İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycan tərəfindən darmadağın edilən Ermənistan ordusunun qalıqları yenə nizamnamədənkənar hərəkətlərin, “dedovşına”nın və digər qanunsuzluqların nəticəsində ciddi problemlər yaşamaqdadır. Bunu Helsinki Vətəndaş Assambleyasının Vanadzor ofisi də təsdiq edir.
Qurum qeyd edir ki, bu il fevralın 1-də Qafandakı hərbi hissələrdən birinin hərbi qulluqçusu ona qarşı tətbiq edilmiş davamlı və cəzasını almayan insan ləyaqətini alçaldan hərəkətlər - döyülmə, zorakılıq halları, qidadan məhrum etmək və başqa neqativ hallar səbəbindən hərbi hissənin ərazisini tərk edərək naməlum istiqamətdə qaçıb və gizlənib. Qeyd olunub ki, milliyyətcə yezidi kürdü olan gənc əsgərin nənəsinin sözlərinə görə, nəvəsi meşədə bir gün qaldıqdan sonra zəng vurub və harada olduğunu deyib. Bəyanatda bu xüsusda bildirilib: “Hərbi qulluqçunun babasının KİV-ə bildirdiyi məlumatlara görə, onun nəvəsindən başqa, daha bir yezidi əsgər hərbi hissənin zabitləri tərəfindən təzyiqə məruz qalıb. Yeməkxanaya, əsgər yataqxanasına girməyə icazə verilməyib, əsgərlər qışın bu soyuq havasında uzun müddət çöldə qalmalı olublar”. Helsinki Vətəndaş Assambleyasının Vanadzor ofisi qeyd edir ki, Ermənistan Silahlı Qüvvələrində zabitlər və xidmət yoldaşları tərəfindən hərbi qulluqçulara qarşı işgəncə və zorakılıq halları nadir hal deyil. Ermənistan mətbuatı bu fonda yazır ki, ölkədə daha iki hərbçi qeyri-müəyyən şəraitdə öz mövqelərindən yoxa çıxıb. Qeyd edilir ki, onlardan biri Vayotsdzor Qladzor icmasının sakini, müqaviləli hərbçi, 33 yaşlı Vahe Manukyandır. Vahe Manukyan 2021-ci ilin 12 noyabrından axtarışdadır. Hərbçi həyat yoldaşı ilə telefon danışığı zamanı yoxa çıxıb. Onun itkin düşməsi faktı üzrə 10 gün sonra mövqeni icazəsiz tərk etməsi maddəsi ilə cinayət işi açılıb. Yerli KİV vurğulayıb ki, hərbi polisin belə məlumatları haradan əldə etdiyi, hərbi polis əməkdaşlarının ailəyə hansı əsasla Vahenin fərari kimi qaçması barədə məlumat verməsi məlum deyil, çünki bununla bağlı şahid və müvafiq ifadə yoxdur. Üstəlik, Vahenin yoxa çıxma şəraiti, xüsusən Müdafiə Nazirliyinin onun xidmət müddətinin uzadılması ilə bağlı açıqlaması, habelə digər iddialar fonunda şübhəlidir. Qeyd edilir ki, eyni mövqedə daha bir əsgər, 19 yaşlı Narek Mkrtçyan da itkin düşüb. Onun barəsində də eyni əsasda cinayət işi başlanıb. Uzun müddət davam edən istintaq zamanı Narekin cinayət işində heç bir şübhəli və digər təqsirləndirilən şəxslər iştirak etməyib, ittiham yalnız itkin düşən hərbçiyə qarşı irəli sürülüb.
Ermənistan parlamentinin deputatı Tiqran Abrahamyan isə ordu ilə bağlı başqa bir məqama diqqət çəkib. O qeyd edir ki, Azərbaycanın qaytardığı erməni hərbi əsirlərlə ölkəsində çox pis rəftar edilir: “Həbsdə saxlanılan zabitlərlə görüşmək üçün “Nubaraşen” cəzaçəkmə müəssisəsinə getmişdim. Müxtəlif mərhələlərdə, müxtəlif günlərdə 44 günlük müharibə, Çaylaqqala və Köhnə Tağlar kəndləri, eləcə də16 noyabr 2021-ci il hadisələri işi üzrə adı hallanan çoxlu sayda hərbçilərlə görüşdüm. Təbii ki, müxtəlif işlər üzrə adı hallanan hərbçilərin heç bir səhvə yol vermədiyini iddia edə bilmərəm, lakin hər bir işə fərdi yanaşmaq lazımdır. Ancaq böyük bir amma var, cinayət işləri üzrə hakimiyyətin yaratdığı bardaqxana, fəaliyyətsizlik, pərdəarxası razılaşmalar, orduda yaranan böhran, hərbçilərin hədəfə alınması nəzərə alınmayıb”.
Ermənistanın “Beşinci kanal”ında ötən il noyabrın 16-da dövlət sərhədinin Kəlbəcər istiqamətində Azərbaycan ordusu tərəfindən təxribatın qarşısının alınması zamanı əsir düşən erməni əsgərə həsr olunmuş reportaj da düşmən silahlı qüvvələrində hansı xaotik durumun hökm sürdüyünü əyani surətdə nümayiş etdirir. Burada qeyd edilir ki, İkinci Qarabağ müharibəsi artıq tarixə çevrilib: “Amma bu müharibə əsirlik həyatı yaşayan, sağ qalan və öz vətənində cəhənnəmə düşmüş erməni hərbçiləri üçün bitməyib. 2021-ci il noyabrın 26-da Bakı iki əsgəri İrəvana qaytardı. Onlardan biri də əsgər Aren Aramyan olub. Onun vəkili Ara Karapetyanın “Beşinci Kanal”a verdiyi məlumata görə, A.Aramyan Ermənistana qaytarıldıqdan dərhal sonra həbs edilib. Toqquşma zamanı əsgər A.Aramyan ayağından yaralanıb, erməni əsgər Bakıda müalicə olunub. Lakin İrəvana qayıdandan sonra A.Aramyan reabilitasiya keçmək əvəzinə saxlanılaraq həbsxana kamerasına salınıb: “Aren mənəvi cəhətdən sarsılıb. İrəvana gəldikdən sonra o müalicə kursu keçib, lakin 2021-ci il dekabrın 6-da saxlanılıb və həbs edilib. Bütün bu müddət ərzində Aren dəfələrlə bir təcridxanadan digərinə aparılıb. Baxmayaraq ki, həkimlərin verdiyi rəyə görə, onun zədəli ayağı ən azı bir ay hərəkətsiz qalmalıdır. Onunla amansızcasına rəftar edilir, belə olan halda onu ömürlük əlillik həyatı gözləyir. Bu gün onu o zaman ölmədiyi üçün ittiham edirlər”. Aren Aramyanın yaxınları bildiriblər ki, o, əsir düşəndən sonra əvvəlcə Gəncəyə, oradan isə Bakıya aparılıb. Onların sözlərinə görə, Azərbaycan tərəfi A.Aramyana qarşı humanistlik nümayiş etdirsə də, Ermənistan hakimiyyəti onunla amansız davranır”.
Ermənistan telekanalında yayımlanan reportajda bu xüsusda daha sonar deyilir: “Axı Aramyanın məhkəməsiz və istintaqsız həbs edilməsini və ona qarşı qeyri-insani ittihamların irəli sürülməsini başqa necə izah etmək olar?”. Jurnalistlərə danışan erməni əsgərin anası deyib: “Aren ayağından yaralanıb, mühasirədə olarkən əsir düşməmək üçün özünü güllələmək istəyib. Lakin Azərbaycan əsgəri buna imkan verməyib. Beləliklə, o, Bakıya aparılıb. Orada xəstəxanada necə yaxşı münasibət göstərildiyini, müalicə edildiyindən danışanda, mən sadəcə olaraq təəccüblənirəm - doğrudanmı belə olur? Axı o, Azərbaycanda gördüyü diqqəti öz vətənində görmür. Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev deyirdi ki, onun azad etdiyi erməni əsgərlər öz ölkələrində həbsə salınır və işgəncələrə məruz qalır”. Arenin səhhəti həbsxanada sürətlə pisləşir. Azərbaycanda müalicə edilən oğlum Ermənistanda şikəst edilir”. Bu fonda hərbi ekspert Van Hambarsumyan qeyd edir ki, erməni cəmiyyəti artıq hərbi-siyasi rəhbərliyə inanmır. Bu halda yeni müharibə risqinin Ermənistan üçün ölümcül nəticələnəcəyini ifadə edən hərbi ekspert bu proqnoz üçün əsas kimi İkinci Qarabağ müharibəsinin yaratdığı real mənzərəni təsvir edir: “Ötən müharibədə Ermənistan Silahlı Qüvvələri elə itkilər verib ki, döyüş qabiliyyətindən söhbət gedə bilməz. Bundan başqa, xüsusilə hərbi çağırış yaşında övladları olanlar arasında ciddi mühacirət var”. Açıqlamasını Azərbaycan ordusunda intensiv modernləşmə və yeni hərbi birləşmələrin yaradılması barədə fikirlərlə davam etdirən Van Hambarsumyan bədbinliyə əsas verən bu faktorları göstərir: “Azərbaycan öz ordusunu ən yaxşı hərbi texnika ilə təchiz etməkdə davam edir, Ermənistan hakimiyyəti isə ancaq mükafat paylamaqla məşğuldur”.
Tahir TAĞIYEV
