Ermənistanda son günlərdə böyük qəzəb yaradan hadisələrdən biri də Belarus lideri Aleksandr Lukaşenkonun bu ölkə barədə səsləndirdiyi fikirlərdir. Xatırladaq ki, Aleksandr Lukaşenko Rusiya televiziyasının aparıcısı Vladimir Solovyova müsahibəsində keçmiş Sovet ittifaqının bərpası ilə bağlı müzakirələrə səbəb olacaq fikirlər səsləndirib.
O bildirib ki, müharibədə məğlub olan Ermənistanın artıq çıxış yolu yoxdur. Lukaşenko, eyni zamanda, Ermənistanın gücsüz duruma düşdüyünü, heç kimə lazım olmadığı və buna görə İttifaqa qoşulmağa məcbur qaldığını vurğulayıb: “Ermənistanın getməyə yeri yoxdur, sizcə onlar kiməsə lazımdır? Onlar artıq gördülər,– Nikol Vovayeviç bunu görüb”.
Bu açıqlamalardan sonra hakim “Vətəndaş müqaviləsi” partiyasının deputatı Ovik Aqazaryan parlamentin iclasında Lukaşenkoya cavab verib: “Lukaşenko və Marqarita Simonyan kimiləri öz fəaliyyətləri ilə Rusiya hakimiyyətinə və dövlətçiliyinə ayı xidməti göstərirlər. Belə qiymətləndirmələr verməzdən əvvəl Lukaşenko daha çox donuz tövləsinə bənzəyən Minsk hava limanına girsə daha yaxşı olar”. Politoloq Hayk Xalatyan isə onun sözlərində həqiqət olduğunu bildirib: “Lukaşenkonun bəyanatını Ermənistanın siyasi reallıqlarına uyğunluğu baxımından dəyərləndirsək, onda müəyyən qədər həqiqət var”.Onun sözlərinə görə, Ermənistan və digər postsovet ölkələri ətrafında baş verənlər göstərir ki, bu məkan ilk növbədə Rusiyaya qarşı geosiyasi mübarizə aləti kimi Qərbi maraqlandırır. Xalatyan deyib ki, hazırda Ermənistanın təhlükəsizliyinin və ərazi bütövlüyünün əsas və hətta deyə bilərik ki, yeganə təminatçısı kimi Rusiyanın rolunun alternativi yoxdur: “Bundan əlavə, 44 günlük müharibədə məğlubiyyətdən sonra Ermənistan Qərbi yalnız ona görə maraqlandırır ki, burada Rusiyanın hərbi bazası var. Və Rusiyanın Ermənistandan qovulması son itki demək olacaq”. Digər tərəfdən, Xalatyanın fikrincə, “Ermənistanın getməyə yeri yoxdur” yanaşması, eləcə də siyasi elita və cəmiyyətlə normal iş aparılmamasından qaynaqlanır və nəticədə anti-dövlətçiliyin kəskin artmasına səbəb olur. Ermənistan XİN-in sözçüsü Vaan Unanyan isə məsələyə belə münasibət bildirib: “Biz əminik ki, Belarus prezidentinin özünəməxsus geosiyasi təhlili ilk növbədə onun ölkəsindəki daxili siyasi gündəliyə xidmət edir və Ermənistana və Ermənistanın xarici siyasətinə heç bir dəxli yoxdur”.
Lukaşenkonun bəyanatına iki ölkənin parlamentlərarası əməkdaşlıq qrupunun üzvü Vaqarşak Akopyan da münasibət bildirib. O deyib ki, partnyor ölkənin başçısı öz partnyoru barədə belə bəyanatlar səsləndirməməliydi. Sabiq prezident Robert Köçəryanın “Hayastan” parlament fraksiyasından Artur Xaçatryan bildirib ki, Belarus prezidentinin belə danışmasına və belə ürəkbulandıran bəyanatlar səsləndirməsinə indiki hakimiyyətin siyasəti rəvac verib: “2020-ci ildə azərbaycanlılar Caylaqqala və Hin Tağlara soxulanda biz baş nazirin ovaxtkı mətbuat katibindən nə baş verdiyini soruşduq. O dedi ki, “ruslardan soruşun”. Sonra azərbaycanlılar Şorca və Qaragöldə Ermənistanın ərazisinə girəndə soruşduq, dedilər ki, “onlarla danışmağa ruslar gedib”. Əsir məsələsinə baxan iqtidaryönlü deputatlardan biri deyirdi ki, “bu məsələni ruslardan soruşun”. Yəni öz məsuliyyətlərini üçüncü bir ölkənin üstünə qoyublar. Dövlət şüurlu şəkildə ölkənin suverenliyini kiçildib. Əlbəttə ki, Lukaşenko və başqaları bundan istifadə edəcəklər”. Həmin fraksiyadan olan deputat Armen Rustamyan isə qeyd edib: “Belarus prezidentinin bəyanatı diplomatiyada cəfəngiyatdır, lakin Ermənistan bunun səbəblərini özündə axtarmalıdır:”Təbii ki, belə bəyanatlar olmamalıdır. Bu, beynəlxalq diplomatik praktikada cəfəngiyatdır, qalmaqallı epizoddur. Amma səbəbləri özümüzdə axtarmaq lazımdır. Biz özümüzlə bu şəkildə danışmağa icazə veririk. Bunu təkcə Lukaşenko etmir”. Rustamyanın sözlərinə görə, Lukaşenka o odioz fiqurlardandır ki, düşündüklərini söyləyir: “Lakin bu, ciddi daxili problemlərdən və pərdəarxası məsələlərdən xəbər verir”.
Deputatların acıqlı reaksiyasına baxmayaraq, Ermənistan XİN Lukaşenkonun fikirləri ilə bağlı Minskə nota verilib-verilmədiyi barədə heç nə deməyib. Belarusun Ermənistandakı səfiri Aleksandr Konyuk da baş verənlərlə bağlı Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb. Hesab edilir ki, bütün bunlar onsuz da sərin olan Ermənistan-Belarus münasibətlərinin daha da gərginləşməsinə rəvac verəcək. Buna qədər isə Ermənistan tez-tez Belarusu Azərbaycanla sıx hərbi-texniki əməkdaşlığına görə tənqid edirdi. Lakin İrəvanın reaksiyasının Belarus-Azərbaycan münasibətlərinə heç bir təsiri yoxdur. Bu, ilk növbədə, Bakı və Minskin bütün sahələrdə əlaqələrin inkişafında strateji maraqlara sahib olması, eləcə də prezidentlər Aleksandr Lukaşenko ilə İlham Əliyev arasında dərin şəxsi əlaqələrlə bağlıdır. Minsk hesab edir ki, erməni tərəfinin ritorikası Azərbaycanla münasibətləri nəzərdən keçirmək üçün səbəb ola bilməz. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Lukaşenko sözügedən müsahibəsində mümkün ittifaq dövlətində Azərbaycanın iştirakından da danışıb: “Azərbaycan dəstədən kənara çıxır, çünki biz çoxlu səhvlərə yol vermişik. Bu ayrıca söhbətdir. Əlbəttə, Türkiyə Azərbaycanı çox ciddi dəstəkləyir. Türkiyədən qaz, neft keçir”. Bu açıqlama o deməkdir ki, rusların yaratmaq istədikləri İttifaq dövlətinə Azərbaycanı qoşmaq şansı yoxdur. Bunu təkcə Lukaşenkonun yox, həm də Vladimir Putinin fikri hesab etmək olar. Xüsusilə Qazaxıstan hadisələrindən sonra Lukaşenkonun İttifaq dövləti ilə bağlı sözçü kimi çıxış etməyə başlaması fonunda. Elə erməniləri qəzəbləndirən əsas məqamlardan biri də Azərbaycanın bu uğurudur.
Nahid SALAYEV
