28 yanvar tarixində faşist Qaregin Njde haqqında film nümayiş etdirməklə Ermənistan ordusunun yaranması gününü qeyd etmək istəyən Rusiya Erməniləri İttifaqının əməlinə erməni səfir haqq qazandırmağa çalışıb. Ermənistanın Rusiyadakı səfirliyi film ətrafında baş verənləri “ehtirasları süni şəkildə alovlandırmaq cəhdi” kimi qiymətləndirib.
Səfirlik qeyd edib ki, onlar mediada yazılanları “diqqətlə izləyirlər” və Ermənistanın azadlığı üçün vuruşan Qaregin Njdenin “xatirəsinin təhqir edilməsi”ndən dərin təəssüf hissi keçirirlər. Ermənistan səfirliyi tarixi də saxtalaşdırıb və Njdenin 1948-ci ildə 4 maddə ilə ittiham edildiyini, ancaq bu maddələr içərisində “faşizmə xidmət”in olmadığını bildirib. Qeyd edək ki, sözügedən filmin yayımı isə “Rusiya veteranları” ümumrusiya ictimai birliyinin şikayəti əsasında polisin müdaxiləsi ilə dayandırılmış, ora toplaşanlar dağıdılmışdı. Rusiya veteranları da Njdenin xatirəsini anmağı faşizmə qarşı vuruşan insanlara təhqir kimi qiymətləndirirlər. Bu barədə Rusiya arxivlərində rəsmi sənədlərin olmasına baxmayaraq, Ermənistanın faşist, günahsız və dinc insanların qatili Qaregin Njdeni qəhrəmanlaşdırmaqdan əl çəkməməsi və səfirin Rusiyaya meydanoxuyurmuşcasına cavabı təəccüb yaradır.
Görünən budur ki, Ermənistanın Rusiyadakı səfiri rəsmi Moskvanın anti-faşist siyasətinə qarşı çıxır. Onun bu addımına hansı adı vermək olar?
Tarix üzrə fəlsəfə doktoru Səyyar Əliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Ermənistanın səfirinin bu addımı başa düşüləndir: “Çünki hər bir ölkənin səfirliyi öz ölkəsinin rəsmi təbliğatını aparır. Ermənistan dövləti Njdeni özünə ideoloji lider kimi tanıyır. Ona heykəl qoyub, barəsində filmlər çəkir, adına küçələr verib. İndi də həmin təbliğatın arealını daha da genişləndirməyə çalışırlar. Hətta vəziyyət o həddə çatıb ki, diplomat Njdenin cinayətkar olmadığını sübut etməyə çalışır. Bütün bunlar uğursuz cəhdlərdi. Çünki tarixi faktlar Njdenin kim olduğunu sübut edir. Həm çarizm, həm də sovet dövrünün məxfi arxiv sənədləri sübut edir ki, Njde peşəkar terrorçu, erməni keşişi təfəkkürü sahibi, qəddar qatil olub. O, Sofiya şəhərində daşnakların terrorçular hazırlayan məktəbini bitirib. Bu məxluqun əsas fəaliyyət istiqaməti qanlı terror əməlləri törətmək və ictimai qaydaları pozmaq olub. O, İranda, Rusiya ərazisində terror aktlarının törədilməsində iştirak edib. Çarizm orqanları onu həbs edib. Həbsxanadan buraxıldıqdan sonra 1912-ci ildə Balkan müharibələri başlayanda yenidən Bolqarıstana gedib və erməni silahlı dəstələrinin, terror qruplarının qurulmasında iştirak edib. Birinci dünya müharibəsi illərində Qafqaz cəbhəsində terrorçu, “Dro” ləqəbi ilə tanınan Drastamat Kanayanın başçılıq etdiyi erməni silahlı dəstələrinin birində onun müavini olub. Şərqi Anadoluda, rus Qafqaz cəbhəsi dağıldıqdan sonra isə Cənubi Qafqazda mülki əhalinin kütləvi şəkildə öldürülməsində ad çıxarıb. Azərbaycan torpaqlarında Ararat Respublikası - Daşnak Ermənistanı qurulduqdan sonra Njde azərbaycanlı əhalinin soyqırımında qanlı rol oynayıb. Vedibasarda, Zəngəzurda mülki əhalinin məhv edilməsi ilə tanınıb.
Njde Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Bolqarıstana qaçıb. İkinci dünya müharibəsi başladıqda isə nasistlərlə yaxından əməkdaşlıq edib. Erməni hərbi əsirlər qarşısında çıxışlar edərək, onları rusları öldürməyə, sovet hakimiyyətini devirməyə səsləyib. Anti-hitlerçi koalisiya müharibədə qalib gəldiyi zaman Njde Bolqarıstanda olub. Bununla da sovet xüsusi xidmət orqanları onu həbs edərək SSRİ-yə gətiriblər. Məhkəmə qərarı ilə o, həbsxanaya atılıb, orda da ölüb. Belə təcümeyi halı olan adamı necə ideallaşdırmaq olar?”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
