforniya ştatı Ermənistanın Sünik vilayəti barədə şübhəli qətnamə qəbul edib: “Konkret suala cavab verməzdən öncə onu qeyd edim ki, son illər bölgədə formalaşan geosiyasi və geoiqtisadi reallıq Cənubi Qafqazda təhlükəsizlik məsələsini qlobal anlamda ön plana çıxarır. Bölgədə təhlükəsizliyin təmin edilməsi ilə bağlı yeni şərtlər formalaşır. Bu yeni reallıqda Zəngəzur dəhlizi strateji rol oynayır.
Kaliforniyada ilk erməni icması hələ 1890-ci ildən fəaliyyət göstərməyə başlayıb. Bu icmanin səyi ilə 1890–1900-cü illər arasında 12 minə yaxın erməni ABŞ-a köçür, bu dövrdən sonra ABŞ-da erməni partiyaları fəaliyyətlərini aktivləşdirir. İlk vaxtlar erməni diasporu erməni siyasi partiyalarının ətrafında formalaşırdı, onlar isə öz növbəsində ictimai və dini təşkilatların yaradılmasında mühüm rol oynayırdılar. Baxmayaraq ki, erməni “soyqırımı”-nın dünyaya təqdim edilən tarixi 1915-ci il iddialarıdır, ABŞ-dakı erməni icması bununla bağlı qətnaməni 1894-cü ildə təqdim edib. Həmin qətnamədə Osmanlı imperiyası ermənilərin kütləvi qətlində ittiham edilirdi.
Birinci Dünya müharibəsindən sonra erməni diasporunun əsas fəaliyyəti ABŞ ilə Türkiyə arasında iqtisadi və siyasi əlaqələrin qurulmasının qarşısını almağa yönəlmişdi. Nümunə üçün qeyim ki, bu işlə ermənilərin yaratdığı "Lozanna müqaviləsinə qarşı komitə" məşğul olurdu və komitəyə Amerika erməniləri ilə yanaşı, dini liderlər, xeyriyyə təşkilatlarının üzvləri və Konqres üzvləri daxil idi.
Konqres 1927-ci ildə Amerikaya mühacirət kvotalarını tənzimləyən Conson-Rid İmmiqrasiya aktı qəbul edərkən, Kaliforniyada erməni diasporu və ermənipərəst təşkilatlar ermənilərin qaçqın kimi qəbul olunmasını və onların ABŞ ərazisinə asanlıqla gəlməsini təmin edir.
İkinci Dünya müharibəsindən sonra isə "Evsiz ermənilər üzrə amerikan milli komitəsi" 25000 erməninin ABŞ–a mühacirəti və Kaliforniyada məskunlaşması üçün şərait yaradır.
Nümunə üçün diğər faktı da deyim ki, Daşnaksütun özünün ilk lobbist qrupu kimi "Ermənistanın müstəqilliyinə dəstək üzrə Amerikan komitəsi"ni məhz Kaliforniyada 1918-ci ildə yaradıb.
Bu gün üçün ABŞ-ın 25 ştatında 45 filiala malik erməni komitəsinin ən böyük reqional ofisi Kaliforniyanın Qlendeyl şəhərlərində yerləşir.
İndi isə eyni təsisatlar Strateji Zəngəzur dəhlizinin açılması istiqamətində fəaliyyət göstərir, ştatın senatı fevralın Süniklə (Zəngəzurla) əməkdaşlıq münasibətlərinin qurulması barədə qətnamə qəbul edir və s.
ABŞ-ın böyük və təsirli siyasi təşkilatlarından biri kimi, ABŞ vergi ödəyicilərinin vəsaiti hesabına fəaliyyət göstərən erməni lobbi qrupları ABŞ Konqresinə yeridilmiş ”Troya Atıdır” . Bu təşkilatın fəaliyyəti, nəinki ABŞ-ın Cənubi Qafqaz maraqlarına, ümumilikdə ABŞ xarici siyasətinə zərər vurur. ANCA-nın konqresdə bu qədər geniş təsir imkanlarına rəğmən, ABŞ-ın xarici maliyyə yardımları ayırdığı ölkələr siyahısında öndə gedən və geniş dəstək görən Ermənistan ABŞ-ın müttəfiqi deyil.
Ermənistan Cənubi Qafqazda Rusiyanın vassalı və İranın müttəfiqidir. Ermənistanın regionda siyasi-hərbi tərəfdaşı Rusiya, ticari tərəfdaşı İrandır. ANCA-nın lobbiçilik fəaliyyəti regionda siyasi sabitliyə və təhlükəsizliyə təhdid yaradır. Bu amil ABŞ üçün bu qədər strateji bir regionda onun özünün ziyanına işləyir. Regionda ABŞ-ın əsas strateji tərəfdaşı Azərbaycana və Türkiyəyə qarşı fəaliyyət göstərir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
