Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında “Şuşa Bəyannaməsi”nin təsdiqi barədə qanun layihəsi parlamentin bu gün keçirilən iclasında müzakirə edilib.
Qanun layihəsi səsverməyə çıxarılaraq qəbul edilib. Qeyd edək ki, “Şuşa Bəyannaməsi” Azərbaycan və Türkiyə Prezidentləri İlham Əliyevlə Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən 2021-ci il iyunun 15-də imzalanıb. Sənəd Azərbaycan və Türkiyə arasında müstəqillik, suverenlik, ərazi bütövlüyü, beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərin toxunulmazlığı, dövlətlərin daxili işlərinə qarışmamaq prinsiplərinə əsaslanaraq müttəfiqlik münasibətlərinin qurulmasının siyasi və hüquqi mexanizmlərini müəyyən edir. Beləliklə, “Şuşa Bəyannaməsi” iki ölkə arasında hərbi müttəfilik münasibətlərinin qurulmasını nəzərdə tutulur.
Sənəddə iki ölkə arasında regional və qlobal təhlükəsizlik sahəsində bir-birinə dəstək verilməsi, Azərbaycan və Türkiyə ordularının vahid struktur və qurumlarının əlaqəli fəaliyyət göstərilməsi birləşdirilməsi kimi mühüm məqamlar yer alır.
Qeyd edək ki, “Şuşa Bəyannaməsi” indiyə qədər daha Azərbaycan və Türkiyə parlamentləri tərəfindən ratifikasiya edilmədiyindən qanuni hüquqi qüvvəyə malik deyildi. Bu, daha çox iki ölkə arasında razılaşma hesab edilirdi. Ancaq ölkələrin bir-birinə hərbi yardım göstərməsi üçün ali qanunverici orqanın təsdiqi lazımdır. Artıq bu prosedurun həyata keçirlməsi istiqamətində Azərbaycan ilk addımını atdı. “Şuşa Bəyannaməsi”nin Türkiyə Böyük Millət Məclisində ratifikasiya edilməsindən sonra hər iki ölkə bir-birinə hərbi yardım göstərmək hüququ qazanacaq.
Bu sənədin parlamentlər tərəfindən təsdiqlənməsi müttəfiqlik münasibətlərində hansı yeni səhifəni açmış olacaq?
Nüsrət İbrahimli: “Bəzi tikinti şirkətləri harda boş ərazi görürsə, oranı alıb, həmin ərazidə tikinti həyata keçirir, ancaq…”
Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının sədri Abutalıb Səmədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, əslinə qalsa, bu bəyannamədən əvvəl də, Azərbaycanla Türkiyə arasında kifayət qədər ciddi müqavilələr imzalanıb: “21 dekabr 2010-cu ildə “Strateji tərəfdaşlıq və yardım haqqında” müqavilə və bunun əsasında 2016-cı ildə protokol imzalanıb. Həmin protokol əsasında Türkiyə hərbçilərinə müəyyən binalar, terminal verilib. Yəni həmin sənəd imkan verirdi ki, Azərbaycanla Türkiyə arasında kifayət qədər sıx hərbi əməkdaşlıq yaradılsın. “Şuşa Bəyannaməsi”nin imzalanması isə irəliyə doğru daha mühüm bir addım oldu. Təkcə məramların ifadə olunması deyil, həm də dövlətlərarası müqavilədi. Azərbaycan Konstitusiyasının tələblərinə uyğun olaraq belə müqavilələr mütləq parlamentdə təsdiq edilməlidir. Bu səbəbdən də, hər iki ölkənin parlamenti həmin sənədi təsdiqləyir. Bundan sonra iki ölkə arasındakı münasibətlərin fonunda daha ciddi addımların atılmasının şahidi olacayıq. Hətta belə sənəd imzalanandan sonra Türkiyə prezidenti öz vətəninə qayıdarkən bu bəyannamənin ölkəmizdə Türkiyə hərbi bazalarının yaradılmasına imkan verdiyini də jurnalistlərə bildirdi. Ancaq onu da qeyd etmişdi ki, hər iki ölkənin başçısı Rusiya prezidenti ilə müəyyən məslətləşmələr aparmalıdır. Ertəsi gün Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Peskov bu məsələyə münasibət bildirərək, ölkəsinin etirazını dilə gətirib. Bütün bunlara baxmayaraq, bu sənədi iki ölkənin tarixində mühüm hadisə saya bilərik. Bəyannamə müttəfiqlik münasibətlərimizin daha da dərinləşməsinə səbəb olacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
