Rusiya-Ukrayna sərhədindəki vəziyyətlə bağlı Rusiya-Qərb danışıqlarının dalana dirənməsi bölgədə yeni münaqişə risqini daha da artırıb. Müşahidəçilərə görə, Ukrayna ilə Rusiya arasında müharibənin baş vermə ehtimalı son dərəcə yüksəkdir və Rusiya ordusu hər an Ukraynaya girə bilər.
ABŞ prezidenti Co Bayden də Rusiyanın Ukraynanı işğal edəcəyini düşündüyünü deyib. Bayden bunun Rusiya üçün “fəlakətli” olacağını da sözlərinə əlavə edib: "Mənim təxminlərimə görə, Rusiya Ukraynaya qarşı hərəkətə keçəcək. Əgər Rusiya Ukraynaya hücum edərsə, heç vaxt görmədiyi sanksiyalarla üzləşəcək. Putin Ukraynanı işğal edərsə, Polşa və Rumıniyadakı əsgərlərimizin sayını artıracağıq".
Bayden bəyan edib ki, Rusiya Ukraynanı işğal edərsə, indiyədək heç vaxt qarşılaşmadığı qədər ağır iqtisadi nəticələrlə üzləşəcək: "Ukraynanı işğal edib-etməmək Rusiyadan asılıdır. Amma Ukraynaya kiçik bir müdaxilə olarsa, bunun nəticələri üzərində mübarizə aparmalıyıq. Amma onlar sərhədə yığdıqları qoşunlar qədər böyük bir işə girişsələr bu Rusiya üçün fəlakətli olacaq. Rusiya Ukraynanı işğal edərsə ortaqlarımız və müttəfiqlərimizlə Rusiyaya böyük zərbə vuracaq addımlar atmağa hazırıq. Bildiyiniz kimi, NATO müttəfiqlərimizə də dəstək veririk”.
Ukraynaya artıq 600 milyon dollar dəyərində hərbi sursat göndərdiklərini vurğulayan ABŞ prezidenti Bayden, “Ukraynaya girərlərsə, rusların itkiləri daha çox olar” deyə xəbərdarlıq edib.
Ukrayna işğal ediləcəyi halda bunun Rusiya üçün qısa, orta və uzunmüddətli perspektivdə ciddi nəticələri olacağını deyən Bayden bildirib ki, Rusiya bankları dollarla mübarizə apara bilməyəcək.
Rusiya prezidenti Vladimir Putinin tam müharibə istəmədiyini qeyd edən Bayden, "Rusiya Qərbi, ABŞ-ı və NATO-nu ciddi şəkildə sınaqdan keçirəcək. Məncə, Ukraynaya girəcək" deyə bildirib.
Rusiyanın razılaşmasının şərtlərindən birinin Ukraynanın NATO-ya daxil olmaması olduğunu vurğulayan Bayden, hər ölkənin istədiyi təşkilata üzv olmaq hüququ olduğunu deyib. Bununla belə, Ukraynanın qısa müddətdə şərtləri yerinə yetirib NATO-ya üzv ola biləcəyinə inanmadığını deyib: "Putin məlumatlı adamdır, nəticələri də hesabladığını düşünürəm. Məncə hələ dəqiq bir qərar verməyib"
Putinlə daha bir zirvə keçirə biləcəyini deyən Bayden qeyd edib ki, Rusiya Ukraynanı işğal edərsə, bu, İkinci Dünya Müharibəsindən sonra dünyanın ən mühüm hadisəsi olacaq. Bayden Qərbdə Rusiya-Ukrayna məsələsində fikir ayrılıqları olduğunu da təsdiqləyib və bildirib ki, NATO-nu bir arada saxlamaq çox vacibdir: "NATO daxilində fikir ayrılıqları var. Hər kəsin eyni fikirdə olduğundan əmin olmalıyam. Əgər rus əsgərləri sərhədi keçib Ukrayna əsgərlərini öldürsələr, bu hər şeyi dəyişər. Amma bizim NATO cəbhəsində tam birliyimiz Putinin nə etməsindən və hansı ölçüdə edəcəyindən asılıdır”.
Türkiyəli ekspert Abdullah Ağar isə hesab edir ki, ABŞ Rusiya ilə Ukrayna üzərindən hesablaşmaq istəyir. Rusiyanın nə qədər qüdrətli bir ölkə olduğunu görmək istəyir. A.Ağar tərəflər arasında bununla bağlı gizli bir razılaşmanın ola biləcəyini də istisna etmir.
Hazırda Ukraynanın 15 faizinin işğal altında olduğunu bildirən Ağar bunu yalnız ABŞ-ın dayandıra biləcəyini deyir: “Amma fərqli üsullar var. Siyasi və iqtisadi sanksiyalarla Rusiyanı hədələməklə müharibəni dayandırmaq mümkün deyil. Amma belə bir şey edə bilər. İçərisindən ABŞ xüsusi təyinatlıları olan iki C5 Galaxy yerə enər. Cəbhədə Amerika bayrağını açarlar və deyirlər ki, atəş açsanız, ABŞ-a atəş açmış olacaqsız. Bu, Rusiyaya qarşı son dərəcə hərbi maneə yaradar”.
Böyük Britaniyanın Ukraynaya böyük miqdarda silah yardımı və ABŞ-ın hər cür dəstəyi verəcəyini dediyini xatırladan Ağar bildirir ki, sanki bu ölkələr müharibənin başlamasını istəyirlər. “Deməli, bu, əslində bir çox tərəfə sərf edir. Rusiya qoşunların sayını artırır. Gərginliyin artması üzərində hər kəs öz oyununu oynayır. Bunun ABŞ və Rusiya arasında müharibəyə çevrilməsini istəmirlər. Amma Ukrayna ilə Rusiya arasında müharibə ehtimalı son dərəcə yüksək görünür”.
Ekspert hesab edir ki, Rusiya və Ukrayna arasında münaqişə təkcə Ukrayna ilə məhdudlaşmayacaq. Şimali Avropa və Balkanların da hərəkətlənməsilə bağlı çox böyük risq var. Ekspertin fikrincə müharibədən əvvəl Ukraynanın PUA bazaları təyyarə hücumları, ballistik və taktiki ballistik raket hücumları, dərin əməliyyatlar və təxribatlarla hədəf alına bilər.
Bu arada Rusiya KİV-i yüksək səviyyəli diplomatik mənbələrə istinadən Rusiya və Ukrayna arasında Minsk görüşlərinin İstanbulda keçiriləcəyini açıqlayıb. Bundan əvvəl Ukrayna Belarusun Rusiyaya yaxın siyasətinə görə danışıqlar üçün öz nümayəndələrini Minskə göndərməyəcəklərini bildirmişdi.
Belə bir vaxtda Rusiya Kommunist Partiyasının deputatları parlamentə Rusiya prezidenti Putindən separatçı Donetsk və Luqansk “respublikalarının müstəqilliyini” tanımasını xahiş etməyi təklif edən layihə təqdim ediblər. Layihə Duma tərəfindən qəbul ediləcəyi təqdirdə Putinə göndəriləcək.
Kremlin sözçüsü Peskov isə bildirib ki, Kreml Duma deputatlarının Donetsk və Luqansk vilayətlərinin “müstəqilliyini” tanıması ilə bağlı Putinə müraciət etməsini nəzərdə tutan qanun layihəsini parlamentdə qəbul edilənə qədər şərh etməyəcək.
Tahir TAĞIYEV
