Sirr deyil ki, Azərbaycanda idman bütün dövrlərdə uşaq və gənclər siyasətinin formalaşmasında mühüm rola malik olub. Müasir dövrdə bu aspektdə idmanın rolu daha da çoxalıb.
Məsələ burasındadır ki, hər bir ölkədə olduğu kimi, Azərbaycanda da gənclər dövlətin əsas kapitalıdır, iqtisadi, intellektual və mədəni inkişafın mənbəyidir. Bu gün internetin təsiri və gənclərin onlayn mühitə kütləvi şəkildə cəlb olunması fonunda dövlətin səmərəli gənclər siyasəti yürütməsi müstəsna əhəmiyyətə malikdir. Bu siyasətin başlıca vəzifəsi millətin sağlamlığının qorunması, idmanın və sağlam həyat tərzinin təbliğidir. Bəs şəxsi inkişaf vasitəsi kimi idmanın əhəmiyyəti nədir? İdman təşkilatlarının sosial məsuliyyətinin artırılması nə üçün vacibdir? İnsan kapitalı kimi resurs dövlətin iqtisadi, intellektual və mədəni inkişafına necə təsir edir? Əlçatan idman mühiti necə olmalıdır? İdmanın populyarlaşması üçün azarkeşləri böyük idmana baxmağa və məşq etməyə necə ruhlandırmaq olar? İdman marketinqi tamaşaçılarla ünsiyyət qurmağa necə kömək edir? İdman sponsorluğu vasitəsilə dövlət korporasiyaları üçün düzgün imici necə formalaşdırmaq olar? Azərbaycan gənclər siyasətində bu suallar indi xüsusi aktuallaqıq kəsb edir.
Azərbaycanda nəzərə alınır ki, idman sosial münasibətlər sisteminə gedikcə daha geniş rakursdan təsir edir, dəbi, etik dəyərləri, insanların həyat tərzini formalaşdıran fenomen kimi özünü göstərir. Rusiyalı məşhur idmançı Aleksey Volkov bu xüsusda qeyd edir ki, idman bu gün ucuz mədəniyyət və pis vərdişlərin istilasına qarşı durmağa qadir olan əsas sosial amildir: “ Bu, insanları mövcud sosial problemlərdən yayındıra biləcək ən yaxşı haldır. Bu, insanları biri-birinə yaxınlaşdıran yeganə sosial faktordur. Bunu nə hansısa millət, nə də siyasətçilər bacara bilər”. Çoxsaylı tədqiqatlar göstərir ki, idman mühüm sosial fenomen kimi bütün cəmiyyətdə bütün səviyyələrə nüfuz edir. O, milli münasibətlərə təsir edir, iş həyatı, ictimai mövqe, moda, etik dəyərləri, insanların həyat tərzi formalaşdırır. Bu mənada hazırda istənilən cəmiyyətdə idman o qədər böyük əhəmiyyət kəsb edir ki, ona insan fəaliyyətinin əsas növlərindən biri kimi yanaşılır. İdman artıq yalnız sağlamlığı gücləndirmək və qorumaq üçün deyil, həm də alkoqolizm və narkomaniyanın qarşısınını alınması, xüsusən gənclər arasında davranışın digər antisosial təzahürlərinin aradaq qaldırılması üçün profilaktik tədbir kimi qəbul edilir. Bütün bunlar fonunda təsadüfi deyil ki, kütləvi idmanın inkişafı müasir Azərbaycan cəmiyyəti üçün son dərəcə vacib olan aktual məsələdir. Azərbaycan əhalisinin, xüsusən də gənclərin keyfiyyət xüsusiyyətlərinin yüksəldilməsi, intellektual, əxlaqlı, mənəvi inkişaf üçün şəraitin etibarlılığı faktorunun yaradılmasında da idman böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan sağlam həyat tərzinin təbliği informasiya sahəsində dövlət siyasətinin istiqamətlərindən biri kimi prioritet vəzifələrdən birinə çevrilməlidir ki, onun həlli qarşıya qoyulan strateji məqsədlərə nail olmağı xeyli dərəcədə şərtləndirir.
Bədən tərbiyəsi, sağlam həyat tərzinin təşviqi müasir dövrdə cəmiyyətdə kök salmış idmanın əsas növlərinə uyğun olaraq dəqiq müəyyən edilmiş bölgü tələb edir. Demək olar ki, idmanın bir-biri ilə əlaqəli iki əsas təşkilati forması var: kütləvi həvəskar idman və ən yüksək nailiyyətlər idmanı. Birincisi, bədən tərbiyəsi sisteminin üzvi hissəsidir: kütləvi idman yalnız yaş, sağlamlıq vəziyyəti və insanların fiziki inkişaf səviyyəsi ilə nisbətən məhdudlaşır. Hər bir insan həyatında ən azı bir dəfə kütləvi idmanla məşğul olub. Ən azı ona görə ki, idman akademik bir fənn kimi bütün növ təhsil müəssisələrinin proqramlarına və orduda hərbi bədən tərbiyəsinə daxildir. Bu formada ilk növbədə idmanın ümumi təhsil, tərbiyəvi, hazırlıq, tətbiqi, sağlamlaşdırıcı və rekreasiya vəzifələri həyata keçirilir. Kütləvi idman elitar idmanın əsasıdır, gənc nəslin fiziki cəhətdən təkmilləşməsi üçün əlverişli zəmindir. Elit idman növləri üzrə rekordlar, rəsmi beynəlxalq, respublika və digər idman yarışlarında qazanılan qələbələr kütləvi idmanın inkişafına mənəvi stimul yaradır. Elə bu da sonda professional idmanın inkişafına gətirib çıxarır.
Yaradılan baza gənclər arasında idmana marağı daha da artırır
Dünya miqyasında qəbul olunmuş həqiqətdir ki, Azərbaycanda idmanın inkişafı ildən-ilə geniş vüsət almaqda, bununla bağlı fonda məqsədyönlü dövlət siyasəti reallaşdırılmaqdadır. Azərbaycanın yeni müstəqillik tarixində idmana xüsusi qayğı göstərilib. Azərbaycan idmançılarının müxtəlif səviyyəli beynəlxalq yarışlarda minlərlə medal qazanması, bayrağımızı ən uca zirvələrdə dalğalandırması da qeyd edilənlərin faktiki təsdiqidir.
Dövlət tərəfindən görülən məqsədyönlü tədbirlər nəticəsində idmanın maddi-texniki bazasının davamlı şəkildə möhkəmləndirilməsi, Olimpiya ideallarının təbliği, qeyd edilən istiqamətdə gerçəkləşdirilən dövlət siyasəti öz müsbət nəzticələrini verir. İdman ölkəmizdə artıq kütləvi bir ictimai hərəkat olaraq qəbul edilir. Qeyd edildiyi kimi, bunun üçün zəruri bazis yaradılır və bu, Bakı ilə yanaşı, regionları da əhatə edir. Elə bu günlərdə Prezident İlham Əliyev Gəncəyə səfəri fonunda buradakı İdman Sarayında tikinti işlərinin gedişi ilə tanış olub. Bu sarayın əhəmiyyətini dövlət başçısı belə qiymətləndirib: “Bu çox böyük layihədir. Deyə bilərəm ki, Azərbaycanda bu boyda idman sarayı yoxdur, hətta Bakı şəhərində. Baxmayaraq ki, Bakı şəhərində bir çox idman sarayları var, - ancaq bütün əsas idman növlərinin bir yerdə cəmləşməsi Bakıda yoxdur. Burada isə həm döyüş idman növləri, güləş, boks, həm məktəblər - güləş məktəbi, boks məktəbi, həmçinin əl oyunları üçün xüsusi zal - basketbol, voleybol, həndbol, 50 metrlik üzgüçülük hovuzu, yardımçı otaqlar və zallar, otel. Yəni, bir daha demək istəyirəm ki, bu, ölkəmizin ən böyük idman sarayıdır. Bu sarayı Gəncədə inşa etmək gəncəlilərə edilən bir hədiyyədir. Onu da bildirməliyəm ki, hələ mən Prezident olmadığım dövrdə, Milli Olimpiya Komitəsinin prezidenti kimi Gəncədə Olimpiya Mərkəzinin yaradılması ilə bağlı təşəbbüslə çıxış etmişdim və o idman qurğusu o vaxt inşa olunub. Ancaq illər keçdikcə, əlbəttə ki, bu idman obyekti həm fiziki, həm mənəvi cəhətdən köhnəlib və orada normal məşq etmək üçün şərait o qədər də uyğun deyildi. Amma bu idman sarayı əminəm ki, gələn ilin sonuna qədər istifadəyə veriləcək, həm idmançılar, həm də şəhər sakinləri üçün çox faydalı olacaq. Çünki mən hesab edirəm və haqlıyam ki, hər bir insan idmanla məşğul olmalıdır. Yəni bu obyektlərin açılması və təməlinin qoyulması, əlbəttə ki, şəhərə olan qayğının təzahürüdür”.
Yaradılan baza gənclər arasında idmana maraq və diqqəti artırır. Bu da dövlət üçün böyük önəm kəsb edir. Bu səbəbdən təsadüfi deyil ki, Azərbaycanda bədən tərbiyəsi və idmanın inkişafına qayğı gənc nəslin fiziki-mənəvi inkişafına mühüm töhfələr verir.
Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
