Azərbaycan 30 illik müstəqilliyi dövründə istər regionda, istərsə də dünya miqyasında ayrı-ayrı dövlətlər və beynəlxalq təşkilatlarla siyasi, iqtisadi, hərbi, sosial, mədəni və digər sahələrdə ikitərəfli və çoxtərəfli əlaqələr qurmağa və beynəlxalq nüfuzunu ildən-ilə artırmağa nail olub. Azərbaycan 1991-ci ildə müstəqilliyini bərpa edəndən sonra, ilk məqsəd dünya birliyinin bərabər hüquqlu üzvü olmaq, milli təhlükəsizliyi, ərazi bütövlüyü, müstəqilliyini təmin etmək idi. Ancaq müxtəlif səbəblərdən bu, o qədər də asan deyildi.
Məsələ ondadır ki, SSRİ dağılan ərəfədə ittifaq miqyasında etnik zəmində separatizm alovlanmağa başladı. Müxtəlif xarici qüvvələr bütün bunlardan öz məqsədləri üçün istifadə etməyə cəhd edirdilər. Ermənistanın əsassız iddiaları Azərbaycanın müstəqilliyinə, ərazi bütövlüyünə qarşı yönəlmişdi. Bir yandan müstəqilliyi, ərazi bütövlüyünü qorumaq, o biri bir yandan beynəlxalq birliyə inteqrasiya olunmaq bunların hamısını eyni vaxtda həyata keçirmək zərurəti yarandı. Azərbaycan bir sıra təşkilatlara üzv oldu. Belə ki, 1991-ci ildə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına, 1992-ci ildə ATƏT, BMT və digər beynəlxalq təşkliatlara üzv oldu. 1993-cü ilin sentyabrında Azərbaycan MDB-yə üzv oldu. Digər beynəlxalq və regional təşkilatlarla Azərbaycan əməkdaşlıq edir. NATO, Avropa İttifaqı ilə də əməkdaşlıq var.
Danılmaz reallıq ondan ibarətdir ki, ölkəmizin milli dövlət mənafelərinə əsaslanan, Azərbaycan xalqının maraqlarına, təhlükəsiz və firavan yaşayışının təmin olunmasına xidmət edən, eləcə də daim dəyişən qlobal və regional proseslərə uyğunlaşdırılan çevik xarici siyasət strategiyasının təməli Ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən qoyulub. Məhz Ulu öndərin müxtəlif ölkələrin, habelə, nüfuzlu beynəlxalq təşkilatların rəhbərləri ilə keçirdiyi çoxsaylı görüşlər, apardığı müzakirələr və əldə olunan razılaşmalar sayəsində yenicə müstəqillik qazanmış Azərbaycanın beynəlxalq miqyasda həqiqi müstəqil dövlət və etibarlı tərəfdaş imici formalaşdı. 2003-cü ildə İlham Əliyev prezident seçiləndən sonra bu siyasət uğurla davam etdirildi. Bir sıra ölkələrlə uğurlu əməkdaşlıq formatları quruldu. Beynəlxalq təşkilatlarda Azərbaycanın fəallığı artdı. Məlum olduğu kimi, 2001-ci ilin yanvarından Avropa Şurasının üzvü olan Azərbaycan 2014-cü ildə 6 ay müddətində bu təşkilatın Nazirlər Şurasına sədrlik edib. Azərbaycanın dünyada ən böyük təşkilat olan BMT-dəki mövqeləri kifayət qədər möhkəmdir. 2011-ci ildə ölkəmizin 155 dövlətin dəstəyi ilə Təhlükəsizlik Şurasına (TŞ) iki il müddətinə qeyri-daimi üzv seçilməsi də bunu göstərir. BMT çərçivəsindəki fəaliyyəti Azərbaycanın müstəqil inkişafına dəstək verməklə yanaşı, beynəlxalq ictimai rəyin ölkəmizin maraqlarına uyğun istiqamətdə formalaşmasına şərait yaradır. Azərbaycan üzvü olduğu Qoşulmama Hərəkatı, Türk Dövlətləri Təşkilatı, Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı, ATƏT və digər qurumlarda da fəal rol oynayır. Ölkəmiz həmçinin Avropa İttifaqı, NATO kimi təşkilatlarla siyasi, iqtisadi, təhlükəsizlik kimi sahələrdə sıx əməkdaşlıq edir. Özündə 120 ölkəni birləşdirən Qoşulmama Hərəkatının XVIII Zirvə görüşünün 2019-cu ildə Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə Bakıda keçirilməsi və 2019-2022-ci illər üzrə sədrliyin Azərbaycana həvalə edilməsi ölkəmizin böyük diplomatik uğuru oldu. 2021-ci il dekabrın 16-da BMT Baş Assambleyasının 76-cı sessiyası çərçivəsində assambleyanın plenar iclasında hərəkatın sədri qismində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə hərəkat üzvləri adından irəli sürülmüş “COVID-19 əleyhinə peyvəndlərə bərabər, məqbul qiymətə, vaxtında və universal əlçatanlığın təmin edilməsi” adlı qətnamə BMT üzv dövlətlərinin mütləq əksəriyyətinin dəstəyi ilə qəbul edilib. Bütövlükdə 2020-ci ilin payızında Azərbaycanın Vətən müharibəsində əldə etdiyi qələbədən sonra bölgədə yeni inteqrasiya meylləri yaranıb.
“Vətən müharibəsindən sonra bir sıra ölkələr Azərbaycanla əlaqələrin genişləndirilməsinə xüsusi önəm verir”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən AMİP sədri Arzuxan Əlizadənin fikrincə, Vətən müharibəsindən sonra bir sıra ölkələr Azərbaycanla əlaqələrin genişləndirilməsinə xüsusi önəm verir: “Bu bir reallıqdır. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan və noyabrın 10-da işğalçı Ermənistanın məğlubiyyətindən sonra 44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü yenidən təmin etməsi, eyni zamanda türk dünyasının birliyini və bərabərliyini genişləndirməsi baxımından müstəsna əhəmiyyətə malik oldu. İlham Əliyevin səyləri nəticəsində bu gün ən yüksək əməkdaşlıq zirvəsinə qalxan türk dövlətlərinin birliyinin vacibliyi və əhəmiyyəti Vətən müharibəsi dövründə bir daha özünü təsdiq etdi. Müharibədən sonra Türkiyə və Azərbaycan arasında Şuşa bəyannaməsi imzalandı. Region ölkələri ilə bir sıra əməkdaş formatları qurulur. Bütün bunlar çox önəmli hadisələrdir”.
“Ölkələr arasında əməkdaşlıq keyfiyyətcə yeni müstəviyə keçib”
Partiya sədri hesab edir ki, bölgədə yeni reallıqlar yaranıb: “Fikrimcə, bütün bunların nəticəsidir ki, ölkələr arasında əməkdaşlıq keyfiyyətcə yeni müstəviyə keçib. Nəzərə almaq lazımdır ki, 3+3 formatı çərçivəsində regional əməkdaşlığın daha da inkişaf etdirilməsi istiqamətində proses gedir. Azərbaycanın olduqca önəmli coğrafi mövqedə yerləşməsi tranzit əlaqələrinin qurulması baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan həm regional, həm beynəlxalq qurumlarda da fəal iştirak edərək regional proseslərə daha yaxından töhfə verməyə çalışır”.
“Çoxşaxəli əməkdaşlıq formatlarında iştirak etməklə, müstəqilliyini daha da möhkəmləndirir”
Partiya sədri onu da qeyd etdi ki, bütün bunlar strateji əhəmiyyət kəsb edir: “Azərbaycan çoxşaxəli əməkdaşlıq formatlarında iştirak etməklə, müstəqilliyini daha da möhkəmləndirir. Hesab edirəm ki, müasir dövrdə bu, çox önəmli məsələdir. Ona görə ki, geosiyasi tarazılığın qorunması baxımından bunun əhəmiyyəti böyükdür. O üzdən hesab edirəm ki, Azərbaycan uğurlu siyasət aparır”.
Vidadi ORDAHALLI Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
