44 günlük Vətən müharibəsindən sonra Qarabağ ermənilər üçün cəlbediciliyini itirib. Baxmayaraq ki, Rusiya sülhməramlıları bu yöndə müəyyən fəaliyyətlə məşğuldular, Ermənistan separatçılara verdiyi dotasiyanın məbləğini artırıb, amma bu, vəziyyəti onların xeyrinə dəyişə bilmir.
Gör vəziyyət nə dərəcədə kritikdir ki, baş sepatatçı Araik Arutyunyan durumun çıxılmaz olduğunu etiraf edib. Separatçı başı son açıqlamasında demoqrafik durumun ged-gedə daha da pisləşdiyini qeyd edib. A.Arutyunyan bütün səylərə baxmayaraq, ötən illərdə (işğal dövründə) bölgədə yaşayan ermənilərin sayını artırmağın mümkün olmadığını bildirib. Sepataçının sözlərinə görə, bölgədə inkişaf etmiş iqtisadiyyatın olmaması ermənilərin Qarabağdan getməsinə və bura qayıtmaq istəməməsinə səbəb olub: “Bütün bunları inkişaf etdirə bilmədik. Ötən 26 il ərzində iqtisadiyyat, əhalinin sayı artmadığı üçün uğursuzluğa düçar olduq. Müharibədən sonra Qarabağ tamamilə burada yaşamaq istəyən ermənilər üçün cəlbediciliyini itirdi. Müharibədən əvvəl də vəziyyət pis idi, bu gün isə daha da pisləşib”.
Bununla belə o, separatçı “ordunun” vəziyyətini mənfi qiymətləndirib. Arutyunyan 44 günlük müharibədə çoxlu səhvlərə yol verildiyini də etiraf edib.
Bütün bunlar onu göstərir ki, separatçılar erməni əhalinin Qarabağı tərk etməsinin qarşısını ala bilmirlər.
“Separatçılar hansısa tikinti işləri aparsalar da, orada əhali yaşamayandan sonra bunun heç bir əhəmiyyəti olmur”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən politoloq Məhəmməd Əsədullazadənin fikrincə, bir sıra amillər etnik ermənilərin Qarabağı tərk etməsinə təkan verir: “Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərdə intensiv tikinti layihələri həyata keçirməsi, Füzulidə hava limanın artıq uçuşları qəbul etməsi, Zəngilan və Laçında da hava limanın tikintisinin planlaşdırıması, Qarabağda etnik ermənilərin buradan köçməsinə gətirib çıxarır. Onlar dörd tərəfdən artıq məskunlaşmanın olacağını, aeroportların hərbi məqsədlərə xidmət edəcəyini əsas gətirib Qarabağda yaşamağın onlar üçün məqbul olmadığının fərqindədirlər. Separatçıların başçısı A.Arutyunyan Rusiyanın himayəsi ilə Xankəndində oturub. Demək olar ki, Qarabağda Rusiya hərbiçilərinin məsuliyyət zonasında yaşayan ermənilər beş ilə bu ərazilərdən köçməli olacaq. Arutyunyanda bütün bunların fərqindədir. O hələ bir sıra məsələləri gizlədir. Separatçılar hansısa tikinti işləri aparsalar da, orada əhali yaşamayandan sonra bunun heçbir əhəmiyyəti olmur. Onu da qeyd edim ki, Xankəndində Rusiya məxsus marketlər açılıb, burada ucuz qiymətə ermənilərə ərzaq məhsulları satılır. Məqsəd ərzaq problemini həll etməkdir. Digər tərəfdən, etnik ermənilərin yaşadığı ərazidə infrasturuktur yoxdur, yaşayış üçün münbit ərazilər Azərbaycanın nəzarətindədir. Ermənistanla Azərbaycan arasında sərhədlərin delimitasiya və demarkasiyası, Türkiyə ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması rəsmi İrəvanın Qarbağa iddialarından əl çəkməsinə gətirəcək. Artıq Nikol Paşinyan da Qarabağ adını çəkmir. Düzdür, orada yaşayan ernənilər üçün vəsaitin həcmi artırılıb, ancaq bu bütün problemləri həll etmir. Bu baxımdan hesab edirəm ki, ümumi proseslər Azərbaycanın leyniədir. Ancaq o da faktdır ki, Rusiya tərəfi hələdə qanunsuz silahalı erməni birləşmələrini Qarabağda qoruyur. Onların silah sursatı Rusiya tərəfindən təchiz edilir. Bu da Azərbaycana əsas verir ki, buradakı silahlı erməni birləşmələrinin silahlanmasının qarşısını almaq üçün İrəvan və Moskvadan tələb etsin. O baxımdan hesab edirəm ki, Laçın dəhlizinə Azərbaycanın təhlükəsizlik qüvvələrinin nəzarəti təmin edilməlidir”.
Politoloq onu da qeyd etdi ki, bu istiqamətdə səylərimizi artırmalıyıq.
Vidadi ORDAHALLI
