Xəbər verildiyi kimi, Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Vaan Unanyan bildirib ki, Ermənistan Azərbaycanla dövlət sərhədinin demarkasiyası işlərinə şərt irəli sürmədən başlamağa hazırdır.
Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov isə Rusiya diplomatiyasının 2021-ci il üzrə fəaliyyətinin nəticələrinə həsr olunmuş mətbuat konfransında bildirib ki, Azərbaycan-Ermənistan sərhədinin delimitasiyası və demarkasiyası üzrə ikitərəfli komissiya mümkün qədər tez formalaşdırılmalı və fəaliyyətə başlamalıdır və prosesdə rəsmi Bakı və İrəvana konsultativ yardım göstərməyə hazırıq.
Sülh müqaviləsi olmadan sərhədlərin müəyyənləşməsinə tələsən Rusiya və maşası Ermənistan nəyə ümid edir?
Kreml və İrəvanın delimitasiya və demarkasiya prosesini həll etməkdə bu qədər tələsməsi təsadüfi deyil. Hər iki tərəfin ifadəsində müəyyən tələskənlik və prosesi "oldu-bitdi” şəklində həll etmək məqsədi hiss olunur. Ermənistan ilə Azərbaycan arasında yekun sülh müqaviləsi imzalanmadan, yəni “Ermənistan tərəfi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımayacağı təqdirdə sərhədlərin delimitasiya və demarkasiyası necə baş tuta bilər” - sualı açıq qalır.
Delimitasiya və demorkasiya prosesindən əvvəl yekun sülh müqaviləsinin bağlanması ona görə vacibdir ki, orda əks olunacaq bəndlərdən biri məhz rəsmi İrəvanın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıması olacaq.
“Prinsip etibarilə Unanyan Ermənistan "Azərbaycanla dövlət sərhədinin demarkasiyası işlərinə "şərt” irəli sürmədən başlamağa hazırdır” deyərkən rəsmi Bakının qarşılıqlı ərazi bütövlüyü tanıma şərtini nəzərdə tutur. Başqa cür desək, Unanyan deyir ki, gəlin, sərhədlərin demarkasiya və delimitasiya işlərini başa vuraq, ərazi bütövlüyünü sonra...
Ermənistan sərhədləri tanımış olsa, o Qarabağla bağlı məsələdən əl çəkməli olacaq
Erməni tərəfi anlayır ki, sərhədlərinin delimitasiya və demarkasiyası üzrə yekun sənəd imzalansa da, bu texniki bir sənəd olacaq. Lakin Ermənistan ilə Azərbaycan arasında yekun sülh müqaviləsi siyasi sənəd olacaq. Buna görə də rəsmi İrəvan delimitasiya və demarkasiya prosesini yekun sülh müqaviləsindən öncə ilkin şərt olmadan həll etmək istəyir”.
Azərbaycan bu məsələdə dövləti maraqlardan çıxış edərək, olduqca prinsipial mövqe ortaya qoyur.
Ötən ilin sonlarında Prezidenti İlham Əliyevin Brüsselə işgüzar səfəri bir çox mühüm məqamlarla yadda qaldı. Həmin təmaslar zamanı da sərhədlərin dəqiqləşməsilə bağlı Prezident prinsipial mövqeyini ortaya qoydu.
Sərhədlərin dəqiqləşməsi, delimitasiya və demarkasiya texniki prosesdir. Burada əsas kimi hansısa bir xətt götürülməlidir. Sonra o xəttin bu va ya digər tərəfində dəqiqləşmələr aparıla bilər. Ona görə də, siyasi səbəb olmasa, delimitasiya prosesi başlaya bilməz. Bununla bağlı müxtəlif baxışlar var. Rusiya tərəfi də hansısa hərbi xəritələri təqdim etmək istəyir. Amma görünür, hələ razılıq əldə edilməyib. Sərhədin haradan və necə keçməsi məsələləri mütləq ki, həll olunmalıdır. Əsas problem də bundan ibarətdir.
Bununla bağlı komissiyada hər iki tərəfdən müxtəlif qurumların təmsilçiləri olur. Bunun əsasında konkret sərhədlərin haradan keçməsi dəqiqləşdirilir. Bunun texniki xarakter daşımasına görə, orada siyasi məsələlər həll olunmalıdır. Siyasi məsələlərdə də hansı sərhədlərin əsas götürülməsi şərti var. Azərbaycan və Ermənistanın burada mövqeyi mövcuddur. Rusiya vasitəçi kimi xəritələrin təqdim ediləcəyini açıqlayıb. Amma problem hələ ki, həll edilməyib. Problem isə Ermənistan tərəfindədir.
Azərbaycan prinsipial mövqeyi ilə bir daha sübut edir ki…
Ermənistan sərhədləri tanımış olsa o Qarabağla bağlı məsələdən əl çəkməli olacaq. 30 il ərzində Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları olan ölkə bundan da imtina etməlidir.
Ermənilərin iddialarının özündə də ziddiyət var. Çünki onların siyasi istəkləri çox böyükdür. Amma hərbi qabiliyyətləri imkan vermir. Sadəcə olaraq indiki məqamda onlar vaxt uzatmaqla məşğuldurlar. Dövlət başçısı da müsahibəsində bunu açıq şəkildə qeyd etdi. Azərbaycan prosesləri gözləyir, amma səbrimizin də sonu var. Ermənilərin siyasi istəkləri, bəyanatları ona dəlalət edir ki, sovet vaxtı və işğal dövründə olan əraziləri özləri üçün yeni sərhəd hesab edirdilər. Onların iddiaları o qədər böyükdür ki, Kür çayının cənubunu Ermənistan sayırdılar. Hətta bununla bağlı özləri üçün xəritələr də düzəldiblər. Amma Ermənistanda bir nəfər normal siyasətçi tapılmır desin ki, gəlin, bu söhbətləri qurtaraq. Bunu etiraf etməyə belə cəsarətləri yoxdur. Döyüşdə uduzublar, amma yenə də naz edirlər.
Azərbaycan prinsipial mövqeyi ilə bir daha sübut edir ki, belə həssas mövzularda ictimai və dövlət maraqlarının müdafiəsi bütün məsələrdən öndədir.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
