“Artıq Ağdama və Şuşaya avtobus marşrutları təşkil edilib. Ağdamlılar, şuşalılar və digər bölgələrdən olan vətəndaşlar gəlirlər, tanış olurlar və öz gözləri ilə görürlər ki, bizim xalqımız hansı bəla ilə üz-üzə idi”.
Bu sözləri Prezident İlham Əliyev Ağdam Cümə məscidində görülən bərpa-restavrasiya işlərinin gedişi ilə tanış olduqdan sonra çıxışında deyib: "Otuz il əzində məqsədyönlü şəkildə bütün şəhərlərimiz, kəndlərimiz, məscidlərimiz, qəbiristanlıqlarımız ermənilər tərəfindən dağıdılıb. İmarət ermənilər tərəfindən dağıdılıb, təhqir edilib. İndi bəziləri gələcək barışıq haqqında danışırlar. Əlbəttə ki, Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh müqaviləsi olmalıdır. Beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri əsasında qarşılıqlı surətdə ölkələrin ərazi bütövlüyünü tanımaq şərtilə bu sülh müqaviləsi imzalanmalıdır. Mən də onu demişəm. Ancaq heç vaxt Azərbaycan xalqı bu vəhşiliyi unutmamalıdır. Heç kim bu vəhşiliyi unutmamalıdır. Əminəm ki, bizim bu gün gördüyümüz işlər, o cümlədən ordu quruculuğu sahəsində gördüyümüz işlər Azərbaycanı daha da gücləndirəcək və Ermənistanda baş qaldıran revanşist qüvvələrə cavab olacaq. Biz öz torpağımızdayıq. Biz bu torpağa qan tökərək, şəhidlər verərək qayıtmışıq. Bu torpaqda möhkəm dayanmışıq və bu torpaqlarda əbədi yaşayacağıq. Qarabağ Azərbaycandır!".
Bu fikirlər fonunda Azərbaycan hansı şərtlər əsasında Ermənistanla sülh müqaviləsi imzalaya biləcəyini açıq şəkildə bəyan edib. İlk olaraq qarşılıqlı şkildə ərazi bütövlüyü tanınmalıdır. Ümumiyyətlə, Vətən müharibəsində qazandığı tarixi qələbədən sonra Azərbaycan regionda sülhün bərqərar olması, əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsində maraqlı tərəf kimi çıxış edir, bu istiqamətdə əməli addımlar atır. Məhz bu kontekstdə Azərbaycan Ermənistanla sülh müqaviləsinin imzalanması üçün müvafiq təkilflər irəli sürüb. Azərbaycan belə hesab edir ki, sülh prosesinə alternativ mövcud deyil və bu, regionda sabitlik, inkişaf üçün əsas şərtdir. Sülh müqaviləsinin imzalanması ilə əməkdaşlıq üçün yaranacaq yeni zəmin fonunda Ermənistan çoxdan arzusunda olduğu bir sıra vacib layihələri reallaşdıra bilər. Buna konkret nümunə qismində Ermənistanın Rusiya və İranla dəmir yolu ilə bağlantı yarada bilmək imkanlarını göstərmək olar. Erməni politoloq Andreas Qukasyan bunlar fonunda bildirir: “Şərtlərdən asılı olaraq, Ermənistan, əlbəttə, Azərbaycanla sülh müqaviləsi imzalamağa çalışmalıdır ki, bu da Ermənistanın beynəlxalq öhdəliyidir, amma yenə deyirəm, həmin müqavilənin şərtlərindən asılı olaraq”. Qukasyanın sözlərinə görə, Nikol Paşinyanın indiyə qədər verdiyi açıqlamalar belə təəssürat yaradır ki, o, Azərbaycanın təklif etdiyi sülh sazişinin tərəfdarıdır: “Bu gün əsas məsələ Ermənistan rəhbərliyinə, Rusiya-Türkiyə-Azərbaycan yolu ilə erməni maraqlarına zidd getməsin deyə, təsir etməkdir”. Ermənistan qəbul etməlidir ki, onun təhlükəsizliyinə və iqtisadi inkişafına regionun lider ölkəsi olan Azərbaycandan başqa heç bir dövlət zəmanət verə bilməz. Ermənistanın xarici asılılıqdan qurtulmasının və beynəlxalq münasibətlərin müstəqil iştirakçısına çevrilməsinin yeganə yolu rəsmi Bakının sülh müqaviləsi təklifini qəbul etməsi, Azərbaycanla və Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşdırılmasından keçir. Azərbaycanın və Türkiyənin ərazi bütövlüyünü tanıması, əsassız iddialarından əl çəkməsi, beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində sərhədlərin delimitasiya və demarkasiyasını həyata keçirməsi, nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin, xüsusən də Zəngəzur dəhlizinin açılması Ermənistan üçün əsas və yeganə xilas yoludur. Ermənistan onu da qəbul etməlidir ki, Azərbaycan-Türkiyə tandemi regionda həlledici amildir. Azərbaycan-Türkiyə tandemi ilə normal münasibətlər Ermənistanın gələcəyi üçün böyük önəm kəsb edir. Məhz bu halda Ermənistan kənar qüvvələrin əlində alət olmaqdan xilas ola, həqiqi müstəqilliyə qovuşa bilər. Əks təqdirdə bu ölkə kimlər üçünsə regionda forpost olmaqda davam edəcək, daim xarici asılılıq vəziyyətində qalacaq. Bu gün Ermənistanda real əhalinin sayı iki milyondan azdır və bu gedişlə o daha da azalacaq. Çünki ölkədə məşğulluq səviyyəsi çox aşağıdır, iş yoxdur. Azərbaycanın işğal faktını aradan qaldırması fonunda Qarabağda çox məhsuldar torpaqlardan məhrum olan Ermənistanı daha böyük problemlər, ərzaq qıtlığı gözləyir. Bununla bağlı Ermənistanda artıq həyəcan təbili çalınır. Bu problemlərdən yeganə çıxış yolu Ermənistanın Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətlərini mümkün qədər tez normallaşdırmasıdır. Ermənistanla sülh müqaviləsi imzalamağa və əməkdaşlığa hazır olan Azərbaycan dövləti, bütün vətəndaşları kimi, Qarabağdakı erməni əsilli vətəndaşlarının da təhlükəsizliyini, rahatlığını təmin edən bütün fəaliyyəti həyata keçirməyə hazırdır. Beləliklə, Azərbaycan regionda sülh və konstruktv əməkdaşlıq təklifləri irəli sürür. Buna qarşı istənilən əks addım Ermənistann özünə zərərdir. Sülhə qarşı olan istənilən yeni savaşın nəticələri Ermənistan üçün daha ağır olacaq. Bunu erməni mediası və ekspert dairələri də xüsusi olaraq bəyan edirlər. Qeyd edilir ki, Azərbaycan savaşı artıq Ermənistan ərazisində aparıb istədiyi nəticəyə çatmaq üçün bütün imkanlara malikdir. Lakin Azərbaycanın Ermənistan ərazisinə təcavüz etmək məqsədi yoxdur. Ölkəmiz, sadəcə, sülh və əməkdaşlıq istəyir.
Samirə SƏFƏROVA
