Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi (AİHM) “Azərbaycan Beynəlxalq Bankı” ASC-nin İdarə Heyətinin keçmiş sədri Cahangir Hacıyevin şikayəti ilə bağlı qərarını elan edib.
Bu barədə hüquqşünas Xalid Ağaliyev bildirib.
AİHM Azərbaycanın daxili məhkəmələrinin Hacıyevin istintaq müddətində həbs edilməsi zərurətini əsaslandıra bilmədikləri qənaətinə gəlib.
AİHM Hacıyevin Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 5.3-cü maddəsində nəzərdə tutulan hüquqlarının (azadlıq və şəxsi toxunulmazlıq hüququ) pozulduğunu müəyyən edib. Strasburq Məhkəməsi ona 3500 avro məbləğində təzminat ödənilməsi barədə qərar verib. Qeyd edək ki, C.Hacıyev 2015-ci il dekabrın 5-də həbs edilib, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsi onu 15 il müddətinə azadlıqdan məhrum edib. O və daha 7 nəfər sui-istifadədə, böyük ziyan vurmaqla fırıldaqçılıqda, mənimsəmə və israfda, vəzifə səlahiyyətlərini aşmaqda, rüşvət verməkdə təqsirli bilinib.
2018-ci il dekabrın sonlarında Baş Prokurorluq Hacıyevə qarşı böyük məbləğdə pulun mənimsənilməsi, cinayət yolu ilə əldə edilmiş vəsaitin leqallaşdırılması, vergi ödənişindən yayınma və s. maddələrlə yeni iş üzrə ittihamlar irəli sürüldüyünü bildirib. 2019-cu ilin sentyabrında məhkəmə Hacıyevin həbs cəzasına 1,5 il azadlıqdan məhrumetmə cəzası əlavə edib.
2020-ci ilin fevralında isə Bakı Apelyasiya Məhkəməsi qanunvericilikdə CM-in 179.3 (böyük ölçüdə vəsaiti mənimsəmə) və 308.2-ci (vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə) maddələrində nəzərdə tutulan cəzanın yüngülləşdirilməsi ilə əlaqədar Hacıyevin həbs müddətini 3 ay azaldıb.
Bu cür “qələbələri” daha çox Avropa ilə sıx təmasda çalışan yerli QHT-lərimiz bayram edir
Çox maraqlıdır ki, Avropa Məhkəməsi hətta ölkənin var-dövlətini talayan, milyardlarla pulu mənimsəyən şəxsin şikayətini də təmin edir. Məqsəd birdir, Azərbaycanı gözdən salmaq, ikili srandartla olan yanaşma. Belə hallarla biz çox rastlaşırıq. Dövlətlə problemi olan istənilən şəxsin barəsində Avropa Məhləməsi müsbət qərar çıxarır. Sanki məsələyə hüquqi deyil, siyasi aspektdən yanaşılır. Ən maraqlısı isə budur ki, bu cür “qələbələri” daha çox Avropa ilə sıx təmasda çalışan yerli QHT-lərimiz bayram edir. Onlar bu kateqoriyadan olan şikayətləri hətta pulsuz hüquqi yardım göstərməklə özləri hazırlayır. Təbiidir ki, hər bir QHT, vətəndaş cəmiyyətinin nümayəndəsi hüquqi dövlət quruculuğu işində yaxından iştirak etməlidir. Ancaq təəssüflə qeyd etməliyik ki, Avropa Məhkəmələri ilə bağlı yaşananların fonunda biz bunun tam əksini görürük.
Vətəndaş cəmiyyəti nə üçün lazımdır? O, sanki hökumətlə dövlət qurumları, daha doğrusu, vətəndaşla icma arasında bir körpüdür. Bu gün düşünürlər, QHT-lər ancaq qrant yeyən qurumlardır, heç bir fəaliyyət göstərmirlər. Ancaq qrantdan bəhrələnirlər. Çox təəssüf... Bu hallar varmı? Var. Bunu xaricdən maliyyələşən QHT-lərə də şamil etmək lazımdır. Çünki onların böyük əksəriyyəti dövlətimizi ləkələyən donosları xaricə ötürməklə pul qazanır.
Dünya ölkələrində göstəricilərdən biri də vətəndaş cəmiyyətidir. Vətəndaş cəmiyyətinin göstəriciləri yaxşı deyilsə, demək ölkədə demokratik dəyərlər, insan hüquq və azadlıqları və digər sosial dəyərlər yerində deyil. O mənada vətəndaş cəmiyyəti hüquqi dövlətin ən əsas göstəricilərindən biridir. Ona görə biz qanunları təkmilləşdirə bilərik, amma real vətəndaş cəmiyyəti institutları beynəlxalq standartlara uyğun tələblərə cavab vermirsə, deməli, bu nöqsanları qısa müddətdə aradan qaldırmaq lazımdır. Vətəndaş cəmiyyəti olaraq beynəlxaq səviyyədə də öz partnyorlarımızla rəqabət apara bilmək və ölkəmizi layiqincə təmsil edə bilmək imkanları əldə etməliyik. Biz bunları bu və ya digər formada edirik, amma indi elə bir mərhələyə gəlib çatmışıq ki, burada biz ciddi qərarlar qəbul etməliyik. Ona görə də ölkə prezidenti səviyyəsində daima çağırışlar olur. Görürsünüz, deyir ki, biz inkişaf edə bilərik, amma şəffaflığın artırılması, ictimai nəzarətin gücləndirilməsi, açıq hökumətin təşviqi, rəqəmsal dövlətin qurulması ən aktual məsələlərdən biridir. Bunun da mərkəzində insan faktoru və vətəndaş cəmiyyəti durur.
Vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı üçün münbit şərait yaradılmalıdır
Azərbaycan Milli Qeyri-Hökumət Təşkilatları Forumunun (MQF) prezidenti Rauf Zeyni bildirib ki, 30 illik müstəqillik dönəmində çox ağır, çətin və məşəqqətli bir yol gəlmişik:
"Heç kəs unutmasın ki, biz vətəndaş müharibəsindən vətəndaş cəmiyyətinəcən 30 il yol gəlmişik. İndi dəyərləndirmək olar ki, bəzi nöqsanları, çətinlikləri çıxmaq şərti ilə vətəndaş cəmiyyəti inkişaf etmiş səviyyədədir. Nə qədər maddi, iqtisadi problemlər olsa belə, bizim əldə etdiyimiz təcrübə, yüksəldiyimiz mərhələ doğrudan da təqdirəlayiqdir. Əslində biz artıq QHT hərəkatından vətəndaş cəmiyyəti mərhələsinə qədəm qoymuşuq. Birinci növbədə qanunvericilikdə dəyişiklik olmalı və təkmilləşdirilməlidir. QHT-lərin, vətəndaş cəmiyyətinin fəaliyyətini hər hansı bir formada çətinləşdirən məqamlar varsa, onlar aradan qaldırılmalıdır. Dəfələrlə bununla bağlı təkliflər vermişik. Düşünürəm ki, yaxın gələcəkdə bu təkliflər nəzərə alınacaq. QHT haqqında qanunla əlaqədar olaraq, yəni bizim fəaliyyətimizi tənzimləyən bütün qanunlarda müvafiq təkmilləşdirmə əməliyyatı həyata keçirilməlidir. Bununla da vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı üçün münbit şərait yaradılmalıdır. Xariclə əlaqəli işləyən QHT-lər isə mülli dövlətçilik təəssübkeşliyini heç nə ilə dəyişməməlidir.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
